Spionidae, Polychaeta

TÜRKİYE KIYILARINDA BENTİK ORTAMDA YAŞAYAN SPIONIDAE (ANNELIDA, POLYCHAETA) TÜRLERİNİN ÖNEMİ Ertan DAĞLI*, Zeki ERGEN, Melih Ertan ÇINAR EGE ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİ [email protected] ÖZET Türkiye kıyılarında yapılan çalışmalarda Spionidae familyasına ait 35 tür rapor edilmiştir. Denizel ortamda kıyısal bölgelerden derin denizlere kadar olan bentik bölgedeki değişik biyotoplarda dağılım gösteren bu familya türleri ergin dönemlerinde bentikteki, larval dönemlerinde pelajikteki birçok canlının besinin oluştururlar. Spionid poliketler ayrıca ekosistemdeki madde akışı ve enerji döngüsüne katkıda bulunmaktadırlar. Bu familyaya ait bazı türler, kirlilik izleme çalışmalarında kirlilik indikatörü olarak başarılı bir şekilde kullanılmaktadırlar. Ayrıca bu familyada egzotik ve parazitik türlerde bulunmaktadır. Türkiye kıyılarında bulunan 35 türden 3’ü egzotik, 7’si kirlilik indikatörü ve 2’si parazitiktir. Spionid poliketlerden bazıları ekonomik deniz kabukluları üzerinde parazit olarak yaşarlar ve bu türlerin ekonomik değerlerini olumsuz etkilerler. Anahtar Kelimeler: polychaeta, spionidae, indikatör, egzotik, parazitik THE SIGNIFICANCE OF SPIONIDAE (ANNELIDA, POLYCHAETA) SPECIES LIVING IN THE BENTHIC ENVIRONMENT THE COASTS OF TURKEY In the studies performed on the polychaeta fauna along the Turkish coasts, a total of 35 species belonging to the family Spionidae were reported. Species in this family, which inhabit various biotopes of the benthic area from shallow to deep marine waters, constitute an excellent food for many pelagic organisms during their larval stage and for many benthic organisms during their adult phase. Spionidae also play important roles in the energy flow and recycling of organic matter in a given ecosystem. Some species in this family have been successfully utilized as pollution indicators in pollution monitoring studies. Spionidae also include alien and parasitic species. Among the 35 species found on the coast of Turkey, 3 were alien species, 7 were pollution indicators and 2 were parasitic species. Some spionids live as parasites on some economically valuable molluscs and they negatively affect their commercial value. Keywords: polychaeta, spionidae, indicator, exotic, parasitic GİRİŞ Bir bölgedeki canlı türleri, tür içindeki farklılıklar ve değişik yaşam şekilleri o bölgenin biyolojik çeşitliliğini oluşturur (Kocataş ve diğ., 2002). Biyolojik çeşitliliğin büyüklüğü tür sayısı ile ölçülür. Bu da bölgesel olarak gerçekleştirilmiş biotik araştırmalara dayalı olarak açıklanabilir. Türkiye denizlerindeki çeşitli grupları konu alan faunistik çalışmalar 1950’li yıllardan itibaren ağırlık kazanmış ve giderek artmıştır. Yapılan bu çalışmalarda bazı gruplara ait türler sistematik, morfolojik, ekolojik ve zoocoğrafik açıdan incelenmiş olmakla beraber, bazı grupların araştırılmasında, gerek tür zenginliği gerekse geniş dağılım göstermeleri nedeniyle, yeterince ayrıntıya inilememiştir. Annelida filumuna dahil olan Polychaeta klasisi de bu özellikteki gruplardan birini oluşturmaktadır. Günümüze kadar yapılan çalışmaların değerlendirilmesi sonucunda Polychaeta