W Materiałach znalazły się podhalanika z następujących miejscowości (podaję współczesny zasięg powiatów): Miejscowość Powiat Chochołów nowotarski Czarny Dunajec nowotarski Czerwienne nowotarski Dzianisz tatrzański Harklowa nowotarski...
moreW Materiałach znalazły się podhalanika z następujących miejscowości (podaję współczesny zasięg powiatów): Miejscowość Powiat Chochołów nowotarski Czarny Dunajec nowotarski Czerwienne nowotarski Dzianisz tatrzański Harklowa nowotarski Knurów nowotarski 1. Przysłowia Biyda to w trzeci dziyń za wilkiym strzylać (Sp) Biyda to, jak cłeka naraz chyci na oba kóńce (P) Bo baba jest psiápara, lec przez baby okwiara (P) Brat zaseł do Peści o scygólnyf dwóf watrzniákaf i piynci karpielaf (Sp) Bzdom gówno zbić (B) Bzdom gówno zbyć (P) Cego oko nie uwidzi, tego sercu nie zál (P) Cego panowie nawarzom, tym sie chłopi poparzom (P) Chłop jak ksiyndzym ostáł, to w ornacie spáł (P) Chłopski rozum, babskie mieso (P) Chłopskie miary ni majom wiary (P) Chłopu za nic stoji umiyrać w pościeli (P) Choć złomany ociec, kie je ociec, to go sanuj (P) Choćbyś siedział w zielezie, to cie Pán Bóg nálezie (O) Chodzi jak owieczka, a tryka jak baran (L) Chorá, z dupy jyj forá (O) Chudy do budy, tłusty do kapusty (B) Ciapu kapusta, ciapu grok (B) Cichá woda nábarzyj brzyzki podmywá (B) Cłekowi ze smutke we wnuku to tak nijak zýć jak niedźwiedziowi z kulkom w brzuchu (P) Cłowiek serca zakwardzielsego to ze smutku na serce bardzo nie popuści, choć i złe przińdzie (P) Co chłop woze do chałupy prziwiezie, to baba hnet w podołku wyniesie (Sp) Co głupiymu po rozumie, kiedy go ni má (B) Co mara, to wiara (P) Co ocý widzom, tego sercu zál (P) Co po hónorze, kie pusto w kómorze (O) Co sie to kwálić, kie ni ma cým pálić (P) Co słychać na jarmarku? -Małe gudki po dwa dudki, a prosiynta po półpiynta (P) Co świat zrobieł dobrego, to nie lá chłopa (O) Co uzbijá łakota, to pozyje lichota (B) Co wieś, to inná powieść, co chałupa, to inná nauka (B) Co wybite, to má rozum (P) Cudze kraje kwálmy, swojik sie trzimájmy (P) Cýje zres, tego bres (P) -Cý wiys, co wrazice zrobiyli? -Nos mu do rzici włozyli (P) Dajze chłopie rzond, kie ni más skond (P) Dajze komu zone, sám obłapiáj słome (P) Dáwno tego zawiesiyli, co lepiyj zrobiył, jak umiáł (B) Długsá zápora jako kómora (O) Przysłowia polskich Górali tatrzańskich i beskidowych… Dłuzyj stynkaca niźli skákaca (Sp) Do bryji nie bees wykłuwáł zymbów (O) Dobrá boleść, kie dá pojeść (P) Dobrá i mucha, kiedy wpadnie do brzucha (B) Dobrego karcma nie zepsuje, a złego kościół nie naprawi (P) Dobry cłek je kazdi zrencni (L) Dobry i chlyb, kie ni ma kołáca (P) Dobry moskál z ości, kie sie brzuk wypości (P) Dobrymu syndyl dobrze (P) Dobryś Gabryś (tyle co: masz teraz!) (B) Dobrze drzyć łyko z drzewa, kiedy miazga puscá (B) Dobrze jak sie topis, a rynke ci kto podá (P) Dobrze nie barzo (P) Dobrze temu, co nic ni má, bo sie wyśpi, nie wydrzymá (P) Docká sie świycka wiecorka (B) Dre jak gudza wór (O) Drobo orz, gynsto siyj, rzádko jydz, a bees gazdom (P) Dziád o chlybie, baba o fijołkak (P) Dziadowi nie dej kónia, ba torbe i kij (O) Dziadowi nie dej kónia do gárzci, ba kij (P) Dźwiyrze sie otwiyrajom, jedzie głupi (P) Dźwiyrze sie otwiyrajom, przińdzie głodny (Sp) Fto gorko chlipnie, to na studene ducho (L) Gaździná trzi wyngły trzimá w chałupie, a gazda ino cwárty (Sp) Gdy jutrzenka przed Gody długo świyci, chleba majom dosýć Boze