Books by Sevinch Ulashova
ТАРИХИЙ МАНБАШУНОСЛИК, ТАРИХНАВИСЛИК, ТАРИХ ТАДҚИҚОТЛАРИ МЕТОДЛАРИ ВА МЕТОДОЛОГИЯСИНИНГ ДОЛЗАРБ МАСАЛАЛАРИ Республика XV илмий-амалий конференция материаллари
SCIENCEPROBLEMS.UZ
Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари" электрон журнали 2020 йил 6 август куни 1368сон... more Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари" электрон журнали 2020 йил 6 август куни 1368сонли гувоҳнома билан давлат рўйхатига олинган.
The article deals with topical issues of historiography of the formation and development of theat... more The article deals with topical issues of historiography of the formation and development of theatrical musical art of Tajikistan in the 20-30 years of the twentieth century. The role of Russian art masters in the preparation of theatrical, musical and choreographic art in Tajikistan is revealed. The scientific literature of historians and art workers on this issue is analyzed. ДӘСТҮРЛІ ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК ИНСТИТУТТАР ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ Зұлхарнайұлы Шерхан, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ «5B020300-тарих» мамандығының 4-курс студенті, Ғылыми жетекшісі: т.ғ.к., қауымд. проф. Ноғайбаева М.С. Елбасымыздың соңғы екі мақаласынан көретініміздей басты назар рухани-тарихи құндылықтарымызға, қазақ халқының өткені, аса бай тарихымыздың, жетістіктеріне ауып отыр. Қазақстан тарихының ғылыми шеңберін қарастырсақ саяси тарих пен тұлғалар тарихына аса көп мән беріліп, қазақ қоғамы мен әлеуметтік институттар тақырыбы шетте қалып қойды. Тек ғылыми зерттеулерде-XVIII ғ. 30 жылдары өмір сүрген Қазақ хандығы дәуірінде қоғамның әлеуметтік құрылымы тұрақты өз жұмысын атқарып, өмір сүрді.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning t... more O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi Farmonida "Uchinchi Renessans" shiori ostida "Yangi O'zbekiston -Uchinchi Renessans" g'oyasining ro'yobga chiqarilishini ta'minlash vazifalari belgilandi. Bu haqda O'zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev: "Men ishonaman -ko'pni ko'rgan, mard va olijanob, mehnatkash va bag'rikeng xalqimiz bilan birgalikda Yangi O'zbekistonni inson tinch, ozod va farovon yashaydigan, ezgu maqsadlarini emin-erkin amalga oshiradigan davlat va jamiyatni albatta barpo etamiz. Buning uchun bizda barcha siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma'rifiy asoslar, eng muhimi, kuchli xohishiroda va qat'iy intilish bor", -deya ta'kidlaydi. Bu asriy intilish xalqimiz erishgan Birinchi Renessansga va ilk o'rta asrlardagi Ma'rifiy uyg'onish davriga asos bo'ldi, uning ma'naviy poydevori sifatida xizmat qildi. Bu intilish Amir Temurni jahon sahnasiga olib chiqdi va Temuriylar Renessansi, Ikkinchi uyg'onish davri g'oyalari va xalqimizning bunyodkorlik faoliyatiga kuchli ta'sir ko'rsatdi. Bashariyat tamadduni taraqqiyotiga ulkan hissa qo'shgan buyuk olim Mirzo Ulug'bek (Muhammad Tarag'ay 1394-1449)ning hayoti va ijodi ham shular jumlasidandir. Shu maqsadda jahon ilmiy tafakkuri rivojiga munosib hissa qo'shgan mashhur olim, ajdodlar merosini ehtiyotkorlik bilan saqlagan o'ziga xos hukmdor, davlat boshqaruvining ayrim yo'nalishlarida o'zining buyuk ajdodi Amir Temur an'analarini davom ettirgan Mirzo Ulug'bek shaxsiga alohida e'tibor qaratilmoqda. O'zbekistonda 2024-yil Mirzo Ulug'bek tavalludining 630 yilligi munosabati bilan mamlakatimizda katta tantanalar va xalqaro ilmiy anjumanlar o'tkazilmoqda. Xususan, Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universitetida ham xalqaro konferensiya o'tkazildi. Yangi O'zbekistonda amalga oshirilayotgan Uchinchi Renessans poydevorini qurishda Mirzo Ulug'bek yaratgan asarlar g'oyaviyma'naviy asos bo'lib xizmat qiladi. Uning ilmiy merosi yoshlarni vatanparvarlik, tarixga hurmat, yurtga mehr-muhabbat ruhida tarbiyalaydi. Shuningdek, uning tarixiy hayoti, shaxsi, asarlari O'zbekistonni dunyoga mos ravishda rivojlantirishda, jamiyat a'zolarini Yangi O'zbekiston g'oyasi asosida birlashtirishda tarixdagi bunyodkor g'oyalardan saboq olgan holda tarixiy bilimlarga e'tibor qaratishga undaydi. Mazkur xalqaro konferensiya materiallari