klasisi dünyada 81 familyaya ait 1099 genus ve toplam 9231 türle temsil edilmektedir (Beesley ve diğ., 2000). Akdeniz ve Karadeniz’de 73’ü Amphi-Atlantik, 297’si Atlanto-Mediterran, 152 428’i kozmopolit, 195’i endemik ve 44’ü İndo-Mediterranean olmak üzere toplam 1037 türü bilinmekte ve bu türlerden 593’ü Ege Denizi’nde ve 310’u Karadeniz’de de bulunmaktadır (Arvanitidis, ve diğ., 2002). Türkiye Denizlerinde ise yapılan değişik çalışmalarda 524 poliket türü tespit edilmiştir (Çınar ve diğ., 2004; 2005; 2006; Çınar, 2005, 2006; Çınar ve Ergen, 2005; Ergen ve diğ., 2006). Son yıllarda yapılan çalışmalardan elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda, Polychaeta klasisinin önemli ordolarından birini oluşturan Spionida’nın, dünyada 8 familyası (Apistobranchidae, Chaetopteridae, Longosomatidae, Magelonidae, Poecilochaetidae, Spionidae, Trochochaetidae, Uncispionidae), 48 genusu ve 599 türü bilinmektedir (Beesley ve diğ., 2000). Türkiye Denizleri’nde Spionidae familyasına ait türlerin tespit edildiği ilk çalışma Ostroumoff (1896) tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırıcının 77 poliket türü içinde spionidlerden Polydora sp. ve Spio fuliginosus’un varlığını Çanakkale Boğazı’nın açıklarından rapor ettiği bu çalışmayı Demir (1952), Çağlar (1954) ve Rullier (1963)’in İstanbul Boğazı ve civarında yaptığı çalışmalar izlemiştir. 70’li yılların başlarından itibaren özellikle Ege Denizi ve Akdeniz’de, Ergen (1976, 1979, 1980, 1992), Kocataş (1978), Ergen ve diğ. (1994, 2002, 2006), Çınar & Ergen (1998, 1999a), Doğan ve diğ. (2005) ve Çınar ve diğ. (2005, 2006) tarafından yapılan çalışmalarda Türkiye denizlerinde 14 genusa ait 35 tür kaydedilmiştir. Gerek içerdiği tür sayısının çokluğu gerekse denizsel ortamda doğal ya da dış kaynaklı nedenlerle bozulmuş ortamların gösterge türlerini içeren Spionidae ile ilgili ülkemiz denizlerinde yapılan araştırmaların değerlendirildiği ve familyanın öneminin vurgulandığı bu çalışmanın, bundan sonra yapılacak araştırmalara kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. MATERYAL VE YÖNTEM Türkiye Denizlerinde dağılım gösteren Spionid poliketlerle ilgili günümüze kadar yapılan çalışmaların birçoğunda, birbirine benzer yöntemlerle örneklemelerin yapıldığı belirlenmiştir. Buna göre, genellikle yumuşak dip yapısına sahip bölgelerde yapılan bu çalışmalarda Van-Veen Grap ya da Drej kullanılarak, sert substratumlarda ise quadrat ya da serbest dalış yapılarak örnekler toplanmıştır. Bentik bölgelerden alınan materyaller göz açıklığı 0.5 mm. olan elekte yıkanmış, kalan materyal % 4 lük formaldehitte tespit edilmiştir. Laboratuvara getirilen örnekler ışık mikroskobu ve stereomikroskop kullanılarak önce sistematik gruplara, daha sonra da türlere ayrılarak istasyonların içerdikleri tür ve birey sayıları saptanmıştır. BULGULAR Denizsel omurgasız canlılar arasında gerek tür gerekse birey sayısı bakımından ilk sıralarda yer alan Polychaeta içinde önemli bir yere sahip olan Spionidae familyası, dünyada 39 genusa ait toplam 469 tür, Akdeniz’de 18 genusa ait 68 tür ve Türkiye Denizleri’nde ise 14 genusa ait 35 tür ile temsil edilmektedir (Şekil 1). 