Kızıl Kürdistan'ın anatomisi veya bu tanımlamanın terminolojik kökeni merak uyandırmaya devam edi... more Kızıl Kürdistan'ın anatomisi veya bu tanımlamanın terminolojik kökeni merak uyandırmaya devam ediyor. Sovyet yöneticilerinin bu tanıma ilişkin tutumu ise ilgi çekiyor. Son dönemde Kızıl Kürdistan hakkında incelemelerini derinleştiren ve dikkat çekici belgelere ulaşan Dr. İsmet Konak, bu kez iki Rusça belge ile döneme ışık tutuyor.
Qazî Mihemed'in amacı tüm Kürtler arasında ortak bir bilinç yaratmak ve kolonyalist güç karşısınd... more Qazî Mihemed'in amacı tüm Kürtler arasında ortak bir bilinç yaratmak ve kolonyalist güç karşısında dört parçaya hitap eden bir 'ilticagah' oluşturmaktı. Kürdistan Cumhuriyeti'nin milli marşının 'Ey Reqîp' olması, bunun en somut nişanelerinden biridir. İkinci Dünya Savaşı'nda İngiltere ile birlikte İran'ı bölüşen Sovyetler Birliği, Kürtlerdeki irade ve istidadı bir bakıma kendi çıkarı için kullanmak istedi. Bu doğrultuda Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti'ne giden yolun taşlarının döşenmesine yardım etti. Kürtler 1946 yılında da benzer taleplerde bulunmuştu. Kürtlerin tutumu son derece açıktır. Ne teokratik rejim ne de kolonyalist müdahaleyi destekliyorlar.
Kürdistan tarihi üzerine araştırmaları olan tarihçi Dr. İsmet Konak bu kez de Rus yarbay P. A. To... more Kürdistan tarihi üzerine araştırmaları olan tarihçi Dr. İsmet Konak bu kez de Rus yarbay P. A. Tomilov'un 1904'te Kürdistan'a yaptığı ziyareti ve gözlemlerini aktardı. Konak, Tomilov'un anılarını Rusça'dan tercüme ederek günümüze ışık tutuyor.
Türkiye'nin Zengezur Koridoru'yla ilgili anlaşmadan aslında hiç memnun olmadığını belirten Dr. İs... more Türkiye'nin Zengezur Koridoru'yla ilgili anlaşmadan aslında hiç memnun olmadığını belirten Dr. İsmet Konak, "Türkî cumhuriyetlerle ticari, siyasi ve sosyal ilişkiler tabii ki bu koridorla birlikte farklı bir boyut kazanır, bölgesel bir entegrasyon oluşur ama 'Turan Hattı' ütopya olarak kalmaya devam eder" dedi.
Konfederasyonê Eşîran yê Şêx Hesenî Kilmî Dêrsim sey leteyê Kurdistanî hetê ziwan, kultur, bawerî... more Konfederasyonê Eşîran yê Şêx Hesenî Kilmî Dêrsim sey leteyê Kurdistanî hetê ziwan, kultur, bawerî û nasnameyî ra wayîrê cayêkê taybetî yo. Na cografyaye de ke eynî wextî de sey "erdê dewrêşî" zanîyena tarîx de xeylêk dînamîkê cîya-cîyayî ciwîyayê. Înan ra yew bêguman Konfederasyonê Eşîran yê Şêx Hesenî bî. No konfederasyon bi seyan serran rojawanê Dêrsimî de tesîrdar bî. Ewro 4 baskê nê konfederasyonî (qerebalijî, ebbasijî, qirxanijî û ferhadijî) est ê. Nê baskan bi taybetî seserranê XIX û XX. de herêma Dêrsimî de rêçê xorînî veradayê. Mîyanê nê eşîran de portreyê sey Ûsiv Axa, Dîyab Axa, Silêman Axa û Seyîd Rizayî vejîyabî. Tayênan hetkarîye daye statukoyî, tayênan zî vera serdestan xover da. Derheqê tarîx û kokê Konfederasyonê Eşîran yê Hesenî de çend hîpotezî est ê. Tayê hîpotezî hetê zanistî ra binîqaş ê. Ma do na xebate de hem hîpotezan muqayese bikerê hem zî nê konfederasyonî analîz bikerê.
Kızıl Kürdistan hem otonom bir idare hem de tarihsel bir coğrafya olarak gizemini korumaya devam ... more Kızıl Kürdistan hem otonom bir idare hem de tarihsel bir coğrafya olarak gizemini korumaya devam ediyor. Azerbaycan'ın batısında 1923-1930 yılları arasında varlığını sürdüren bu otonom birim, birçok araştırmacının ilgi odağı oldu. Tarihçi Dr. İsmet Konak, bu kez Rus arkeolog V. M. Sısoyev'in izlenimlerine ulaştı. Konak, daha önce Rus etnograf G.F. Çursin ve Rus arkeolog Y.G. Pçelina'nın Kızıl Kürdistan seyahatlerine ulaşmıştı. Sısoyev'in izlenimlerinde özellikle Minkend köyüne ilişkin verdiği bilgiler dikkat çekiyor.
