Papers by Michał Wróblewski
Beyond rural idyll? Social imaginaries, motivations and relations in Polish alternative food networks
Journal of Rural Studies, 2020
Humanistyka i polityka. Czy wszystko jest polityczne?, 2018
Kultura Współczesna, 2019
The aim of this article is to present the Movement for Global Mental Health (MGMH) and its most i... more The aim of this article is to present the Movement for Global Mental Health (MGMH) and its most important critiques. Opponents of the MGMH – primarily trans- -cultural psychiatrists and medical anthropologists – point to a myriad of problems related to approaching mental health in supracultural and universalistic categories. Two dimensions of this criticism are discussed. Firstly, the MGMH is criticised as an expression of the neoliberalisation of medical discourse and practices, and a movement whose actions are focused on economic aspects of mental disorders (recognised as problems that generate costs for the economy) and depoliticising the actual sources of mental problems. Secondly, there is a dispute regarding the ontological status of mental disorders – embedded in its universalis<ic claims, the MGMH tends to lean towards biological explanations, while critics point to the lack of scientifi c evidence that would support such approach.
Article, 2019
The purpose of this article is to present the specific character of Alternative Food Networks (AF... more The purpose of this article is to present the specific character of Alternative Food Networks (AFNs) in Poland as one of the countries of Central and Eastern Europe (CEE). We refer to the issue increasingly debated in the social sciences, that is, how to translate academic models embedded in specific social contexts to other contexts, as we trace the process of adapting ideas and patterns of AFNs developed in the West to the semi-peripheral context of CEE countries. Drawing on the theory of social practices, we divide the analysis into three essential areas: The ideas of the network, its materiality, and the activities within the network. We have done secondary analysis of the research material, including seven case studies the authors worked on in the past decade. We distinguish three network models-imitated, embedded and mixed-which allow us to establish a specific post-transformational AFN growth theory. Particular attention should be paid to the type of embedded networks, as they highlight the possibility of local and original forms of AFNs. Mixed networks show that ideas imported from abroad need to be considered in juxtaposition and connection with local circumstances.
Sustainability, 2019
The purpose of this article is to present the specific character of Alternative Food Networks (AF... more The purpose of this article is to present the specific character of Alternative Food Networks (AFNs) in Poland as one of the countries of Central and Eastern Europe (CEE). We refer to the issue increasingly debated in the social sciences, that is, how to translate academic models embedded in specific social contexts to other contexts, as we trace the process of adapting ideas and patterns of AFNs developed in the West to the semi-peripheral context of CEE countries. Drawing on the theory of social practices, we divide the analysis into three essential areas: The ideas of the network, its materiality, and the activities within the network. We have done secondary analysis of the research material, including seven case studies the authors worked on in the past decade. We distinguish three network models-imitated, embedded and mixed-which allow us to establish a specific post-transformational AFN growth theory. Particular attention should be paid to the type of embedded networks, as they highlight the possibility of local and original forms of AFNs. Mixed networks show that ideas imported from abroad need to be considered in juxtaposition and connection with local circumstances.
Kultura Współczesna, 2019
W artykule omówiono niektóre zjawiska związane z rolą technologii spod znaku Big Data w tym, jak ... more W artykule omówiono niektóre zjawiska związane z rolą technologii spod znaku Big Data w tym, jak obecnie tworzona i konsumowana jest kultura. Przedmiotem analizy jest serwis Netflix działający w trybie video on demand oraz serwis Rotten Tomatoes agregujący recenzje filmowe. Obydwie te usługi ujmowane są jako przykłady kultury algorytmicznej. Autor skupia uwagę przede wszystkim na tym, czy i w jaki sposób tak rozumiana kultura algorytmiczna 1) jest funkcjonalna wobec konsumpcji charakterystycznej dla tzw. wszystkożerców kulturowych w kontekście współczesnej ekonomii uwagi; 2) przyczynia się do zmiany kanonów oceniania jakości treści kulturowych i statusu profesjonalnej krytyki.