153  Genus sayısı Tür sayısı Genus ve tür sayısı 500 469 400 300 200 100 39 65 35 20 14 0 Dünya Akdeniz Türkiye Denizlerdeki dağılımlar Şekil 1. Spionidae familyasına ait genus ve türlerin Türkiye denizlerindeki dağılımı. Figure 1. Distribution of Spionidae species and genus in Turkish seas. Günümüze kadar Türkiye denizlerinde yapılan çalışmalarda kaydedilen 35 türün 11’i Karadeniz, 16’sı Marmara Denizi ve Boğazlar, 29’u Ege Denizi ve 15 tanesi de Akdeniz’den rapor edilmiştir (çizelge 1). Çizelge 1. Türkiye Denizleri’nde saptanan Spionidae türlerinin denizlere dağılımı (A: Akdeniz; E: Ege Denizi; M&B: Marmara ve Boğazlar: K: Karadeniz). Table 1. Distribution of Spionidea species in Turkish seas (A: Mediterranean Sea; E: Aegean Sea; M&B: Marmara and Bosphorus: K: Black Sea). TÜRLER A E M&B K Aonides oxycephala (Sars, 1862) - + + - Aonides paucibranchiata Southern, 1914 - - - + Dipolydora caulleryi Mesnil, 1897 - - - + Laonice cirrata (M. Sars, 1851) + + + - Malacoceros fuliginosus (Claparède 1868) - + + - Malacoceros girardii Quatrefages, 1843 - + - + Microspio mecznikowianus (Claparède 1868) + + + - Paraprionospio pinnata (Ehlers, 1901) - + - - Polydora coeca Webster, 1879 - + - - Polydora ciliata (Johnston, 1838) - + + + Polydora cornuta Bosc, 1802 - + - - Polydora flava Claparède, 1870 - + + - Prionospio (Minuspio) cirrifera Wiren, 1883 + + + + Prionospio (Minuspio) multibranchiata Berkeley, 1927 - + - + Prionospio (Prionospio) caspersi Laubier, 1962 + - - - Prionospio (Prionospio) dubia Day, 1961 + + - - Prionospio (Prionospio) ehlersi Fauvel, 1928 + - - - Prionospio (Prionospio) fallax Söderström 1920 + + - - Prionospio (Prionospio) saccifera Mackie & Hartley, 1990 + - - - Prionospio (Prionospio) steenstrupi Malmgren, 1867 + + + - Pseudopolydora antennata (Claparède 1868) + + + + Pseudopolydora pulchra (Carazzi, 1895) - + - - Pygospio elegans Claparède, 1863 + + + - Scolelepis (Scolelepis) bonnieri (Mesnil, 1896) - + - - Scolelepis (Scolelepis) cantabra (Rioja, 1918) - + + - Scolelepis (Scolelepis) foliosa (Audouin & Milne Edwards, 1833) - + + - Scolelepis (Scolelepis) squmata (O. F. Müller, 1789) + + - - Scolelepis (Parascolelepis) tridentata (Southern, 1914) - + - + Spio decoratus Bobretzky, 1870 + + + + Spio filicornis (O.F. Müller, 1776) + + + - 154 Spio multioculata (Rioja, 1918) - - - + Spiophanes bombyx (Claparède, 1870) + + + - Spiophanes reyssi Laubier, 1964 - + + - Streblospio gynobranchiata Rice &Levin 1998 - + - - Streblospio shrubsolii (Buchanan, 1890) - + - + TOPLAM 15 29 16 11 Yapılan çalışmalarda, Spionidae’ye ait türlerin midye (Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819), fotofilik algler, deniz fanerogamları arasında ve çamur, kum, çamurlu kum zeminlerde yaşadıkları tespit edilmiştir. Ancak bunların çamurlu ve çamurlu kumlu biyotopları daha çok tercih ettikleri görülmektedir (Şekil 2). Türkiye sahillerin’nde tespit edilen 35 tür içinde Polydora ciliata tüm biyotoplarda bulunurken (Çağlar, 1954; Çınar & Ergen,1998; Kocataş 1978; Ergen, 1976, 1979) Polydora caulleryi’nin sadece midye fasiseslerinde (Dumitresco, 1960); Malacoceros girardii ve Microspio mecznikowianus’un deniz fanerogamlarının arasında (Rullier, 1963; Çınar ve diğ., 1998); Polydora cornuta, Spio multioculata ve Streblospio gynobranchiata’nın çamurda (Çınar ve diğ., 2005); Prionospio (P.) ehlersi ve Scolepis (S.) squamata’nın kumda (Ergen, 1976; Çınar & Ergen, 1999a); Pygospio elegans’ın fotofilik alglerin arasında (Kocataş, 1978; Ergen, 1980) ve Spiophanes reyssi’nin sadece çamurlu kumda (Ergen ve diğ., 2006) dağılım gösterdikleri saptanmıştır. 