KNAW - Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen

Genieten van klassieke muziek in het Trippenhuis? Dat kan op 14 augustus! Tijdens het Grachtenfestival openen we onze deuren voor een bijzonder concert.  Altvioliste Dagmar Korbar en cellist Alexander Warenberg behoren tot de opvallende strijkers van hun generatie. In het Trippenhuis brengen zij een sfeervol kamermuziekprogramma waarin muziek uit de 18e eeuw wordt gespeeld met een eigentijdse, filmische klank. Wil je dit concert bijwonen? Er zijn nog kaarten beschikbaar. Bestel ze via de website van het Grachtenfestival: https://lnkd.in/eeKy4drR Fotograaf: Zvonimir Ferina

Drie vragen over wetenschap aan Meta Roestenberg, hoogleraar vaccinologie aan het Leiden University Medical Center en nieuw KNAW-lid. 𝐖𝐚𝐭 𝐯𝐢𝐧𝐝𝐭 𝐮 𝐨𝐩 𝐝𝐢𝐭 𝐦𝐨𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐛𝐞𝐥𝐚𝐧𝐠𝐫𝐢𝐣𝐤 𝐯𝐨𝐨𝐫 𝐝𝐞 𝐰𝐞𝐭𝐞𝐧𝐬𝐜𝐡𝐚𝐩? ‘We staan voor enorme uitdagingen in de wereld. Wetenschap en de innovatie die daaruit voortkomt zijn de sleutel tot verandering van de wereld om ons heen, zodat de planeet leefbaar blijft voor mens en dier. Om dit voor elkaar te krijgen hebben we supergemotiveerde enthousiaste jonge mensen nodig, die met plezier samen wetenschap willen bedrijven. We moeten er met elkaar voor zorgen dat de wetenschap juist voor die talenten aantrekkelijk blijft.’ 𝐖𝐞𝐭𝐞𝐧𝐬𝐜𝐡𝐚𝐩 𝐬𝐭𝐚𝐚𝐭 𝐨𝐧𝐝𝐞𝐫 𝐝𝐫𝐮𝐤. 𝐖𝐚𝐭 𝐦𝐨𝐞𝐭𝐞𝐧 𝐰𝐞 𝐝𝐨𝐞𝐧 𝐨𝐦 𝐡𝐚𝐚𝐫 𝐭𝐞 𝐛𝐞𝐬𝐜𝐡𝐞𝐫𝐦𝐞𝐧? ‘Wetenschappers hebben een belangrijke maatschappelijke rol. Het is onze plicht om te blijven uitleggen wat we doen, wat we kunnen en wat we weten van de wereld om ons heen. Daarbij hoort ook dat we uitleggen wat we niet weten, en hoe we verder zouden kunnen komen door dit te onderzoeken. Wij moeten ondanks druk en polarisatie, vasthouden aan het wetenschappelijk debat, waarin we met elkaar in gesprek blijven over oplossingen van de toekomst.’ 𝐖𝐚𝐭 𝐳𝐨𝐮𝐝𝐞𝐧 𝐦𝐞𝐧𝐬𝐞𝐧 𝐦𝐨𝐞𝐭𝐞𝐧 𝐰𝐞𝐭𝐞𝐧 𝐨𝐯𝐞𝐫 𝐮𝐰 𝐯𝐚𝐤𝐠𝐞𝐛𝐢𝐞𝐝? ‘Infectieziekten is een vak waar de wetenschap echt de wereld ten goede heeft kunnen veranderen. De pokken zijn uitgeroeid, voor polio is de eindstrijd gaande. Tijdens de Covid-pandemie hebben vaccins miljoenen doden voorkomen. Binnen de infectieziekten kunnen wetenschappelijke investeringen een enorm verschil maken.’ De KNAW heeft zestien nieuwe leden gekozen. Op 28 september worden zij officieel geïnstalleerd. Lees meer over de nieuwe leden: https://lnkd.in/ezv4i_wi