Prace Kulturoznawcze, 2018
W artykule zanalizowano zjawisko globalizowania się zaburzeń psychicznych w kontek-ście upowszech... more W artykule zanalizowano zjawisko globalizowania się zaburzeń psychicznych w kontek-ście upowszechnienia amerykańskiego podręcznika diagnostycznego DSM. DSM został potrakto-wany jako mobilna infrastruktura, która przenosi wszędzie tam, gdzie się pojawi, zbiologizowany sposób myślenia o zaburzeniach psychicznych, charakterystyczny dla psychiatrii amerykańskiej. Na wybranych przykładach pokazano, jak publikacja ta zmienia praktyki medyczne oraz kulturowy obraz zdrowia psychicznego w różnych rejonach świata. Te przykłady to PTSD, depresja, ADHD.
Kultura Współczesna, 2018
The article focuses on a theme of re-emerging infectious diseases (R-EIDs) in film productions an... more The article focuses on a theme of re-emerging infectious diseases (R-EIDs) in film productions and television series. Our aim was to show interaction between the epidemics, public reactions and contents of popular culture. The analysis depicts how popular culture tends to present fears of epidemics, as well as describes two other threads important to R-EIDs-related narrative: fear of possible collapse of modernity and fear of technological progress.
Studia Socjologiczne, 2018
W artykule analizie poddane zostały praktyki społeczne związane z zaangażowaniem jednostek w alte... more W artykule analizie poddane zostały praktyki społeczne związane z zaangażowaniem jednostek w alternatywne sieci żywnościowe (alternative food network – AFN). Autorzy proponują, by na żywność jako fenomen społeczny spojrzeć przez pryzmat funkcji stabilizującej, katalizującej, mediacyjnej oraz separacyjnej. W artykule przyjęto definicję praktyk społecznych jako czynności operującej na znaczeniach, wiedzy praktycznej oraz materialności. Analiza opiera się na badaniach jakościowych pięciu celowo wybranych sieci. Postawiono dwa główne pytania badawcze: 1) jak dochodzi do konstruowania jakości w wybranych polskich AFN? 2) Jakie wartości i społeczne konteksty towarzyszą konstruowaniu jakości? Z badań wynika, że (1) jakość związana jest z charakterem sieci (im prostsza sieć, tym większa gwarancja jakości), co z kolei wiąże zaangażowanie w AFN z różnymi praktykami weryfi kacji jakości oraz dbaniem o bezpośredni kontakt pomiędzy producentem a konsumentem; (2) jakość bazuje na neoruralistycznych wyobrażeniach wiejskiej idylli oraz na praktykach zakorzeniających produkcję i konsumpcję w przeszłości; (3) cechą charakterystyczną polskich AFN jest indywidualizm, koncentracja na rodzinie oraz brak wspólnotowej ideologii, co powoduje, że praktyki w tych sieciach rzadko wychodzą poza bezpośrednie otoczenie społeczne.
Eastern European Countryside, 2017
Nowak Andrzej W., Abriszewski Krzysztof, Wróblewski Michał, Czyje lęki? Czyja nauka? Struktury wi... more Nowak Andrzej W., Abriszewski Krzysztof, Wróblewski Michał, Czyje lęki? Czyja nauka? Struktury wiedzy wobec kontrowersji naukowo-społecznych [Whose fears? Whose science? Knowledge structures in the face of scientific and social controversies]. Poznań 2016. Adam Mickiewicz University Press. Seria Badania Interdyscyplinarne nr 42. Pp. 234. ISBN 978-83-232-3052-6. ISSN 1895-376X. Text in Polish with a summary in English.