to'plamida Mirzo Ulug'bek faoliyatiga oid qiziqarli maqolalar o'rin olgan. МИРЗО УЛУҒБЕК ОБСЕРВАТОРИЯСИ ВА КУЗАТУВЛАРИ НАТИЖАСИ Маджидов И. техника фанлари доктори, профессор, Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети ректори. Мирзо Улуғбек -атоқли энциклопедик олим, астроном, математик, Самарқанд ҳукмдори Амир Темурнинг набираси бўлиб, уни "тахтдаги олим" деб ҳам аташади. Мирзо Улуғбек даврида Самарқанд илм-фан ва маданият марказига айланган эди. XV асрда Самарқандда барпо этилган обсерватория ўз даври учун ноёблиги ва буюклиги билан тенги йўқ эди. Мазкур обсерватория осмон жисмларининг -Қуёш, Ой ва сайёраларнинг қўзғалмас юлдузлар фонидаги ҳаракатини ва шу асосда, айрим равшан юлдузларнинг координаталарини ўлчаш ва таҳлил қилишни мақсад қилган. Ўша даврда Самарқанд расадхонасининг бош "телескопи"нинг довруғи темурийлар мамлакати ҳудудидан чиқиб, дунёга таралди. Мазкур астрономик бурчак ўлчагич асбоб ҳақиқатан ҳам улкан ўлчамга эга бўлиб, ҳашаматлигиги билан кишиларни ҳайратга солган. Турли манбалар, асосан Ўрта аср Шарқ қўлёзмаларига кўра унинг баландлиги камида 40 метр деб белгиланган. Унгача ишлатилган энг йирик астрономик қурилма Х асрда Рай шаҳридаги (Эрон) радиуси 20 метр бўлган секстант эди. Х асрда Берунийнинг замондоши Абул Вафо ал-Бузжоний радиуси 7 метрли квадрант билан иш кўрган. XIII асрда Мароға расадхонасида (Эрон) Насриддин Тусийнинг деворий квадрантининг радиуси 3.6 метр бўлган [1,2]. Улуғбекнинг улкан кузатиш асбобида ҳар бир 70.2 сантиметрли оралиқда белгилар қўйилган бўлиб, улар 1 градусга тўғри келади. Бош "телескоп" ёйининг узунлиги салкам 50 метрга тенг бўлиб, унинг жануб томонида жойлашган секстант айланасининг марказида ёритгичларни кузатиш учун In this way, scholars became a social stratum with great respect and status in Amir Temur and the Timurid kingdom, which gave rise to the Second Islamic Renaissance in Movarunnahr and Khorasan It led to the transformation of Samarkand, Kesh, Bukhara, Khirot and other cities into centers of enlightenment and science. International trade and cultural relations were restored along the Great Silk Road, cooperation in various fields of science was established, and diplomatic relations were established with neighboring and distant countries [10]. At the heart of these changes, the state policy focused on science, culture and art, and education, which was founded by Amir Temur and continued by many Timurid rulers, was of great importance. During the reigns of Shahrukh (1405-1447), Mirza Ulughbek (1409-1449), Sultan Abu Said (1451-1469), Sultan Husain (Boyqara) (1469-1506), science and culture flourished, and Movarounnahr and Khurasan became famous as major cultural centers of the Islamic world. It is known that Alisher Navoi continued the traditions founded by Sahibqiran by sponsoring many representatives of science, art and literature of his time. In particular, the patronage of Alisher Navoi played an important role in the creative activities of Kamoliddin Behzod, Sultan Ali Mashhadi, Husayn Uddiy, Kamoliddin Binai, Davlatshah Samarkandi, Husayn Voiz Koshifiy, Mirkhand, Zayniddin Vasifiy and others [11]. The majestic architectural structures built during the reign of Amir Temur and the Timurids clearly demonstrate the power of the country and the great rise based on creativity. On the direct initiative of the owner, cities such as Samarkand, Bukhara, Termiz, Marv, Binokat, which were destroyed during the Mongol invasion, were restored, and many new towns and villages were built. The architectural complex of the Ak-Sarai (White Palace) in Shahrisabz, glorified as "Qubbat ul-adab wal-ilm", Bibi Khanim Mosque in Samarkand, Gor Amir's mausoleum, Shahizinda architectural complex, Zangi Ota near Tashkent, Ahmad Yassavi's mausoleum in Turkestan and other buildings are majestic structures built during the reign of Amir Temur, they are making a great contribution to the development of tourism in our country today. Адабиётлар: 1. Бичурин Н.Я (Иакинф). Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. В 3-х частях. -Алматы: ТОО "Жалын Баспасы", 1998. Ч.2. -С. 157. 2. Абу Райҳон Беруний. Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар (Осор ал-боқия). -Тошкент: O'zbekiston, 2022. I том. -Б. 74. 3. Сулаймонова Ф. Шарқ ва Ғарб (Қадимги давр ва ўрта асрлар маданий алоқалари). -Ташкент: Ўзбекистон, 1991. -160 б. 10. Публичные библиотеки: из исламского мира в Европу 11. Библиотека аль-Карауин в Фесе 12. Аль-Карауин один из старейших университетов 13. Учёба в 10 Старейших Вузах Мира abroadinfo/choosing-a-university/studying-at-top-10-eldest-universities-intheworld/?amp=true ШАҲРИСАБЗ ТОПОНИМИ ҲАҚИДА БАЪЗИ МУЛОҲАЗАЛАР Замонов А.Т. t.f.f.d.(PhD), professor. Toshkent Kimyo xalqaro universiteti "Tarix" bo'limi mudiri. Қадимги даврларда, хусусан, антик асрларда (мил. авв. IVмилодий II-IV асрлар) бугунги Қашқадарё воҳаси ҳудуди билан учта қадимий вилоят -Наутака ("янги жой" маъносида), Ксениппа ("жой", "ер" маъносида) ва Габаза ("тоғ ерлари") боғланади [1]. Сўнгги йилларда олиб борилган археологик тадқиқотлар ва ёзма манбаларнинг уйғунлиги Наутака вилояти Зарафшон тизмасидан бошланиб, ҳозирги Китоб, Шаҳрисабз, Яккабоғ, Ғузор ва Ўрадарё воҳаси ерларини ўз ичига олганлигини кўрсатади. Ксениппа Қарши ва унга туташ чўл ҳудудларини ўз ичига олган бўлиб, ҳозирги Қарши ва Косон оралиғидаги Ерқўрғон Ксениппанинг маркази бўлган. Қашқадарё воҳасидаги учинчи вилоят бўлган Габаза ҳозирги Деҳқонобод, Оқработ ва Темир дарвоза атрофидаги ерларни ўз ичига олган. Тарихчиларнинг тадқиқотлари натижасида бу вилоят қадимги Бохтар ва Суғд чегарасида бўлган [1]. Шаҳрисабз мана шу уч вилоятдан бири -Наутака ҳудудига кирган. Наутака ҳудуди кейинги асрларда Кеш номи билан атала бошлаган. Кеш топоними Қашқадарё гидроними билан боғлиқ ҳолда шаклланган. Марҳум академик А. Муҳаммаджонов (1928-2016)нинг таъкидлашича, "Қашқа" сўзи аслида "Кашкўҳ" (каш+кўҳ) шаклида ифодаланиб, гидроним (сув билан боғлиқ жой номи)ни эмас, балки ороним (тоғ номи билан боғлиқ)ни, яъни Каштоғи маъносини англатган. Каштоғидан бошланган сой дарёга айлангач, у "Кашкўҳруд" ("руд" дарё маъносида) юзага келган. Аҳоли талаффузида "Кашкўҳруд" шакли фонетик жиҳатдан ўзгариб, Кешкруд, Кешруд ва Қашқаруд каби шаклларда қўлланила бошлаган. Кейинги асрларда
29-dekabrdagi 223/4-son qarori bilan biologiya, qishloq xoʻjaligi, tarix, iqtisodiyot, filologiya... more 29-dekabrdagi 223/4-son qarori bilan biologiya, qishloq xoʻjaligi, tarix, iqtisodiyot, filologiya va arxitektura fanlari boʻyicha doktorlik dissertatsiyalari asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ilmiy nashrlar roʻyxatiga kiritilgan 2024-10/3 Xorazm Ma'mun akademiyasi axborotnomasi 2006 yildan boshlab chop qilinadi Xiva-2024
B. Aminov-tarix fanlari doktori G'.Bobobyorov-tarix fanlari doktori Toshkent Kimyo xalqaro univer... more B. Aminov-tarix fanlari doktori G'.Bobobyorov-tarix fanlari doktori Toshkent Kimyo xalqaro universiteti O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Ma'muriy islohotlar doirasida oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to'g'risida" 2023-yil 4-iyuldagi PQ-200 qarori 9-bandida belgilangan topshiriq doirasida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o'tkazish belgilangan edi. Shu munosabat bilan, Toshkent Kimyo xalqaro universiteti "Tarix" kafedrasi tomonidan 2024-yil 3-may kuni "Markaziy Osiyo xalqlarining taomlanish madaniyati va tarixi" mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o'tkazildi. Anjuman beshta sho'ba bo'yicha faoliyat olib borib, shu sohada faoliyat olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilarning ilmiy ish namunalari jamlandi: 1) Jahon tajribasida taomlarning insoniyat moddiy madaniyatining muhim komponenti sifatida o'rganilishi (tarixshunoslik); 2) Qadimgi va o'rta asr manbalarida taomlanish madaniyatining aks etishi (manbashunoslik); 3) Markaziy Osiyo xalqlari tarixida taomlanish: kundalik, ziyofatlar va to'ylardagi taomlanish masalalari; 4) Markaziy Osiyo xalqlari etnologiyasida taomlanish etiketi: an'ana va innovatsiyalar; 5) O'zbekiston gastroturizmda taomlanish madaniyatining ahamiyati masalalari. Konferensiyada xorij (10) va respublikada faoliyat ko'rsatayotgan oliy o'quv yurtlari professor-o'qituvchilari (30), ilmiy-tadqiqot institutlari olimlari (15) va tadqiqotchilari hamda magistr talabalar (20 dan ortiq) ishtirok etdi.