30 25 25 20 20 Tür sayısı 15 13 10 8 5 5 3 2 0 Çamur+Kum Çamur Kum Fanerogamlar Fotofilik Algler Midye Sert substratum Biyotoplar Şekil 2. Spionidae familyasına ait türlerin substratumlardaki dağılımı. Figure 2. Distribution of Spionidae species in substrates. SPIONID POLİKETLERİN ÖNEMİ VE SONUÇ Kıyısal alanlardan derin denizlere kadar olan bentik bölgedeki birçok biyotopta dağılım gösteren spionid poliketler, ergin olarak birçok bentik canlının, uzun süren larval dönemlerinde ise pelajik canlıların besinini oluşturmaktadırlar. Denizel ortamda besin zincirinde önemli bir yere sahip olan bu grup, aynı zamanda ekosistemin madde akışı ve enerji döngüsüne katkıda bulunmaktadır. Gelişmiş palpleri ile substratum yüzeyinden detritivör olarak ya da suda asılı partikülleri süzerek beslenen Spionidler, gerek poliketler gerekse diğer bentik omurgasız canlılar içinde en fazla indikatör türle temsil edilen gruplardan biridir. Yıllara bağlı olarak artan nüfus ile birlikte çeşitli kirleticiler için alıcı bir ortam durumundaki denizlerin doğal yapısı değişmektedir. Özellikle evsel ve endüstriyel atıkların yoğun olarak etkisinde kalan ve su hareketlerinin zayıf olduğu kapalı körfez ve limanlarda “kirlilik göstergeci” olarak kullanılan türler bu bölgede yoğun populasyonlar oluştururlar. Spionidae familyasında Malacoceros fuliginosus, Polydora ciliata, Spio decoratus, S. filicornis, Streblospio shrubsolii, 155 Prionospio (M.) multibranchiata ve P.(P.) fallax bu özellikteki türlerdir. Buna örnek olarak, İzmir Körfezi’nde Ergen ve diğ., (2002) ile Doğan ve diğ., (2005) yapmış oldukları çalışmalarda, S. decoratus (6720 birey/m2), P. ciliata (50820 birey/m2), S. shrubsolii (14256 birey/m2), S. filicornis (12580 birey/m2), M. fuliginosus (3990 birey/m2), P. (P.) fallax (1080 birey/m2) ve P. (M.) multibranchiata (2090 birey/m2) kirli ve yarı kirli bölgelerin fırsatçı türleri olarak tanımlanmışlardır (Şekil 3). Bu türlerin ortamda varlığı ya da yokluğu denizel ortamlarda yapılacak ekolojik çalışmaların sonuçlarını önemli şekilde etkilemektedir. 60000 50820 50000 Birey sayısı 40000 30000 14256 20000 12580 6720 3990 2090 1080 10000 0 P. ciliata S. shrubsoli S. filicornis S. decoratus M. fuliginosus P. P. fallax multibranchiata İndikatör türler Şekil 3. İndikatör spionid poliketlerin İzmir Körfezi’nde birim alandaki (m2) birey sayıları. Figure 3. Number of individuals of indicator spionid polychaeta per square meter in Izmir Bay. Doğal dağılım sınırlarından çeşitli nedenlerle ayrılıp, farklı bölgelere yerleşen canlılar egzotik ya da yabancı organizmalar olarak adlandırılırlar. Gemilerin balast sularıyla, gemi karinalarında fouling organizma olarak, insan yapımı yapay atık maddeler aracılığıyla, akuakültür veya akvaryum