Abstrakt. Self-tracking odnosi się do wszelkich sposobów monitorowania i analizowania stanu własn... more Abstrakt. Self-tracking odnosi się do wszelkich sposobów monitorowania i analizowania stanu własnego organizmu za pomocą urządzeń mobilnych (telefonów, opasek, przypinek, obręczy itp.) i powiązanych z nimi aplikacji. Dzięki nim użytkownicy technologicznych gadżetów mogą spraw-dzać na bieżąco swoje tętno, mierzyć przebyty w ciągu dnia dystans czy monitorować fazy snu. Ogólnie rzecz ujmując, self-tracking jest nowym wcieleniem ideologii zdrowia, o której pisał Robert Crawford. W artykule poddano analizie to zjawisko, umieszczając je w dwóch kontekstach: ideologii neoliberalnej i kapitalizmu kognitywnego. Używanie gadżetów do self-trackingu pozwala na wy-twarzanie określonego rodzaju podmiotowości: skupionej na sobie, samodyscyplinującej się, przed-siębiorczej, dążącej do maksymalizacji kontroli w codziennym, naznaczonym niepewnością życiu. Jednocześnie praktyki monitorowania siebie doskonale wpisują się w nowe reżimy produkcji, oparte na pomysłowości, kreatywności i koncentracji.
Przedmiotem mojego zainteresowania jest globalizacja biomedycznego
modelu zaburzeń psychicznych. ... more Przedmiotem mojego zainteresowania jest globalizacja biomedycznego
modelu zaburzeń psychicznych. W tekście opisuję dwa wymiary tego procesu. Po pierwsze, chodzi o narzucanie różnym wspólnotom i kulturom specyficznego oraz wytworzonego lokalnie obrazu zdrowia i choroby oraz specjalistycznej wiedzy na ich temat. Staram się uchwycić dynamikę tego zjawiska odnosząc się z jednej strony do paradygmatu psychiatrii kulturowej, z drugiej do koncepcji I. Wallersteina. Po drugie, globalizacja wiąże się ze specyficznymi narzędziami, za pomocą których nie tylko model biomedyczny może się upowszechniać, ale również konkretne choroby, nazwane przez mnie walizkowymi. Poniżej omawiam trzy takie wehikuły globalizacji: podręcznik diagnostyczny DSM, marketing koncernów farmaceutycznych oraz dyskurs naukowy.
Neoliberałowie, sarmaci i polski zdrowy rozsądek
Czy wprowadzenie w naszym kraju neoliberalnego projektu polityczno-ekonomicznego odbywało się rów... more Czy wprowadzenie w naszym kraju neoliberalnego projektu polityczno-ekonomicznego odbywało się również w rejestrach zdrowego rozsądku? Jeżeli tak, jakie możemy zaobserwować związki pomiędzy składnikami neoliberalnej ideologii a polskim imaginarium społecznym? Czy neoliberalizm jest obcy naszej kulturze, czy wręcz przeciwnie – wpisuje się w nią idealnie, co tłumaczyłoby niezmienne poparcie dla kolejnych partii politycznych, które de facto realizowały (i realizują) zbliżony scenariusz reform ekonomicznych? W artykule decyduję się na przybliżeniu jednego składnika naszego imaginarium. Chodzi o sarmatyzm. Interesowują mnie trzy jego osie : wolność jako punkt węzłowy dla całego dyskursu sarmackiego, dychotomiczna struktura my/oni, swoistego rodzaju esencjalizacja rzeczywistości, którą nazywam semantyką konieczności. Wyrazami tych dyskursywnych momentów są kolejno: nieufność wobec państwa, podział na panów i chamów, religijność ludowa związana z nacjonalizmem, kluczowe miejsce wartości rodzinnych.
