Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN eBooks, Jun 1, 2023
Wizje po przejściach na świecie kryzys gospodarczy, wyjątkowo wielkie bezrobocie utrzymujące się ... more Wizje po przejściach na świecie kryzys gospodarczy, wyjątkowo wielkie bezrobocie utrzymujące się mimo ogromu potrzeb, katastrofalne błędy, które popełniliśmy, sprawiają, że nie widzimy tego, co dzieje się pod powierzchnią, nie potrafimy prawidłowo zinterpretować rzeczywistości. Przewiduję bowiem, że oba przeciwstawne pesymistyczne przekonania, o których teraz tak głośno na świecie -zarówno pesymizm rewolucjonistów, którzy myślą, że jest tak źle, że oprócz gwałtownej zmiany nic już nie może nas uratować, jak i pesymizm reakcjonistów, według których równowaga naszego życia gospodarczego i społecznego jest tak niepewna, że nie można ryzykować żadnych eksperymentów -okażą się pomyłką. [...] Ale to tylko przejściowa faza niedostosowania. W długiej perspektywie wszystko to oznacza, że ludzkość rozwiązuje problem gospodarczy. […] Nie ma w tym wcale nic dziwnego, nawet w świetle naszej obecnej wiedzy. […] W perspektywie długoterminowej kwestie ekonomiczne nie będą stałą troską człowieka. Dlaczego, można by zapytać, jest to takie zdumiewające? Otóż jeśli zamiast w przyszłość spojrzymy w przeszłość, to zobaczymy, że walka o przetrwanie zawsze była najważniejszym, najbardziej palącym problemem ludzkości, jak również całej przyrody ożywionej, od początków życia w jego najbardziej prymitywnych formach" 8 . Jednak współcześnie niepewność wynikająca z kumulacji kryzysów z początku lat 20. XXI wieku jest wyraźnie obecna w debacie publicznej, a jej duch unosi się nad wizją wsi kreowaną w niniejszym tomie. Pisząc do niego wstęp, odnaleźliśmy w notatkach sprzed roku e-mail od Profesora Jerzego Wilkina, który napisał: "Szczególnie w warunkach niepewności tworzenie wizji ma bardzo duże znaczenie, zarówno intelektualne, jak i praktyczne. Wizja nie powinna być diagnozą. W przypadku badaczy konstruowanie wizji jest połączeniem sztuki i nauki. Wizja poprzedza (powinna poprzedzać) budowanie strategii rozwoju. Można powiedzieć, że myślenie o przyszłości ma wielką przyszłość". Po prawie 20 latach od publikacji tomu Polska wieś 2025. Wizja rozwoju oddajemy do rąk czytelników następny, podobny do wyżej wymienionego. Przesuwamy się w czasie o kolejne 20 lat i prezentujemy wizje kondycji polskiej wsi w 2044 roku. Będziemy wtedy -taką mamy nadzieję -świętować 40 lat obecności w Unii Europejskiej. To powtórzenie idei, którą niegdyś prezentował Jerzy Wilkin: wyobrazić sobie polską wieś po 20 latach od wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Rok temu Profesor wyszedł z podobną inicjatywą wyprzedzenia czasu i wyobrażenia sobie polskiej wsi za następne 20 lat, w roku 2044. W zaproszeniu do autorów -specjalistów zajmujących się problematyką wiejską, reprezentujących różne dziedziny wiedzy -napisał: "W poprzednim wydaniu wizji wsi (2005) niektórzy autorzy pisali więcej o tym, jak było i jaki jest obecny stan wsi i rolnictwa, niż o tym, jak będzie i jak powinno być w następnych kilkudziesięciu latach. Tego powinniśmy unikać, ale nie znaczy to, że wizja nie może korzystać z wiedzy o przeszłości. W tworzeniu wizji najważniejsza jest jednak wyobraźnia". Jako zespół redakcyjny sformułowaliśmy wówczas kilka założeń koncepcyjnych i organizacyjnych naszego przedsięwzięcia. Były to: • pluralizm wizji -założyliśmy, że w przygotowywanym tomie znajdzie się wiele różnorodnych wizji, wywodzących się z rozmaitych stanowisk badawczych, aksjologii 8
HAL (Le Centre pour la Communication Scientifique Directe), Apr 9, 2020
In accordance with Article 35, paragraph 1 of the aforementioned Grant Agreement, the consortium ... more In accordance with Article 35, paragraph 1 of the aforementioned Grant Agreement, the consortium identified all relevant interests of the experts requested to contribute to this Evidence Review Report, assessed whether an interest constituted a conflict of interests, and took -where relevant -measures to exclude that an interest could compromise or be reasonably perceived as compromising the impartiality or objectivity of the report. Further information about SAPEA's quality guidelines and working processes is available at www.sapea.info. The information, facts and opinions set out in this report are those of the authors and do not necessarily reflect the opinion of the European Commission. The SAPEA Consortium is not responsible for the use which may be made of the information contained in this report by anyone, including the European Union institutions and bodies or any person acting on their behalf.