Toshkent: Fan, 2006
Тошкент Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси "Фан" нашриёти 2006 Буюк Амир Темур тарихини би... more Тошкент Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси "Фан" нашриёти 2006 Буюк Амир Темур тарихини билмаган одамни топиш қийин бўлиши керак, аммо унинг туғилган жойи Хўжа Илғор қишлоғи эканлиги ва унинг ўзига хос ажойиб тарихини билмаганлар кўп десак, хато бўлмайди. Қўлингиздаги монографияни ўқисангиз буюк бобомиз Амир Темурнинг киндик қони тўкилган муқаддас ер-Хўжа Илғор қишлоғи ҳақида, Хўжа Илғорнинг ўзи ким бўлганлиги, Амир Темур ва бошқа тарихий шахслар ҳақида ҳам қизиқарли ривоят ва маълумотларга эга бўласиз. Ушбу асар Амир Темур таваллудининг 670 йиллигига бағишланган. Китоб тарих ўқитувчилари, талаба ва аспирантларга ҳамда тарихни севувчи кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган. Масъул муҳаррир: тарих фанлари доктори Ҳ. БОБОБЕКОВ Илмий муҳаррир: тарих фанлари номзоди И. ШОЙМАРДОНОВ Тақризчилар: тарих фанлар номзодлари М. СОДИҚОВ, Ў. МАНСУРОВ © Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси «Фан" нашриёти, ISBN 5-648-03433-4 Махпират номидаги Ўрта Осиё халқлари тарихи институти. 2006 йил.
Toshkent, 2022
Ушбу монография Тошкент амалий фанлар университети Илмий Кенгашининг 2023 йил 7-декабрдаги 3-сонл... more Ушбу монография Тошкент амалий фанлар университети Илмий Кенгашининг 2023 йил 7-декабрдаги 3-сонли қарори билан нашрга тавсия этилган. Масъул муҳаррир: Д.Ю. Юсупова-тарих фанлари доктори, профессор, академик. Тақризчилар: А.А. Асқаров-тарих фанлари доктори, профессор, академик; М. Исҳоқов-тарих фанлари доктори, профессор; О. Бўриев-тарих фанлари доктори. Севинч, Улашова XIII-XV асрларда Мовароуннаҳрдаги этник жараёнлар. Монография [Матн] С. Улашова.-Т.: "Firdavs-Shoh" нашриёти, 2023.-205 б. Ушбу монография ўзбек халқи этник тарихининг муҳим тарихий босқичларини ўзида ифодалайди. Унда XIII-XV асрларда Мовароуннаҳрда кечган этник жараёнлар форсий, арабий, туркий ва бошқа манбалардаги маълумотлар асосида ёритиб берилган. Шунингдек, бу даврда минтақада кечган сиёсий жараёнларнинг этник ҳолатга таъсири, ижтимоий-сиёсий ҳаётда фаол иштирок этган уруғ-қабилалар, уларнинг келиб чиқиши масалаларини ҳам ўз ичига олган. Монографиядан Ўзбек халқи этногенези ва этник тарихи билан шуғулланувчи мутахассислар, тадқиқотчилар, талабалар ҳам фойдаланишлари мумкин.
Toshkent, 2022
ULASHOVA SEVINCH ULASH QIZI
ETHNIC PROCESSES IN MАVЕRАUNNAHR IN PERSIAN
SOURCES OF THE XIII–XV ... more ULASHOVA SEVINCH ULASH QIZI
ETHNIC PROCESSES IN MАVЕRАUNNAHR IN PERSIAN
SOURCES OF THE XIII–XV CENTURIES
07.00.08 – Historiography, studies of historical source
and methods of historical research, 07.00.03 – World History
DISSERTATION ABSTRACT FOR DOCTOR OF PHILOSOPHY IN
HISTORICAL SCIENCES (PhD)
Toshkent: Fan, 2006
Тошкент Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси "Фан" нашриёти 2006 Буюк Амир Темур тарихини би... more Тошкент Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси "Фан" нашриёти 2006 Буюк Амир Темур тарихини билмаган одамни топиш қийин бўлиши керак, аммо унинг туғилган жойи Хўжа Илғор қишлоғи эканлиги ва унинг ўзига хос ажойиб тарихини билмаганлар кўп десак, хато бўлмайди. Қўлингиздаги монографияни ўқисангиз буюк бобомиз Амир Темурнинг киндик қони тўкилган муқаддас ер-Хўжа Илғор қишлоғи ҳақида, Хўжа Илғорнинг ўзи ким бўлганлиги, Амир Темур ва бошқа тарихий шахслар ҳақида ҳам қизиқарли ривоят ва маълумотларга эга бўласиз. Ушбу асар Амир Темур таваллудининг 670 йиллигига бағишланган. Китоб тарих ўқитувчилари, талаба ва аспирантларга ҳамда тарихни севувчи кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган. Масъул муҳаррир: тарих фанлари доктори Ҳ. БОБОБЕКОВ Илмий муҳаррир: тарих фанлари номзоди И. ШОЙМАРДОНОВ Тақризчилар: тарих фанлар номзодлари М. СОДИҚОВ, Ў. МАНСУРОВ © Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси «Фан" нашриёти, ISBN 5-648-03433-4 Махпират номидаги Ўрта Осиё халқлари тарихи институти. 2006 йил.