dzieci, ale gdy niknie w zasłone, nastompiom lata płone (P) Gdzie duzo gazdów, tam ni ma zgody (B) Gdzie ni ma gazdy, tam je głupi kazdy (O) Głodny jak młynarská kura (B) Gościec trzimie swoje złe kóńce (P) Górála Pán Bóg stworzył, Górál wysráł gówno, a z tego gówna zrobieł sie Miemiec (Sp) Grzyk pod brzyg, pokuta pod koguta (P) Hereśt nie lá panów (P) Hnet sie sydło z worka wydziobie (L) I niyboja wilcy zjedzom (Sp) I ón chory, i ty ni móg, a z gárka tak jakby wymiót (Sp) Igła przez kóńca, niebo przez słońca, przez pokory dzieci, przez owoców drzewo, przez dzwonów wieze, przez zbroje zołnierze, kłosa przez násienie, nie wárce spomnienie (B) Já nie lykárz, Pán Bóg lykárz, jak nie umrzes, to postynkás (P) 1. Przysłowia Já nie pytám rajce, kie mi sie srać kce (P) Jak bocánie, w jesiyni leconc, nisko spocýwajom, to sie słoty, fujawicý zaráz pocýnajom, a jak boćki leconc, wznosom sie wysoko, to pogoda bedzie daleká, syroká (P) Jak biyda, do Zýda, a jak nyndza, to do ksiyndza (B) Jak hole mnijsze, to budzie pogoda (L) Jak komu co miyłe, to choć na polu zgnite, to je przecie miyłe (P) Jak Kuba Bogu, tak i Bóg Kubie (P) Jak listki gruli hore spoglondajom, to nám na pogode znak pewny dajom (P) Jak łyzka w gárku na noc lezy niewyjyntá, to nieporada spać (O) Jak na świyntom Jagnieske jasno, to o lyn ciasno, a jak pochmurno, to o lyn trudno (P) Jak na wilijom Sýćkik Świyntyk mróz, to se schowáj wóz, a jak ni ma mroza, to nie chowáj woza (P) Jak ni ma gazdy, to płóny kazdy (Sp) Jak nie prziłozýs gymbom, to musis kiesyniom (P) Jak sie z Boga nie spuścis, to nie zginies (P) Jak spód zakładajom, to jeś i pić dajom, jak krokwiami łacom, to diabłami płacom (P) Jaká chowała, taká powała (B) Jaká mać, taká nać (B) Jaká praca, taká płaca (P) Jaki kij wzioneś, takim sie podpiyráj (P) Jaki ociec, taki sýn, jakie drzewo, taki klin, jakie gynśle, taki smycek, jaki psiárek, taki strycek (P) Jakiegoś mnie Panie Boze stworzył, takiego mnie más (P) Jakimi ci gárnek prziwarami nawre, takimi śmiyrdzi (O) Jeden kse, drugi do lasa (L) Jedno swinonć, drugie minonć (B) Jedyn sie sýdłym ogoli, a drugi brzitwom ni moze (P) Jeśli wonz przejdzie droge, to scynście (P) Ka ni ma pokłymby, tam ni ma co włozyć do gymby (O) Ka sie świyci, babe krynci (P) Ka sie wzionć, to sie wzionć (B) Kany w imie Boze dwók, tam Pán Bóg trzeci (P) Kany zgoda, tam i Pán Bóg (P) Kany złe przipadki, tam przijáciel rzádki (P) Kapusta i flaki dobry galas taki (Sp) Kazdá rzec má swój dowód i swoje kóńce (P) Kazdy pták gałgán, co do swego gniázda paskudzi (Sp) Kazdy świynty má swoje wykrynty (B) Przysłowia polskich Górali tatrzańskich i beskidowych… Kie baba do cie z grabiami, to ty do niyj z cepami, kie baba do cie z nozym, to ty do niyj z kosom (P) Kie biyda, to do Zýda, a po biedzie, wyliz mi rzić Zýdzie (P) Kie do cie nie zdrówkám, to nie odpowiadáj (P) Kie idzie dwók, tam Pán Bóg trzeci (P) Kie já do tobie nie pijym, to ty do mnie nie zdrówkáj (Sp) Kie já mám, to zjym sám, kie ty más, to zjydzmy wráz (Sp) Kie je śliz*, to mu rzić wyliz (P) Kie más przijáciela dobrego, to nie zaziyráj cynsto do niego (P) Kie mlyko skipi na ogniu, to sie króweckom i cýcki nadejom (P) Kie na wilijom Matki Boskiyj Przedgodniyj mróz, to wygryzki do gnoju włóz, a jak na Matke Boskom kałuzki, to wyciongnij z gnoju ogryzki (P) Kie sýsek na smrekak obficie, grul nie starcý na wyzýcie (P) Kie za dudek dopuścis głodu do brzucha, to go trzoma