𝗦𝘆𝗺𝗽𝗼𝘀𝗶𝘂𝗺: 𝗗𝗲 𝗔𝗸𝗮𝗱𝗲𝗺𝗶𝗲𝘁𝗵𝗲𝗿𝗺𝗼𝗺𝗲𝘁𝗲𝗿  🗓️ Woensdag 23 september ⏰ 15.00 – 17.00 uur  📍 Het Trippenhuis 🗒️ Aanmelden: https://lnkd.in/drRh7gtQ De mentale gezondheid van wetenschappers staat onder druk, blijkt uit De Akademiethermometer, een onderzoek van De Jonge Akademie. Wil jij meepraten over een gezonde academie? Meld je aan voor het symposium! Hoe staat het met de mentale gezondheid van academici? Met deze vraag startte het onderzoek De Akademiethermometer, waarbij gekeken is naar de samenhang met arbeidsomstandigheden, sociale veiligheid én positieve factoren. Er is ruimte voor verbetering op individueel- en systeemniveau, blijkt uit de resultaten. Op woensdag 23 september organiseert De Jonge Akademie het symposium De Akademiethermeter. Want welke verbeteringen zijn er precies nodig? Wie kan die verbeteringen in gang zetten? Met elkaar hopen we stappen te zetten richting een gezonde academie, waar wetenschappelijke kwaliteit en mentaal welzijn hand in hand gaan. Meedenken en meepraten? Meld je aan! Iedereen is welkom. 𝘏𝘦𝘵 𝘳𝘢𝘱𝘱𝘰𝘳𝘵 𝘮𝘦𝘵 𝘥𝘦 𝘳𝘦𝘴𝘶𝘭𝘵𝘢𝘵𝘦𝘯 𝘷𝘢𝘯 𝘩𝘦𝘵 𝘰𝘯𝘥𝘦𝘳𝘻𝘰𝘦𝘬 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘵 𝘰𝘱 27 𝘢𝘶𝘨𝘶𝘴𝘵𝘶𝘴 𝘨𝘦𝘱𝘶𝘣𝘭𝘪𝘤𝘦𝘦𝘳𝘥.

‘De grote uitdaging voor wetenschappers is om te laten zien dat hun inzichten waardevol zijn’, zegt Petra Sijpesteijn, hoogleraar Arabisch aan de Universiteit Leiden en nieuw KNAW-lid. Sijpesteijn onderzoekt de geschiedenis van het vroege Islamitische rijk aan de hand van munten, zegels, inscripties, en papyri - teksten op papyrus in het Arabisch, Grieks en Koptisch. ‘Veel wetenschappers vinden het vanzelfsprekend dat hun werk belangrijk en nuttig gevonden wordt. Maar of we het nu willen of niet, we moeten uitleggen dat wetenschappelijke inzichten een logische en betekenisvolle wereld vormen die niet bedreigend is, maar juist oplossingen biedt voor allerlei problemen en gevaren. Toen talen en culturenstudies in Leiden onder druk stonden, bleken er veel misverstanden te bestaan over wat die studies precies inhouden, maar collega’s en studenten bleken ook fantastisch uit te kunnen leggen waarom kennis over andere werelden essentieel is. Met die kennis kun je beter met andere werelden omgaan. Het biedt een andere perspectief op je eigen wereld: juist het inzicht dat er verschillende visies, versies en perspectieven bestaan is zo belangrijk nu de nadruk vaak ligt op één in-steen-gehouwen werkelijkheid. Door een Arabisch middeleeuws amulet, belastingaangifteformulier of ‘moppenboek’ te bestuderen, zie je dat mensen zich in alle tijden en plaatsen druk maken om dezelfde dingen, maar ook dat er andere manieren zijn om dat te uiten en daarmee om te gaan. Het alledaagse uit mijn papyrusdocumenten verbind ik zo aan grotere vragen over hoe verschillende samenlevingen oplossingen vinden voor dezelfde menselijke behoeften en problemen. Ik zou willen dat we als wetenschappers de openbare ruimte innemen om die inzichten te delen.’ De KNAW heeft zestien nieuwe leden gekozen. Op 28 september worden zij officieel geïnstalleerd. Lees meer over de nieuwe leden: https://lnkd.in/ezv4i_wi