Toshkent: Firdavs iqbol, 2023
Monografiya XIII-XV asrlarda Movarounnahrda yuz bergan etnik jarayonlar tadqiq qilingan.
MARKAZIY OSIYO XALQLARINING TAOMLANISH MADANIYATI VA TARIXI XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA MATERIALLAR, 2024
Annotation
The history of the Central Asian peoples of the XIII-XIV centuries is reflected
in d... more Annotation
The history of the Central Asian peoples of the XIII-XIV centuries is reflected
in dozens of Arabic, Persian, Mongolian, Turkish, Armenian, and Chinese sources.
They include various aspects of the ethnography of the Turko-Mongolian peoples,
in particular, their clothing, lifestyle, customs and traditions, as well as information
on food products and eating culture. For example, the "Secret History of the
Mongols" written in Mongolian in 1240 contains information about the meals and
feasts of the Turko-Mongol peoples during this period, which is not found in other
sources. It also contains information about the banquets of Genghis Khan and other
Mongol khans, the officials who organized and supervised the banquet, the khan
and his relatives who participated in them, the guests, and the main drinks and food
served at the banquet.
Due to the fact that Turko-Mongol peoples were mainly engaged in animal
husbandry, their main royal drink was considered qimiz Every gathering of them
was not without money. There are also rules for serving food on the table, which
are strictly followed. First of all, our qimiz was given to people who were great in
terms of age and career. After that, qimiz were poured to officials and wives who
were next in rank.
Turko-Mongol peoples drank drinks in cups. Drinking from a glass is not
allowed. Genghis Khan gave certain persons the right to drink from the cup for
their services to the state. This right was sometimes passed down from generation
to generation, like the Tarkhanite. For example, after Genghis Khan defeated the
Keraite leader Ong Khan, he presented the golden tent of the Keraite khan to his
Халимоненко Конференція 2024
Soyut
Cengiz Han'ın kurduğu Moğolların tarihi dünya tarih yazımında da önemlidir. Büyük Han'ı... more Soyut
Cengiz Han'ın kurduğu Moğolların tarihi dünya tarih yazımında da önemlidir. Büyük Han'ın
ölümünden sonraki uluslar arasında Chigatay ulus, tarihi çok az çalışılan bir ülkedir. Çağatay
kabilesinin tarihi dört döneme ayrılabilir. Bunlar: 1. Çağatay boyunun kuruluş ve bağımlılık dönemi
(1224-1260); 2. İlk bağımsızlık mücadeleleri ve bağımsızlık dönemi (1261-1326); 3. Son
Çugataylar dönemi ve ulusun dağılması (1326-1345); 4. Sahte hanlar dönemi ve doğu Çağatay
hanedanı (1345-1678). Bu yazımızda üçüncü dönemi kaynaklara ve araştırmalara dayanarak
incelemek istiyoruz.
Anahtar kelimeler: kaynaklar, Çağatay ulus, Tarmashirin Han, Kazan Han, parçalanma, İbn
Batuta, Elçigidai Han.
Abstrakt
The history of the Mongols founded by Genghis Khan is also important in world
historiography. Among the uluses after the death of the Great Khan, Chigatay ulus is a country
whose history is little studied. The history of the Chigatay tribe can be divided into four periods.
These are: 1. The period of establishment and dependence of the Chigatay clan (1224-1260); 2.
Early struggles for independence and the period of independence (1261-1326); 3. The period of the
last Chigatays and the disintegration of the ulus (1326-1345); 4. The era of false khans and the
eastern Chigatay dynasty (1345-1678). In this article, we want to analyze the third period based on
sources and research.