Bawerîya Xizirî mîyanê kurdanê elewîyan de wayîrê cayêkê girîngî ya. Hem Rojeyê Xizirî hem zî ker... more Bawerîya Xizirî mîyanê kurdanê elewîyan de wayîrê cayêkê girîngî ya. Hem Rojeyê Xizirî hem zî kerametê Xizirî bala cigêrayoxan anjenê. Tayê kesî Xizirî sey milakete hesibnenê, tayê sey pêxamber, tayê sey welî û tayê zî sey homayêko qij vînenê. Bi kilmî anatomîyê Xizirî xeylê binîqaş o. Nê nuşteyî de ma do behsê orîjînê îtîqatê Xizirî bikerê.
Rojhelatê Kurdîstanî hoka tarîxê kurdan ra xeylê girîng o. Nê leteyê Kurdîstanî de çend dewlete û... more Rojhelatê Kurdîstanî hoka tarîxê kurdan ra xeylê girîng o. Nê leteyê Kurdîstanî de çend dewlete û mîrîyê kurdan ronîyayî û rijîyayî. Nînan ra yew zî Mîrîya Erdelanî (Ardalan) ya. Na mîrîye 698 serrî serdestîya xo domnaye. Netîce de seserra XIX. de bi destê Xanedanê Qaçaran rijîyaye. Ma do nê nuşteyî de destpêk ra heta peynî behsê Mîrîya Erdelanî bikerê.
Ukrayna-Rusya arasında süren savaşta ABD öncülüğünde iki ülke arasındaki antlaşma girişimlerini d... more Ukrayna-Rusya arasında süren savaşta ABD öncülüğünde iki ülke arasındaki antlaşma girişimlerini değerlendiren Dr. İsmet Konak, "Ukrayna-Rusya arasında bir barış 'imzalatmak', yeni bir savaşın hazırlığı da olabilir" dedi.
İkinci Dünya Savaşı’nda Kızıl Ordu saflarında savaşan Sovyet Kürtleri, Nazilere karşı önemli başa... more İkinci Dünya Savaşı’nda Kızıl Ordu saflarında savaşan Sovyet Kürtleri, Nazilere karşı önemli başarılara imza atmasına rağmen 1944 yılında sürgüne maruz kaldı. Moskova yönetimi tarafından Semendê Siyabendov’un ailesine gönderilen bir mektup dikkat çekiyor.
Kırgızistan’ın Celal-Abad bölgesinde bulunan Kök-Yangak köyü, yaklaşık 50 yıl boyunca Kürtlere sı... more Kırgızistan’ın Celal-Abad bölgesinde bulunan Kök-Yangak köyü, yaklaşık 50 yıl boyunca Kürtlere sığınak oldu. Sürgünler, iç çatışmalar ve göçlerin yaşandığı köyün tarihsel geçmişi oldukça dikkat çekiyor. Kırgızistan’da yer alan Kök-Yangak köyü, özellikle 1937-1938 sürgünlerinde Kürt ailelerinin iskân edildiği yerleşim yerlerinden biriydi. Köyde Tara Mamedova, İbrahim Seidov, Ali Bariyeviç Magayev gibi önemli şahsiyetler yetişti.
Qers tarîxê kurdan de wayîrê cayêkê girîngî yo. Nê şaristanî de xeylê roşnvîrê kurdî resayî. Bi t... more Qers tarîxê kurdan de wayîrê cayêkê girîngî yo. Nê şaristanî de xeylê roşnvîrê kurdî resayî. Bi taybetî mabênê êzidîyanê kurdan de merdimê zanayoxî vejîyayî. Înan ra yew zî Casimê Celîl o. Na meqale de ma do qalê cuye û eseranê Casimê Celîlî bikerê.
Yewîya Sovyetan de atmosferê sîyasî serranê 1930an de dest pê vurîyayîşî kerd. Serranê 1920an de ... more Yewîya Sovyetan de atmosferê sîyasî serranê 1930an de dest pê vurîyayîşî kerd. Serranê 1920an de çekuya “azadîye” zaf şuxilîyêne, la serranê 1930an de çekuya “yewîye” vejîyaye vernîye. Nê konteksî de kêmneteweyîyanê cîyayan rê rusîfîkasyon û kîrîlîzasyon ameyî ferzkerdene. Na xebate de serranê 1930an de vera kurdan polîtîkaya Stalînî yena analîzkerdene.
Polîtîkaya kurdan a îdareyê Stalînî her ke şino yena nîqaşkerdene. Moskovaya ke goreyê polîtîkaya... more Polîtîkaya kurdan a îdareyê Stalînî her ke şino yena nîqaşkerdene. Moskovaya ke goreyê polîtîkaya teberî ya hukmatê Anqara têgêraye, baxusus serranê 1930 û 1940an de kurdan ser o teda viraşte. Kurdîstano Sûr wedarîya, Rêya Tezeyo ke bi kurmancî weşanîyêne ame qefilnayene, roşnvîrê kurdan tepişîyayî û bi hezaran kurdî serranê 1937-1938an de ameyî nefîkerdene. Rixmo ke xeylêk kurdî kişta Artêşa Sûre de tewrê Şerê Dinya yê II. bîyî, raştê tedaya bîne ameyî. Na çarçewa de 1944 de kurdî yewna ameyî surgunkerdene. Na xebate de Şerê Dinya yê II. de kurdî yenê analîzkerdene.