çalışmalarıyla ve denizler arasında açılan kanallardan geçerek bulundukları ortamlardan farklı bölgelere taşınabilen bu türler, yerleştikleri bölgelerdeki yerli türlerin besinlerine ve yaşam alanlarına ortak olduklarından, bu canlıların ortamdan uzaklaşmalarına ya da yok olmalarına neden olabilmektedirler. Bu durum, o bölgedeki biyolojik çeşitliliğin dolayısıyla tür kompozisyonunu olumsuz etkilenmektedir. Türkiye Denizleri’nde bu güne kadar yapılan çalışmalarda 38 egzotik poliket türünün varlığı rapor edilmiştir (Çınar ve diğ., 2005, Çınar 2006). Çınar ve diğ. (2005), ülkemiz sularında tespit dilen 30 tür içinde 17 türün şüpheli olmak üzere 6 türün lessepsian, 7 türün ise gemiler ile taşındığını; Çınar (2006), 9 egzotik türün Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında varlığını bildirmiştir. Türkiye kıyılarındaki ilk yabancı spionid türü (Prionospio (P.) saccifera) Akdeniz’in Manavgat Delta’sından (2625-8400 birey/m2) kaydedilmiştir (Çınar ve Ergen, 1999b). Daha sonraki yıllarda ise Alsancak Limanı’nda Streblospio gynobranchiata ve Polydora cornuta diğer egzotik türler olarak rapor edilmiştir (Çınar ve diğ.,2005). Ülkemiz ile dünyanın pek çok ülkesi arasında ticareti sağlayan Alsancak Limanı’na gelen gemiler, balast suları ya da karinalarıyla birçok egzotik canlının bölgeye gelmesine olanak sağlamaktadır. Çınar ve diğ. (2005, 2006) bu bölgede yaptıkları çalışmada tespit edilen bireylerin %66’sını oluşturan S. gynobranchiata’nın maksimum 60,480 birey/m2; P. cornuta’nın maksimum 3170 birey/m2 ile bölgedeki en yaygın türler arasında yer aldığını bildirmişlerdir. Spionidae familyasına ait bazı türlerin diğer canlılarla olan simbiyotik ilişkileri kommensal ve parazitik olarak 2 grupta incelenebilir. Kommensal olanlar, birlikte yaşadığı canlıya zarar vermeden yaşamlarını sürdüren türlerdir. Boccardia, Dipolydora, Polydora genuslarına ait bazı türler özel setalarıyla kalkerli substratumları, bivalv ve gastropod kabuklarını delebilmektedirler. Bu türler, konak durumdaki canlıya zarar verdikleri için 156 parazitik Spionidler olarak adlandırılırlar. Kabuğun içine giren canlı doğrudan konağa zarar vermese de bir stres unsuru oluşturmakta ve kabuktan uzaklaştırılmak için belli bir enerjinin sarf edilmesini gerektirmektedir. Bu da, canlının gelişmesini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, parazit delici spionidler, deldikleri kabuğu hastalıklara, diğer parazit ve predatörlere karşı dirençsiz hale getirdikleri gibi kabuğun içinde birden fazla parazitin biriktirdiği sedimanın artması canlının ölümüne sebep olabilmektedirler. Ekonomik öneme sahip, yetiştiriciliği ya da avcılığı yapılan bazı mollusk türlerine parazitik Spionidlerin girmesi sonucunda görünümünde meydana gelen değişiklikler, tüketicilere pek cazip görünmediği için, türün pazar değerini düşürmektedir. Ayrıca, inci yetiştiriciliği yapılan bazı türlerde parazit spionidlerin konağa girmesiyle, canlı tarafından yapılan incinin büyüklük ve kalitesinde bir değişimin olması muhtemeldir. Martin & Britayev (1998)’in yaptıkları çalışmada, simbiyotik Spionid poliketlerden 3 genusa ait toplam 35 tür bildirilmiştir. Bunlar içinde denizlerimizde de