Міністерство Освіти та Науки України Український державний університет імені М. Драгоманова «Коли Захід зустрів Схід: наукова конференція присвячена пам'яті Андрія Ковалівського
The history of the Mongol Empire, which played an important role in the history of the world's
n... more The history of the Mongol Empire, which played an important role in the history of the world's
nations, is also directly related to the history of the peoples of neighboring countries. Different Turkic,
Mongolian and Turkic-Mongolian peoples migrated to countries with the Mongol army under
Genghis Khan's rule, especially in Central Asia. As a result of their economic, social and cultural ties
with the indigenous people, non-Turkish ethnos also became Turkic. Although there were some
strong Turkish ethnicities in the region during this period, historical works were written
predominantly in Persian. For this reason, we want to analyze the history of jeleyır, Arlat, Barlas,
Sulduz and other ethnos who came to Transoxiana and neighboring regions with the Mongols on the
basis of Persian sources.
As a result of Genghis Khan's military campaigns in Central Asia, the population of the region
decreased sharply. Some died as a result of the war, some fled to neighboring countries or were
forcibly exiled to other countries by the Mongols. As the main military base of the Chigatay nation,
ethnicities introduced with the Mongols enriched the dwindling population. But the established nation
did not change its ethnic structure. Many quickly forgot their ethnicity and mixed with the locals.
Sources and studies provide different information and interpretations about the tribes that came
to Central Asia with the Mongols. If the names of these tribes are stated differently in the sources, the
research will return almost identical views. Researchers say that from the 60s of the XIII century in
Central Asia there were thousands of tribes of celeyır, barlas, qavçın and arlat. But our research, based
on Persian and Mongolian sources, shows that tribes led by the Mongols entered Central Asia from
the 20s of the XIII century. Also, the first tribes that emerged were thousands of people each, such as
Barlas, jeleyir, Sulduz, Arlat, and it was proven that there were eight thousand troops from the
Nayman tribe.
Ulashova S. Turkiyat Karatekin, 2023
halklarının tarihi ile de doğrudan ilgilidir. Farklı Türk, Moğol ve Türk-Moğol halkları Cengiz Ha... more halklarının tarihi ile de doğrudan ilgilidir. Farklı Türk, Moğol ve Türk-Moğol halkları Cengiz Han'ın
yönetimi altında, özellikle Orta Asya'da, Moğol ordusuyla birlikte ülkelere göç etti. Yerli halkla
ekonomik, sosyal ve kültürel bağlarının bir sonucu olarak, Türk olmayan etnoslar da Türk oldu. Bu
dönemde bölgede bazı güçlü Türk etnik kökenleri olmasına rağmen, tarihi eserler ağırlıklı olarak
Farsça yazılmıştır. Bu nedenle Moğollarla birlikte Maveraunnahr'a ve komşu bölgelere Fars kaynakları
temelinde gelen Celeyır, Arlat, Barlos, Sulduz ve diğer etnosların tarihini analiz etmek istiyoruz.
Cengiz Han'ın Orta Asya'daki askeri kampanyaları sonucunda bölgenin nüfusu keskin bir şekilde
azaldı. Bazıları savaş sonucu öldü, bazıları komşu ülkelere kaçtı ya da Moğollar tarafından zorla diğer
ülkelere sürüldü. Chigatay ulusunun ana askeri üssü olan Moğollarla gelen etnik kökenler, azalan
nüfusu zenginleştirdi. Fakat yerleşik ulus etnik yapısını değiştirmedi. Birçoğu etnik kökenlerini
çabucak unuttu ve yerlilerle karıştı.
Kaynaklar ve çalışmalar Moğollarla Orta Asya'ya gelen kabilelere farklı bilgi ve yapılan yorumlar
sağlıyor. Bu kabilelerin isimleri kaynaklarda farklı bir şekilde belirtilirse, araştırma neredeyse aynı
görüşlere dönecektir. Araştırmacılar, Orta Asya'daki XIII.Yüzyılın 60'larından binlerce celeyır, barlos,
qavçın ve arlat kabileleri olduğunu söylüyor. Ancak Fars ve Moğol kaynaklarına dayanan
araştırmamız, Moğolların liderliğindeki kabilelerin XIII.Yüzyılın 20'lerden Orta Asya'ya girdiğini
gösteriyor. Ayrıca Ortaya çıkan ilk kabileler barlos, celeyir, sulduz, arlat gibi her biri binlerce insandı
ve Nayman kabilesinden sekiz bin birlik olduğu kanıtlandı.
Abstrakt book, 2024
The population living in the Chagatai Ulus predominantly adhered to Islam, reflecting
the region... more The population living in the Chagatai Ulus predominantly adhered to Islam, reflecting
the region's deep-rooted connection to Islamic traditions and culture. Alongside the
Muslim majority, there were smaller communities of Buddhists and Christians, indicating
a degree of religious diversity within the region. However, the historical record provides
limited insight into the religious dynamics and interactions within the Chagatai Ulus.