Des l'entree de la Pologne dans l'UE, le Programme LEADER s'est inscrit dans le syste... more Des l'entree de la Pologne dans l'UE, le Programme LEADER s'est inscrit dans le systeme de la planification rurale : dans le Plan national du Developpement des territoires ruraux, de 2004 a 2006, dans le Cadre national strategique de reference, de 2007 a 2013. Dans ce dernier cadre, l'objectif transversal n° 6 concerne le developpement de la campagne. Il est concu comme une recherche d'egalisation des chances de developpement et comme une aide aux changements structuraux des territoires ruraux. Le Programme pour le Developpement des Territoires ruraux est un instrument de sa realisation, de meme que d'autres actions du domaine de la politique regionale qui font partie du Plan national du Developpement des territoires ruraux et qui sont financees par les fonds structurels. La procedure de mise en œuvre de LEADER (2007-2013) est suivie par l'autogestion des voivodies (les Offices des Marechaux). Ainsi, LEADER est lie au systeme de planification regionale, g...
The author of the article analyses the content of the Integrated Strategy for the Development of ... more The author of the article analyses the content of the Integrated Strategy for the Development of Rural Areas with the purpose of learning about the vision of development and preferred directions of changes in rural areas indicated by communities participating in the pilot programme LEADER+. The author discusses the rank and scale of problems covered by the analysed documents and tries to find an answer to the question about the types of strategies – active and passive, planned to be launched by rural inhabitants. A passive strategy can be seen in this context as actions undertaken by the inhabitants of rural areas to overcome their own weaknesses (weak points), whereas an active strategy can be perceived as maximisation of development opportunities (strong points).
Z podaniem jednej spójnej definicji wsi jest dzioe powa¿ny problem. Wspó³czesny badacz tematyki w... more Z podaniem jednej spójnej definicji wsi jest dzioe powa¿ny problem. Wspó³czesny badacz tematyki wiejskiej musi rozwa¿yae, czy chce siê zaj¹ae "wsi¹", czy "obszarem wiejskim", bowiem jak zauwa¿a Gorlach [2004], ka¿de z tych pojêae narzuca inn¹ perspektywê. Te same pojêcia nieco inaczej interpretuj¹ socjologowie, ekonomioeci czy geografowie jak równie¿ badacze z poszczególnych krajów. Socjologowie (m.in. Hoggart i Buller [1987], Kaleta [1998]) wskazuj¹ ró¿ne p³aszczyzny definiowania wsi. Artyku³ podejmuje próbê analizy zmian, jakie zasz³y w sposobie definiowania wsi od czasów Grabskiego do dzisiaj. Definiowanie wsi przy takim wielkim jej zró¿nicowaniu i tempie zachodz¹cych zmian jest tak trudne, ¿e niektórzy badacze postuluj¹, ¿eby zaprzestaae u¿ywania pojêcia "wiejski". Halfacree proponuje nawet u¿ywania kategorii postrurality. Kwestia definiowania pojêcia "wieoe", "wiejski" i "obszar wiejski" dla naukowców jest wa¿na, bo jak wskazywa³ Nowak [1985], trzeba badane pojêcia tak zdefiniowaae, aby ich treoeae i zakres dla osoby prowadz¹cej badania by³y jak najbardziej klarowne.
This article aims to contribute to the existing studies on the influence of interest groups on ag... more This article aims to contribute to the existing studies on the influence of interest groups on agricultural policies. The goal of the article is to assess the tangible and intangible resources of farmers’ associations in Poland, as well as the channels they use to influence agricultural policy. With this aim, an interdisciplinary model based on exchange theory was elaborated. The article draws on two empirical sources: first, in‐depth interviews with leaders; and secondly, a survey with members of these organisations. According to the leaders, farmers’ associations may influence agricultural policy only to a small degree. This results from their insufficient resources, especially those that are useful for politicians (e.g., expert knowledge). The second obstacle stems from the lack of unity and cooperation between these associations. However, members of farmers’ organisations paint a very different picture of farmers’ organisations: regardless of the type of organisation they belong...