Badê ke Komara Tirkîya serra 1923yî de ronîyaye, vera şarê kurdî zî polîtîkaya “tenkîlî” hîna şî... more Badê ke Komara Tirkîya serra 1923yî de ronîyaye, vera şarê kurdî zî polîtîkaya “tenkîlî” hîna şîdetin bîye. Bêguman zafêrîya kurdan pergalê kemalîstan nas nêkerd û seba xoserîya xo dest pê xoverdayîşî kerd. Na çarçewa de serra 1925î de Şêx Seîd û embazanê ci xo ver dabî. Nê xoverdayîşî ra dima Agirî de xoverdayîşê bînî dest pêkerd û nêzdî 4 serrî ramîya. Nê nuşteyî de ma do behsê Xoverdayîşê Agirî bikerê.
Erdê kurdan yanî Kurdistan de tarîx de xeylêk qetlîyamî û jenosîdî qewimîyayî. Bi taybetî Kelaya ... more Erdê kurdan yanî Kurdistan de tarîx de xeylêk qetlîyamî û jenosîdî qewimîyayî. Bi taybetî Kelaya Dimdimî, Qoçkirî, Helebce, Zîlan û Dêrsim de qirkerdişê gonînî virazîyayî. Serdestan kerd ke reyaya kurdan serê erdê ci de huşk bikerê, labelê kurdan têkoşînêko bêhempa kerd û hema zî nê têkoşînî rê dewam kenê. Na meqale de ma Terteleyê Dêrsimî analîz kenê.
Kurdan serê erdê xo de vera “kolonîzatoran” tarîx de xeylêk xoverdayîşî serûber kerdî. Komara Tir... more Kurdan serê erdê xo de vera “kolonîzatoran” tarîx de xeylêk xoverdayîşî serûber kerdî. Komara Tirkîya de xoverdayîşêkê kurdan o verên Sêwas de herêma Qoçkirî de serranê 1920-1921an de qewimîya. Ma na meqale de destpêk û netîceya nê xoverdayîşî analîz kenê.
Erdê Kurdistanî de xeylêk merdimê qedrgiranî ciwîyayî. Înan seba azadîya kurdan têkoşînêko bêhemp... more Erdê Kurdistanî de xeylêk merdimê qedrgiranî ciwîyayî. Înan seba azadîya kurdan têkoşînêko bêhempa kerd. Mîyanê nê merdiman de nameyê Nûrî Dêrsimîyî zî xeylê balkêş o. Dêrsimî bi taybetî nêmeyê verênî yê seserra XX. de xeylêk serebûtan de ca girewtbî. Ma na meqale de qalê cuye, têkoşîn û kesayetê Nûrî Dêrsimîyî kenê.
Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısı ile başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı aralıksız bir şekilde sürme... more Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısı ile başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı aralıksız bir şekilde sürmektedir. Rusya henüz menzil-i maksuduna ulaşamazken, NATO’nun desteğini alan Ukrayna son haftalarda saldırılarını daha da arttırmış durumda. Ukrayna’nın Kursk bölgesine dönük saldırısı hiç şüphesiz savaşta önemli bir kırılmaya neden oldu. Mevcut savaşta oligarklar ve silah tüccarlarının rantiye politikası da belirleyici olabilmektedir.
Dewleta Osmanîyan tarîx de herêma Kurdistanî de zafane polîtîkaya “mustemleke” ca arde. Bitaybetî... more Dewleta Osmanîyan tarîx de herêma Kurdistanî de zafane polîtîkaya “mustemleke” ca arde. Bitaybetî Şerê Çaldiranî (1514) ra dima kurdî girêdayîyê îdareyê Osmanîyan bîyî. Rixmo ke Kurdistan de tayê mîrîyê otonomî awan bîyî, înan xizmetê îdareyê tirkan kerdêne. Seserra XIX. de vera mîrîyanê kurdan zî polîtîkaya merkezpereste ameye caardene. Îdareyê Osmanîyan waşt ke Kurdistan de serdestîya xo ser newe ra awan bikero. Na çarçewa de Alayîyê Hamîdîye ronîyayî. Ma na meqale de qalê ronîyayîş, armanc û rijîyayîşê nê alayîyan kenê.
Uploads
Papers by Ismet Konak
Kırgızistan’da yer alan Kök-Yangak köyü, özellikle 1937-1938 sürgünlerinde Kürt ailelerinin iskân edildiği yerleşim yerlerinden biriydi. Köyde Tara Mamedova, İbrahim Seidov, Ali Bariyeviç Magayev gibi önemli şahsiyetler yetişti.