Veertien jonge onderzoekers ontvangen een geldbedrag uit het nieuwe reisbeurzenprogramma van het KNAW Fonds Geesteswetenschappen. Gefeliciteerd!   Anna Katharina Serke Ariane Gros Bart Nauta Caroline Schep Hafeesha Thoppil Babu Izanna Mulder Julia Duetz Qi Zhang Ramona Negrón Renée Robbers Sander van der Horst Sara Bolghiran Sofía Forchieri Turkuaz Benlioglu   De reisplannen van de geesteswetenschappers lopen uiteen. Zo bevat Het Nationaal Archief van Curaçao belangrijke documenten over tot slaaf gemaakte personen die geen eigendom waren van particulieren, maar van de Nederlandse staat. Ramona Negrón, onderzoeker bij het KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies, gaat met steun van het fonds naar Curaçao om deze informatie te onderzoeken.   We vroegen ook andere onderzoekers naar hun reisplannen. Benieuwd naar de plannen en onderzoeksbestemmingen? Lees er meer over via onze website. https://lnkd.in/eTZmKykv

𝗩𝗲𝗻𝗶 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗞𝗡𝗔𝗪-𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗲𝗸𝗲𝗿𝘀 NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) heeft aan 205 veelbelovende onderzoekers Veni-financiering van maximaal 320.000 euro toegewezen. Daarmee kunnen zij in de komende drie jaar hun eigen onderzoek verder ontwikkelen. Drie van de onderzoekers zijn verbonden aan KNAW-instituten: het Nederlands Herseninstituut, het Hubrecht Institute en NIDI, Netherlands Interdisciplinary Demographic Institute. 𝗚𝗲𝗳𝗲𝗹𝗶𝗰𝗶𝘁𝗲𝗲𝗿𝗱! • Matthijs oude Lohuis - Nederlands Herseninstituut • Axel Rosendahl Huber - Hubrecht Institute • A.F. Ferrara - NIDI, Netherlands Interdisciplinary Demographic Institute Meer weten over het onderzoek van deze wetenschappers? Lees er meer over via onze website: https://lnkd.in/ekJU2XHt Veni maakt samen met Vidi en Vici onderdeel uit van het NWO-Talentprogramma. De Veni is een persoonsgebonden wetenschappelijke beurs, gericht op onderzoekers die recent gepromoveerd zijn. 𝘉𝘦𝘦𝘭𝘥: 𝘖𝘯𝘥𝘦𝘳𝘻𝘰𝘦𝘬𝘦𝘳𝘴 𝘣𝘪𝘫 𝘩𝘦𝘵 𝘞𝘦𝘴𝘵𝘦𝘳𝘥𝘪𝘫𝘬 𝘐𝘯𝘴𝘵𝘪𝘵𝘶𝘶𝘵 (𝘥𝘰𝘰𝘳: 𝘈𝘯𝘯𝘪𝘤𝘬 𝘌𝘭𝘻𝘪𝘯𝘨𝘢).

‘Wat is er na het heelal?’, vroeg een meisje van een jaar of twaalf in het publiek. De grote vragen werden niet vermeden bij de KNAW-publieksbijeenkomst ‘Zwarte gaten, het onzichtbare zichtbaar’ op 9 juli.   Theoretisch natuurkundige Stefan Vandoren sterrenkundige Peter Jonker radb en de jonge onderzoekers Iris van Gemeren, Michael Wondrak, en Agnes van Hoof gaven onder leiding van Yanti Danoekoesoemo een vlot overzicht van de laatste wetenschappelijke ontdekkingen over zwarte gaten. Dat zijn de massaconcentraties die met hun extreme zwaartekracht waaraan zelfs licht niet kan ontsnappen. ‘𝐈𝐤 𝐡𝐞𝐛 𝐬𝐥𝐞𝐜𝐡𝐭 𝐧𝐢𝐞𝐮𝐰𝐬 𝐯𝐨𝐨𝐫 𝐣𝐞’ Dat mysterieuze duister maakt zwarte gaten tot de productiefste vragen-oproepers van de sterrenkunde. Zoals dus die vraag over het einde van het universum, en wat erna zou kunnen komen. ‘Ik heb slecht nieuws voor je’, begon Jonker zijn antwoord. Het heelal is nu gevuld met miljarden sterrenstelsels: verzamelingen van sterren, planeten, stof, gas, en dus die zwarte gaten. Die kunnen ontstaan als zware sterren al hun brandstof (eerst vooral waterstof, later ook zwaardere elementen) opgebruikt hebben en onder hun eigen gewicht instorten. 𝐬𝐮𝐩𝐞𝐫𝐧𝐨𝐯𝐚 Sterren die te licht zijn om een zwart gat te worden, veranderen in een afgekoelde klont die ‘witte dwerg’ genoemd wordt, of exploderen als supernova, waarbij de ster zichzelf grotendeels als gas het heelal in blaast. Dat gas, met iets meer zware elementen, kan vervolgens weer samenklonteren en ontbranden in een nieuwe generatie sterren. Zo baren oude nieuwe sterren, totdat die regeneratie op een dag miljarden jaren in de toekomst is uitgewerkt: al het bruikbare gas dat nieuwe sterren kan maken is op. De resten van sterren doven uit tot koude klompen of koud ijl gas. Het heelal wordt donker, ook al omdat het steeds verder uitdijt, zodat de sterrenstelsels elkaars licht niet meer kunnen zien. 𝐃𝐮𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐡𝐞𝐞𝐥𝐚𝐥   Zwarte gaten domineren dit duistere heelal, al komt zelfs daar een einde aan. Over 1 met honderd nullen jaren, zullen ook zwarte gaten verdampen, en blijft er alleen nog maar straling over die rondzoeft in een eindeloos ijl, donker en koud heelal. Deze ‘hittedood van het universum’ - eigenlijk dus een koudedood - is het slechte nieuws waar Jonker het over had. Gelukkig duurt het nog wel even.