dağılım gösteren Polydora ciliata’nın Bivalvlerden Mytilus edulis Linneus, 1758; Mya arenaria Linneus, 1758 ve Ostrea edulis Linneus, 1758 ile gastropodlardan Littorina littorea Linneus, 1758 ile, Polydora cornuta’nın ise deniz çiçekli bitkilerinden Zostera marina L. ile parazitik bir ilişki içinde olduklarını bildirmişlerdir. Sonuç olarak, Türkiye denizlerinde yapılan araştırmalarda, denizel ekosistemde önemli bir yere sahip olan Spionidae familyasına ait türleri kapsayan çalışmalar, Ostroumoff (1896) ile başlamış ve günümüze değin de artarak devam etmiştir. Bazı gelişmiş ülkeler ile karşılaştırıldığında poliketler ve benzeri gruplar ile ilgili çalışmaların yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Çalışmaların artması, bu ve benzeri grup canlılar üzerinde uzman sayısının artmasıyla ve bunların ülke genelinde yaygınlaşmasıyla ilişkilidir. Bu şekilde diğer birçok canlı grubunda olduğu gibi Polychaeta kapsamında bulunacak yeni türlerin mevcut sayıya ilave olmasıyla ülkemiz biyolojik çeşitliliğinin daha iyi tanınmasına katkı yapılacağı kuşkusuzdur. KAYNAKLAR Arvanitidis, C., Bellan, G., Drakopoulos, P., Valavanis, V., Dounas, C., Koukouras, A., Eleftheriou, A., 2002, Seascape biodiversity patterns along the Mediterranean and the Black Sea: lessons from the biogeography of benthic polychaetes, Marine Ecology, 244: 139–152. Beesley, P. L., Ross, G. J. B. & Glasby, L. J., 2000, Polychaetes and Allies: The Southern Synthesis. Fauna of Australia. Vol. 4A, Polychaeta, Myzostomida, Pogonophora, Echiura, Sipuncula, CSIRO Publishing: Melbourne, XII, 465 p. Çağlar, M., 1954, Mytilus galloprovincialis kabuklarında yaşayan oyucu bir Polydora türü, Hidrobiologi Mecmuası, Seri A, Cilt II, 67-73. Çınar, M. E. & Ergen, Z., 1998, Polychaetes associated with the sponge Sarcotragus muscarum Schidt, 1864 from the Turkish Aegean cost, Ophelia, 48, 167-183. Çınar, M. E. & Ergen, Z., 1999a, A Preliminary study on Polychaeta Fauna of the Marmaris Bay (Southern Aegean Sea), Journal of Aquatic Product, Istanbul Universitesi, 47-59. Çınar, M. E. & Ergen, Z., 1999b, Occurrence of Prionospio saccifera (Spionidae: Polychaeta) in the Mediterranean Sea. Cahiers de Biologie Marine, 40:105-112. Çınar, M. E., Ergen, Z. & Dağlı, E., 2004, New records of polychaetes from the Turkish Aegean coast. Rapport de la Commission İnternational Exploration de la Mer. Mediterranée, 37: 508. Çınar, M. E. & Ergen, Z., 2005,Lessepsian migrants expanding their distributional ranges; Pseudonereis anomala (Polychaeta: Nereididae) in Izmir Bay (Aegean Sea). Journal of the Marine Biological Associations of the United Kingdom, 85: 313-321 Çınar, M. E., 2005, Syllis ergeni: a new species of Syllidae (Annelida: Polychaeta) from Izmir Bay (Aegean Sea, eastern Mediterranean Sea). Zootaxa, 1036: 43-54. 