This scarcity of information is due, in part, to the fact that the primary sources available
were not produced within the territory itself. Instead, they were written in other
Mongolian ulus, often by chroniclers with limited direct knowledge of the Chagatai
region. As a result, the details of the religious landscape and the coexistence of different
faiths in this area remain underexplored in historical literature, leaving room for further
research into the social and cultural fabric of the Chagatai Ulus.
Keywords: Chagatai Ulus, Islam, Religious Diversity, Historical Sources, Mongolian Ulus
Temuriylar muzeyi. Tuplam XII., 2024
Accurate information about the ethnic status of Amir Temur's army is rare and scattered in the
s... more Accurate information about the ethnic status of Amir Temur's army is rare and scattered in the
sources. The available information is mainly of tribal affiliation with the names of commanders, amirs
and beys. Based on this, it is possible to find out what tribes have military units in the army. In this
article, we want to analyze the ethnic situation of Amir Temur's army on the example of two famous
battles that played a significant role in his military career - the battles with the Ottoman Turkish
Sultan Boyazid Yildirim and the Mongol khan Tokhtamishkhan. According to the main sources
reflecting the history of Amir Temur, the commanders and amirs from dozens of tribes, such as
Qavchin, Barlos, Apardi, Kipchak, Nayman, Sulduz, took part in the above battles with their units.
Uploads
Books by Sevinch Ulashova
ETHNIC PROCESSES IN MАVЕRАUNNAHR IN PERSIAN
SOURCES OF THE XIII–XV CENTURIES
07.00.08 – Historiography, studies of historical source
and methods of historical research, 07.00.03 – World History
DISSERTATION ABSTRACT FOR DOCTOR OF PHILOSOPHY IN
HISTORICAL SCIENCES (PhD)
The history of the Central Asian peoples of the XIII-XIV centuries is reflected
in dozens of Arabic, Persian, Mongolian, Turkish, Armenian, and Chinese sources.
They include various aspects of the ethnography of the Turko-Mongolian peoples,
in particular, their clothing, lifestyle, customs and traditions, as well as information
on food products and eating culture. For example, the "Secret History of the
Mongols" written in Mongolian in 1240 contains information about the meals and
feasts of the Turko-Mongol peoples during this period, which is not found in other
sources. It also contains information about the banquets of Genghis Khan and other
Mongol khans, the officials who organized and supervised the banquet, the khan
and his relatives who participated in them, the guests, and the main drinks and food
served at the banquet.
Due to the fact that Turko-Mongol peoples were mainly engaged in animal
husbandry, their main royal drink was considered qimiz Every gathering of them
was not without money. There are also rules for serving food on the table, which
are strictly followed. First of all, our qimiz was given to people who were great in
terms of age and career. After that, qimiz were poured to officials and wives who
were next in rank.
Turko-Mongol peoples drank drinks in cups. Drinking from a glass is not
allowed. Genghis Khan gave certain persons the right to drink from the cup for
their services to the state. This right was sometimes passed down from generation
to generation, like the Tarkhanite. For example, after Genghis Khan defeated the
Keraite leader Ong Khan, he presented the golden tent of the Keraite khan to his
Cengiz Han'ın kurduğu Moğolların tarihi dünya tarih yazımında da önemlidir. Büyük Han'ın
ölümünden sonraki uluslar arasında Chigatay ulus, tarihi çok az çalışılan bir ülkedir. Çağatay
kabilesinin tarihi dört döneme ayrılabilir. Bunlar: 1. Çağatay boyunun kuruluş ve bağımlılık dönemi
(1224-1260); 2. İlk bağımsızlık mücadeleleri ve bağımsızlık dönemi (1261-1326); 3. Son
Çugataylar dönemi ve ulusun dağılması (1326-1345); 4. Sahte hanlar dönemi ve doğu Çağatay
hanedanı (1345-1678). Bu yazımızda üçüncü dönemi kaynaklara ve araştırmalara dayanarak
incelemek istiyoruz.
Anahtar kelimeler: kaynaklar, Çağatay ulus, Tarmashirin Han, Kazan Han, parçalanma, İbn
Batuta, Elçigidai Han.
Abstrakt
The history of the Mongols founded by Genghis Khan is also important in world
historiography. Among the uluses after the death of the Great Khan, Chigatay ulus is a country
whose history is little studied. The history of the Chigatay tribe can be divided into four periods.
These are: 1. The period of establishment and dependence of the Chigatay clan (1224-1260); 2.
Early struggles for independence and the period of independence (1261-1326); 3. The period of the
last Chigatays and the disintegration of the ulus (1326-1345); 4. The era of false khans and the
eastern Chigatay dynasty (1345-1678). In this article, we want to analyze the third period based on
sources and research.
nations, is also directly related to the history of the peoples of neighboring countries. Different Turkic,
Mongolian and Turkic-Mongolian peoples migrated to countries with the Mongol army under
Genghis Khan's rule, especially in Central Asia. As a result of their economic, social and cultural ties
with the indigenous people, non-Turkish ethnos also became Turkic. Although there were some
strong Turkish ethnicities in the region during this period, historical works were written
predominantly in Persian. For this reason, we want to analyze the history of jeleyır, Arlat, Barlas,
Sulduz and other ethnos who came to Transoxiana and neighboring regions with the Mongols on the
basis of Persian sources.