The DSM as Moving Laboratory: the Role of the Diagnostic Manual in the Stabilizing and Objectivization of Pharmaceutical Reason
The aim of this article is to trace the paradigm shift that ccurred in psychiatry in the 1970s. ... more The aim of this article is to trace the paradigm shift that ccurred in psychiatry in the 1970s. This change had a key impact on the social perception of health and illness. The theoretical framework of the text is actor-network theory (ANT) and science and technology studies (STS), which deal with
the influence of technoscience on society. Using the model of laboratory practice produced within their framework, I attempt to show how the creation of a new diagnostic manual esembled constructing an innovation in a special environment for the purpose of achieving replicable results and controlling the invention’s operation outside the context of creation. In the second part of the text I will deal with the new medical rationale, defining the concept of ‘pharmaceutical reason’ and linking its model of human health with the process of biomedicalization. At the end I cite research referring to the use of the diagnostic manual in medical practice.
The aim of this article is to analyze the controversies surrounding ADHD and the process whereby ... more The aim of this article is to analyze the controversies surrounding ADHD and the process whereby this psychiatric unit was formed and constituted as a social and scientific fact. We focus mainly on the arguments around ADHD in the United States -this is dictated by significant differences between the ways to define and treat this disorder between various countries Cohen 2006: 14). The abovementioned controversies make us conscious of the fact that despite what a considerable number of psychiatrists, scientists and other "spokespeople" for the entity that is ADHD claim, the dominating approach to this disorder has not been based on self-evident, irrefutable scientific findings. What is more important, however, is that the quarrelling actors reveal the circumstances and the way in which the definition, as well as the methods of researching and treating ADHD were formed.
Living in Relations: Biographies of Scientists in the Context of the Actor Network Theory
Moim celem jest próba odpowiedzi na pytanie, czy w ramach teorii aktora-sieci (ANT) i wyrosłych z... more Moim celem jest próba odpowiedzi na pytanie, czy w ramach teorii aktora-sieci (ANT) i wyrosłych z niej studiów nad nauką i technologią (STS) można prowadzić refl eksję nad zjawiskiem współczesnej władzy. Interesuje mnie to, czy dominujący w tych nurtach model polityczności -oparty na deliberacyjności i/lub partycypacji -jest odpowiedni do badania technologii w kontekście wyłaniających się w procesie implementowania tworów technonauki relacji władzy 1 . Postaram się pokazać, że w niektórych kontekstach model polityczności, który podkreśla dążenie do osiągnięcia konsensusu w pogłębieniu dyskusji nad nauką i technologią czy nawołuje do włączenia laików w procesy decyzyjne, nie działa w taki sposób, jakby chcieli tego przedstawiciele ANT i STS.
Postkonstruktywizm, czyli zmieńmy temat rozmowy.
Uploads
Papers by Michał Wróblewski
modelu zaburzeń psychicznych. W tekście opisuję dwa wymiary tego procesu. Po pierwsze, chodzi o narzucanie różnym wspólnotom i kulturom specyficznego oraz wytworzonego lokalnie obrazu zdrowia i choroby oraz specjalistycznej wiedzy na ich temat. Staram się uchwycić dynamikę tego zjawiska odnosząc się z jednej strony do paradygmatu psychiatrii kulturowej, z drugiej do koncepcji I. Wallersteina. Po drugie, globalizacja wiąże się ze specyficznymi narzędziami, za pomocą których nie tylko model biomedyczny może się upowszechniać, ale również konkretne choroby, nazwane przez mnie walizkowymi. Poniżej omawiam trzy takie wehikuły globalizacji: podręcznik diagnostyczny DSM, marketing koncernów farmaceutycznych oraz dyskurs naukowy.
the influence of technoscience on society. Using the model of laboratory practice produced within their framework, I attempt to show how the creation of a new diagnostic manual esembled constructing an innovation in a special environment for the purpose of achieving replicable results and controlling the invention’s operation outside the context of creation. In the second part of the text I will deal with the new medical rationale, defining the concept of ‘pharmaceutical reason’ and linking its model of human health with the process of biomedicalization. At the end I cite research referring to the use of the diagnostic manual in medical practice.