Journal of Agribusiness and Rural Development, 2016
Agricultural organizations play an important role in political decision-making at the local, nati... more Agricultural organizations play an important role in political decision-making at the local, national, and EU levels. However, it is diffi cult to estimate to what extent the size of public transfers to the Polish countryside is a direct eff ect of these organizations' activity. The same question applies to farming privileges, which are much more numerous than those for other social groups in rural areas. One of the reasons for this stems from the fact that agricultural organizations in Poland have rarely been examined. The aim of this article is therefore to obtain a structured picture of agricultural organizations in Poland and to search for relations between their legal forms and statutory goals. The main types distinguished here include farmers' trade unions, employers' organizations, agribusiness organizations (agribusiness federations and unions), and associations. Taking into consideration the number of members and the thrust of activities, including impact on agricultural policy, the most important agricultural organizations in Poland seem to be the trade unions and agribusiness organizations. The substantive diff erence between them lies in their stated goals. Trade unions primarily indicate goals of a social nature. Federations of agribusiness organizations strive to support their members and promote policy changes, while agribusiness organizations work for the development of specialized farms.
How do alternative food networks (AFNs) cohere as a recognizable, global initiative against the d... more How do alternative food networks (AFNs) cohere as a recognizable, global initiative against the dominant industrial food system (IFS), even in differing locations and social contexts? And how can their most visible venues, farmers' markets, through commoning practices foster the development of a food commons in different contexts? Here, we compare farmers' markets in Poland and the United States using central/peripheral empirical research to uncover their efficacy in practicing and sustaining a dynamic food commons. We track similarities that suggest potential for building a networked movement and identify challenges that can lead to re-enclosure of the food system.
Celem głównym artykułu było scharakteryzowanie obszarów wspólnie użytkowanych w Polsce w kontekśc... more Celem głównym artykułu było scharakteryzowanie obszarów wspólnie użytkowanych w Polsce w kontekście ich znaczenia w produkcji i pozyskiwaniu żywności. Opisano lasy publiczne, wspólnoty gruntowe, ogrody społecznościowe oraz rodzinne ogrody działkowe w Polsce wraz z pełnionymi przez nie funkcjami. Z wykorzystaniem fragmentarycznych danych zastanych oraz wyników badań własnych oszacowana została wielkość obszarów wspólnie użytkowanych i ilość pozyskiwanej w ten sposób żywności w Polsce. Artykuł otwiera dyskusję na temat znaczenia obszarów zarządzanych w sposób wspólnotowy w Polsce z punktu widzenia ekonomicznego, społecznego i środowiskowego, a także politycznych implikacji docenienia roli tego typu obszarów.
The present paper focuses on farmers’ strategies for coping with the shock caused by the outbreak... more The present paper focuses on farmers’ strategies for coping with the shock caused by the outbreak of the pandemic of COVID-19. Using the concept of farm resilience, which underlines the role of capacity and abilities as well as different actions undertaken in difficult situations, this study proposes an analytical framework of farmers’ coping short-term micro-strategies in relation to external crises, on the example of the COVID-19 pandemic. Taking into account academic literature, qualitative data gathered from fruit and vegetable producers in different regions in Poland and the information from sector experts, the paper outlines the varied consequences of the pandemic for farms, and also farmers’ diverse reactions to them. The findings from this study suggests that the analysed farms’ relative resilience to the crisis was achieved thanks to their available economic and social resources and the actions they undertook. The above-mentioned resources and activities were considered in ...