nie wyzenies (P) Kieby nie klin, a nie mek, toby budárz zdek (P) Kij i skała majom dwojakie prawo (P) Kogo Pan Bóg stworzi, tego nie umorzi (L) Koła koło kościoła, a osi we wsi (P) Komu sie nie lyni, temu sie zielyni (P) Krynci sie jak suchá rzepa w rzici (P) Krynci sie, kieby sie sydeł najád (Sp) Ksiondz choćby beł w lesie, to mu kázdy niesie (P) Ksiynze pinondze psim pukiym przidom i nic sie ś nik nie dorobis (O) Kto chlebym gardzi, to chlyb nim bardziyj (B) Kto chodzi na posmycki, potraci onycki (P) Kto drogi prostuje, tyn doma nie nocuje (P) Kto má dzieci, wániá smród, kto má pscoły, lize miód (P) Kto nie skoro przichodzi, sám se skodzi (P) Kto nosi torbe, tego torba niesie (P) Kto od strachu umiyrá, to mu bździnami dzwoniom (Sp) Kto pinionzki má, to mu duda grá (B) Kto płuce flaki, myśli, ze kázdy taki (P) Kto rano wstaje, temu Bóg daje (P) Kto robi posmycki, potraci onycki (O) Kto sie dotyká smoły, zbabrze sie od niyj (P) Kto sie nie obziyrá na zadnie koła, to źle wyjedzie (P) Kto słuchá pode ściany, to wysłuchá swoje gany (P) Kto starsý, to má ogón twardsý (P) Kto z Boge, Bóg z nim (P) * Rodzaj rybek zwinnych, bardzo trudnych do łowienia. Kto za kim ryncy, tego dijas myncy (Sp) Kto za młodu źle gazduje, tego na starość biyda bije (P) Kupiyłby coś, zeby miał piniondzy trzos (B) Kury do wody, dziád w trzeciyj wsi, a ty jesce śpis (B) Kwieciyń stodół wymieciyń (P) Lasoty cas do roboty (O) Látać jak pies z przebitom nogom (P) Lepiyj być dobrym chłopym anizeli złym popym (P) Lepiyj być wilkołakiym niźli nieborakiym (P) Lepiyj dźwigać jako ścigać (P) Lepiyj starego dźwigać jak młodego ścigać (Sp) Lepiyj w marcu wilka uwidzieć jak chłopa bez odziyniá, bo zima bedzie na wiesne (P) Lepiyj z brzićkim pod pierzinom jako z ładnym pod jedlinom (P) Lepiyj z kobyłom páciyrze mówić jak z głupim gádać (P) Lepsá chudá zgoda jako tłuste prawo (O) Lepsá cnota w błocie jak niecnota w złocie (P) Lepse jedno hulała jak sto páciyrzi (P) Lis koło swojyj nory nika kur nie dusi (P) Lijze sie, wodziczko, bez moje garliczko (L) Ludzká praca nie popłaca (P) Ludzki kwiat budzi świat, co przibudzi, to przismudzi (B) Mało jádła, a gówno jak kłádka (Sp) Mały máj krowie dej, a jak przidzie wielki máj, to jom w pole kijym wál (P) Miemiec wsy bić poseł na kamieniec (Sp) Młodymu napowiadáj, a z wilke páciyrze mów (albo: a z wilke oráj), na jedno wynidzie (albo: to sýtko jedno) (P) Mnie ta w kozuchu do wody nie wzynies (P) Mondry a głupi to sie nigda nie nazdadzom, bo głupi bedzie mondrymu wse ciukáł, ze je głupi, a mondry sie głupiego nie chyci, coby go naucył, bo sie ś nim babrać nie bedzie kciáł (P) Mondry, a kobyła mu zymby wypiyrdziała (O) Mondry jak Maćków kot, co świycke zjád, a po ćmáku chodziył (B) Mondry jak Micháł z gówna (Sp) Mondry kóń obyndzie sie bez krzizowyk podwodek (P) Mondry obiecuje, głupi sie raduje (P) Mścity bywá dwa razý bity (P) Na całym dziury nie sukáj (P) Na co go bić, kiedy sám nie kce (B) Na Cyrwonym Wiyrchu gmła, jazda Boga dyscýk dá (P) Na kwarde zbiórki diabły sýjom worki (P) Przysłowia polskich Górali tatrzańskich i beskidowych… Na mój sto práwdu! (O) Na nie warza, kie nie parza (P) Na obludzie niedaleko sie pudzie (P) Na Podhálu chlyb sie kóńcý, a woda i skále sie zacýnajom (P) Na przodek nie wychódź, na zadku nie ostáj, do pośrodka sie nie ciś (Sp) Na starom wierbe i kozý skácom (P) Na śwanty krziż owce strziż (L) Nádzieja w Bogu, w torbie syr...