Hoe zou kinder- en jeugdpsychiatrische diagnostiek er in 2040 uit kunnen zien? Hoe kan de diagnostiek worden verbeterd? Die vragen stonden centraal tijdens twee bijeenkomsten, georganiseerd door Laura Nooteboom en Celeste Bouman, dankzij een KNAW Early Career Partnership. Samen met onderzoekers vanuit verschillende disciplines, jongeren en hulpverleners bogen Laura Nooteboom, hoofd van de onderzoeksafdeling van LUMC Curium, en promovendus Celeste Bouman zich over deze vragen. In 2025 ontving Nooteboom een KNAW Early Career Partnership om twee interdisciplinaire bijeenkomsten te organiseren. ‘We hebben ongekend veel data opgehaald tijdens deze dagen’, zegt Nooteboom. Benieuwd naar de bijeenkomsten? Je leest er meer over via onze website. https://lnkd.in/efv7ExgE

‘Bescherming van de wetenschap heeft veel facetten’, zegt Tom van der Meer, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, op de vraag hoe we de wetenschap moeten beschermen. ‘Allereerst moet de vrijheid van onderzoek, dus zowel het onderzoeksobject als de methode, bewaard worden, los van selectieve politieke inmenging. Dat is mogelijk door meer te investeren in het primaire onderzoeksproces.’ ‘Ten tweede is intimidatie van wetenschappers een groot probleem, vooral bij maatschappelijk gevoelige onderwerpen en gericht op gemarginaliseerde groepen. De aanpak daarvan legt een verantwoordelijkheid bij politici en opiniemakers die wetenschappers niet het politieke domein in moeten trekken. Wetenschappelijke instituten en individuele wetenschappers kunnen elkaar steunen door anderen publiekelijk in bescherming te nemen wanneer zij worden aangevallen, en door daarmee de norm van academische vrijheid te onderstrepen.’ 𝘋𝘦 𝘒𝘕𝘈𝘞 𝘩𝘦𝘦𝘧𝘵 𝘻𝘦𝘴𝘵𝘪𝘦𝘯 𝘯𝘪𝘦𝘶𝘸𝘦 𝘭𝘦𝘥𝘦𝘯 𝘨𝘦𝘬𝘰𝘻𝘦𝘯. 𝘖𝘱 28 𝘴𝘦𝘱𝘵𝘦𝘮𝘣𝘦𝘳 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘦𝘯 𝘻𝘪𝘫 𝘰𝘧𝘧𝘪𝘤𝘪𝘦𝘦𝘭 𝘨𝘦ï𝘯𝘴𝘵𝘢𝘭𝘭𝘦𝘦𝘳𝘥. 𝘓𝘦𝘦𝘴 𝘮𝘦𝘦𝘳 𝘰𝘷𝘦𝘳 𝘥𝘦 𝘯𝘪𝘦𝘶𝘸𝘦 𝘭𝘦𝘥𝘦𝘯: https://lnkd.in/ezv4i_wi foto: Guido Benschop