LEADER W POLSCE DROGI IMPLEMENTACJI PROGRAMU Abstrakt. Opracowanie powsta³o w ramach miêdzynarodo... more LEADER W POLSCE DROGI IMPLEMENTACJI PROGRAMU Abstrakt. Opracowanie powsta³o w ramach miêdzynarodowego projektu badawczego, oele-dz¹cego na przyk³adzie programu LEADER wdra¿anie nowej koncepcji rozwoju wiejskiego w nowych pañstwach cz³onkowskich Unii Europejskiej. Zawiera ono analizê wdra¿ania w dwóch etapach Pilota¿owego Programu LEADER+ oraz 4. osi PROW w okresie finansowania 2007-2013. W trakcie realizacji PP LEADER+ powsta³o oko³o 250 lokalnych grup dzia³ania, w których sk³ad wesz³o oko³o 40% gmin. Wtedy te¿ ukszta³towa³ siê schemat funkcjonowania-instytucj¹ zarz¹dzaj¹c¹ zosta³ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wdra-¿aj¹c¹-FAPA, a p³atnicz¹-Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W okresie 2007-2013 zasz³y pewne zmiany w stosunku do okresu poprzedniego. Program LEADER sta³ siê 4. osi¹ PROW i jego realizacja jest obowi¹zkowa dla ka¿dego pañstwa cz³onkowskiego UE. W zwi¹zku z tym dokonano zmian formalnych w statutach i strukturze wewnêtrznej LGD, a w Polsce zarz¹dzanie programem zosta³o zdekoncentrowane-instytucjami wdra¿a-j¹cymi sta³y siê samorz¹dy wojewódzkie, choae instytucje zarz¹dzaj¹ca oraz p³atnicza pozo-sta³y bez zmian. Samorz¹dy (urzêdy marsza³kowskie) po³o¿y³y du¿y nacisk na tworzenie sieci LGD i pokrycie ni¹ jak najwiêkszego terytorium województw. Program rozpocz¹³ siê z opóŸnieniem, gdy¿ konkursy dla LGD rozpisano dopiero w III kwartale 2008 roku. Umowy z 328 zwyciêskimi LGD podpisano na prze³omie wiosny i lata 2009 roku. Obecnie realizacja lokalnych strategii rozwoju jest w poszczególnych LGD zaawansowana w ró¿nym stopniu; w pewnej ich czêoeci odnotowuje siê znaczne opóŸnienia.
Streszczenie: Rolnictwo ekologiczne jest alternatywnym względem rolnictwa konwencjonalnego system... more Streszczenie: Rolnictwo ekologiczne jest alternatywnym względem rolnictwa konwencjonalnego systemem gospodarowania, który dynamicznie rozwija się w Polsce. W ciągu ostatniej dekady 11-krotnie wzrosła ich liczba w naszym kraju. W prezentowanym tekście autorzy starają się odpowiedzieć na pytanie, czy rozwinięte i zorganizowane rolnictwo ekologiczne sprzyja rozwojowi ekonomiczno-społecznemu obszaru, na którym występuje. Odwołując się do teorii rynków zakorzenionych, w 2013 roku zrealizowano badania jakościowe, obejmujące pięć wybranych przypadków. Na podstawie wyników badań autorzy pokazują, kiedy i przy spełnieniu jakich warunków zorganizowana produkcja ekologicznej żywności może stać się podstawą rozwoju nie tylko samych producentów, ale również szansą rozwojową dla szeroko rozumianego otoczenia.
W 2008 roku ukazała się książka jednego z najbardziej wpływowych współczesnych badaczy obszarów w... more W 2008 roku ukazała się książka jednego z najbardziej wpływowych współczesnych badaczy obszarów wiejskich-Holendra Jana Douwe van der Ploega. Autor, na ponad 300 stronach, analizuje wyniki swoich badań prowadzonych przez ostatnie trzydzieści lat na obszarach wiejskich całego świata. Pokazuje w niej narastanie dwóch potężnych zjawisk: wzrostu znaczenia nowej klasy chłopskiej oraz wpływów imperium, czyli bezosobowych sił kontrolujących globalne rynki. Udowadnia, że rolnictwo chłopskie nie tylko tworzy więcej miejsc pracy, wytwarza większą wartość dodaną do produkcji, ale również bardziej, niż w przypadku pozostałych dwóch typów rolnictwa (kapitalistycznego i przedsiębiorczego), przyczynia się do podniesienia poziomu dochodów poszczególnych rolników. Książka jest tym bardziej interesująca, że autor w swoich rozważaniach sięga do bardzo bogatego zbioru międzynarodowej literatury z takich dziedzin, jak: socjologia wsi i rozwoju, neoinstytucjonalna ekonomia, badania nad klasą chłopską. Książka składa się z 10 rozdziałów. Pierwszy przedstawia aktualną panoramę sytuacji na obszarach wiejskich całego globu. W rozdziale drugim autor prezentuje własną koncepcję klasy chłopskiej, wprowadza pojęcie repezantyzacji (analizując procesy zachodzące w północnym Peru przez ostanie trzydzieści lat), a kolejny, trzeci, poświęca opisowi funkcjonowania "imperium"-drugiej kluczowej kategorii pojęciowej (na przykładzie potężnego przedsiębiorstwa z sektora żywnościowego z północnych Włoch). Jego funkcjonowanie dokumentuje w rozdziale czwartym, na wdzięcznym przykładzie Unii Europejskiej. W rozdziale piątym koncentruje się na uwypukleniu różnic między chłopskim a przedsiębiorczym typem rolnictwa. Na tym 197
Uploads
Papers by Ruta Śpiewak