As a result of Genghis Khan's military campaigns in Central Asia, the population of the region
decreased sharply. Some died as a result of the war, some fled to neighboring countries or were
forcibly exiled to other countries by the Mongols. As the main military base of the Chigatay nation,
ethnicities introduced with the Mongols enriched the dwindling population. But the established nation
did not change its ethnic structure. Many quickly forgot their ethnicity and mixed with the locals.
Sources and studies provide different information and interpretations about the tribes that came
to Central Asia with the Mongols. If the names of these tribes are stated differently in the sources, the
research will return almost identical views. Researchers say that from the 60s of the XIII century in
Central Asia there were thousands of tribes of celeyır, barlas, qavçın and arlat. But our research, based
on Persian and Mongolian sources, shows that tribes led by the Mongols entered Central Asia from
the 20s of the XIII century. Also, the first tribes that emerged were thousands of people each, such as
Barlas, jeleyir, Sulduz, Arlat, and it was proven that there were eight thousand troops from the
Nayman tribe.
yönetimi altında, özellikle Orta Asya'da, Moğol ordusuyla birlikte ülkelere göç etti. Yerli halkla
ekonomik, sosyal ve kültürel bağlarının bir sonucu olarak, Türk olmayan etnoslar da Türk oldu. Bu
dönemde bölgede bazı güçlü Türk etnik kökenleri olmasına rağmen, tarihi eserler ağırlıklı olarak
Farsça yazılmıştır. Bu nedenle Moğollarla birlikte Maveraunnahr'a ve komşu bölgelere Fars kaynakları
temelinde gelen Celeyır, Arlat, Barlos, Sulduz ve diğer etnosların tarihini analiz etmek istiyoruz.
Cengiz Han'ın Orta Asya'daki askeri kampanyaları sonucunda bölgenin nüfusu keskin bir şekilde
azaldı. Bazıları savaş sonucu öldü, bazıları komşu ülkelere kaçtı ya da Moğollar tarafından zorla diğer
ülkelere sürüldü. Chigatay ulusunun ana askeri üssü olan Moğollarla gelen etnik kökenler, azalan
nüfusu zenginleştirdi. Fakat yerleşik ulus etnik yapısını değiştirmedi. Birçoğu etnik kökenlerini
çabucak unuttu ve yerlilerle karıştı.
Kaynaklar ve çalışmalar Moğollarla Orta Asya'ya gelen kabilelere farklı bilgi ve yapılan yorumlar
sağlıyor. Bu kabilelerin isimleri kaynaklarda farklı bir şekilde belirtilirse, araştırma neredeyse aynı
görüşlere dönecektir. Araştırmacılar, Orta Asya'daki XIII.Yüzyılın 60'larından binlerce celeyır, barlos,
qavçın ve arlat kabileleri olduğunu söylüyor. Ancak Fars ve Moğol kaynaklarına dayanan
araştırmamız, Moğolların liderliğindeki kabilelerin XIII.Yüzyılın 20'lerden Orta Asya'ya girdiğini
gösteriyor. Ayrıca Ortaya çıkan ilk kabileler barlos, celeyir, sulduz, arlat gibi her biri binlerce insandı
ve Nayman kabilesinden sekiz bin birlik olduğu kanıtlandı.
the region's deep-rooted connection to Islamic traditions and culture. Alongside the
Muslim majority, there were smaller communities of Buddhists and Christians, indicating
a degree of religious diversity within the region. However, the historical record provides
limited insight into the religious dynamics and interactions within the Chagatai Ulus.
This scarcity of information is due, in part, to the fact that the primary sources available
were not produced within the territory itself. Instead, they were written in other
Mongolian ulus, often by chroniclers with limited direct knowledge of the Chagatai
region. As a result, the details of the religious landscape and the coexistence of different
faiths in this area remain underexplored in historical literature, leaving room for further
research into the social and cultural fabric of the Chagatai Ulus.
Keywords: Chagatai Ulus, Islam, Religious Diversity, Historical Sources, Mongolian Ulus
sources. The available information is mainly of tribal affiliation with the names of commanders, amirs
and beys. Based on this, it is possible to find out what tribes have military units in the army. In this
article, we want to analyze the ethnic situation of Amir Temur's army on the example of two famous
battles that played a significant role in his military career - the battles with the Ottoman Turkish
Sultan Boyazid Yildirim and the Mongol khan Tokhtamishkhan. According to the main sources
reflecting the history of Amir Temur, the commanders and amirs from dozens of tribes, such as
Qavchin, Barlos, Apardi, Kipchak, Nayman, Sulduz, took part in the above battles with their units.