157 Çınar, M. E., Ergen, Z., Dağlı, E. & Petersen, M. E., 2005, Alien species of spionid polychaetes (Streblospio gynobranchiata and Polydora cornuta) in Izmir Bay, eastern Mediterranean. Journal of the Marine Biological Associations of the United Kingdom, 85: 821-827. Çınar, M. E., 2006,Serpulid species (Polychaeta: Serpulidae) from the Levantine coast of Turkey (eastern Mediterranean), with special emphasis on alien species. Aquatic Invasions, 1: 223-240. Çinar, M. E., Katagan, T., Öztürk, B., Egemen, Ö., Ergen, Z., Kocatas, A., Önen, M., Kirkim, F., Bakir, K., Kurt, G., Dagli, E., Kaymakçi, A., Açik, S., Dogan, A. & Özcan, T. , 2006, Temporal changes of soft bottom zoobenthic communities in and around Alsancak Harbor (Izmir Bay, Aegean Sea), with special attention to the autoecology of exotic species. Marine Ecology, 27: 229-246. Demir, M., 1952, Boğazlar ve Adalar sahillerinin omurgasız dip hayvanları, Hidrobiyoloji Mecmuası, 2: 1-654. Dumitresco, H., 1960, Contribution A La Connaissance Des polychètes De La Mer Noire, Specialement Des Eaux Prébosphoriques, Trauaux de Muséum d’Histoire Naturelle “Gregor Antipa”, II: 69-85. Doğan, A., Çınar, M. E., Önen, M., Ergen, Z. & Katağan, T., 2005, Seasonal analysis of soft bottom zoobenthic communities in polluted and unpolluted areas of Izmir Bay (Aegean Sea). Senckenbergiana Maritima, 35, 133-145. Ergen, Z., 1976, İzmir Körfezi ve civarı poliketleri üzerine taksonomik ve ekolojik araştırmalar. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi İlmi Raporlar Serisi., 209: 73s. Ergen, Z., 1979, İzmir Körfezi'ndeki pollusyonun Poliket (Polychaeta-Annelida) populasyonunun dağılımı üzerine etkileri, Türkiye Ulusal Jeodezi Jeofizik Birliği Yayınları, 11: 77-82. Ergen, Z., 1980, İzmir Körfezi'nde üst infralittoral zonun bazı fasieslerinde poliketlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi, TÜBİTAK VII. Bilim Kongresi, 275-284. Ergen, Z., 1992, The latest status of polychaeta in the soft substrat of Izmir Bay, Rapp. Comm. Int. Mer. Mèdit., 31: 2. Ergen, Z., Kocataş, A., Katağan, T., Çınar, M. E., 1994,: Gencelli Limanı (Aliağa- İZMİR) Bentik Faunası. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi, Seri B, Ek 16/2, 1047-1059. Ergen, Z., Dora, C. & Çınar, M. E., 2002, Seasonal analysis of polychaetes from the Gediz River Delta - (Izmir Bay, Aegean Sea). Acta Adriatica, 43, 29-42. Ergen, Z., Çınar, M. E., Dağlı, E. & Kurt, G., 2006,Seasonal dynamics of soft-bottom polychaetes in Izmir Bay (Aegean Sea, eastern Mediterranean). Scientia Marina, 70S3, 197-207. Kocataş, A. 1978, İzmir Körfezi Kayalık Sahillerinin Bentk Formları Üzerinde Kalitatif ve Kantitatif Araştırmalar. Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Monografi Serisi,12: 1-93. Kocataş, A., Ergen, Z., Mater, S., Özel, İ., Katağan, T., Koray, T., Önen, M., Kaya, M., Taşkavak, E., Mavili, S., 2002, Türkiye Denizlerinin Biyolojik Çeşitliliği, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 17 223-230. Martin, D. & Britayev, T. A., 1998, Symbiotic polychaetes: Review of known species, Oceanography and Marine Biology Annual Review, 36, 217-340. Ostroumoff, A., 1896, Compates rendus des dragages et du plancton de l’expedition de “Selianik”, Bulletion de L’Académia Impériale Des Sciences St. Petersburg, 5, 33-92. Rullier, F., 1963, Les Annélides Polychètes du Bosphore, de la Mer de Marmara et de la Mer Noire, en Relation Avec Celles de La Méditerranée, Rapport de la Commission İnternational Exploration de la Mer. Mediterranée XVII: 161-260. 158