George P . Pefanis

National & Kapodistrian University of Athens, Theatre Studies, Faculty Member

Hellenic Open University, Hellenic Cultural Studies, Faculty Member

Followers

1,436

Following

169

Co-author

Public Views

George P. Pefanis (Professor of Theatre Theory and Philosophy) is Head of the Department of Theatre Studies at the National and Kapodistrian University of Athens, Greece. He also teaches theatre and cinema history at the Open University of Greece and Cyprus. He has published twenty nine books on theatre and philosophy (including Adventures of Representation. Scenes of Theory II, Specters of Theatre. Scenes of Theory III, 2013, Theatre Adherents and Philosophers, 2016, Theatrical Bestiaria, 2018, Philosophy on stage (dir.), 2019, and a numerous articles in Greek and international journals, as well as many critical reviews. In 2006, he received the award for the Best Book in the study of theatre for his The Kingdom of Eugena, Alexandria Editions, Athens 2005.

less

InterestsView All (18)

Uploads

Books by George P . Pefanis

Σκηνές, εικόνες, βλέμματα Διασταυρώσεις του θεάτρου και του κινηματογράφου

Εκδόσεις ΕΑΠ, 2021

Εστιάσεις στο μεταίχμιο θεάτρου και κινηματογράφου: μια εισαγωγή.................................... more Εστιάσεις στο μεταίχμιο θεάτρου και κινηματογράφου: μια εισαγωγή................................. 9
Ιωάννα Αθανασάτου – Γιώργος Π. Πεφάνης
Α . Μ ε τ ο β λέμμα τη ς κ άμερας
1. Το κανόνι και τ’ αηδόνι. Η καμπανελλική εκδοχή ενός κινηματογράφου του auteur.......... 33
Γιώργος Π. Πεφάνης
2. Κινηματογραφικές τεχνικές στη θεατρική σκηνοθεσία
του Δημήτρη Μαυρίκιου.....................................................................................................................47
Κλειώ Φανουράκη
3. Προσεγγίζοντας την έννοια της σκηνοθεσίας, από το θέατρο στον κινηματογράφο..........57
Άννα Πούπου
Β. Κινημ ατογραφικές ε κδοχές σ το αρχ αί ο ε λ ληνικό δ ράμα
4. Έμφυλες αναγνώσεις της τραγωδίας στον κινηματογράφο. Διακειμενικές προσεγγίσεις....73
Ιωάννα Αθανασάτου
5. Η Αντιγόνη στον ελληνικό κινηματογράφο...................................................................................87
Αθανάσιος Γ. Μπλέσιος
6. Το θεατρικό και κινηματογραφικό ντεμπούτο του Αριστοφάνη στη νεότερη Ελλάδα:
oι δύο όψεις του αρχαιοελληνικού κωμικού Ιανού ..................................................................... 101
Καίτη Διαμαντάκου
7. Ελληνικός κινηματογράφος και αναγνώσεις του αρχαίου δράματος στον 21ο αιώνα........ 117
Κωνσταντίνος Κυριακός
Γ. Σκ ηνογραφικές κ αι ε νδυματολογικές ε στιά σεις
8. Η ενδυματολογία στον ελληνικό κινηματογράφο (1910-2020)...............................................133
Σοφία Παντουβάκη
9. Σκηνογράφοι στο θέατρο και στον κινηματογράφο την πρώτη (1949-1967)
και δεύτερη μεταπολεμική περίοδο (1968-1989)....................................................................149
Ίλια Λακίδου
10. Οι μαγικές οθόνες του Γιόζεφ Σβόμποντα........................................................................... 161
Ευαγγελία Καρακώστα
11. Ποιητική του χώρου και του ενδύματος: όψεις της συμβολής
του Γιώργου Πάτσα στο ελληνικό θέατρο και τον κινηματογράφο................................... 175
Μαρία Κονομή
12. Αναπαραστάσεις του Βυζαντίου στην ενδυματολογία
του θεάτρου και του κινηματογράφου.................................................................................. 197
Χρύσα Μάντακα
Δ . Θε ατρικά ίχνη σ τη φ ιλμική γ ραφή
13. Η μπρεχτική ανοικειοποίηση στην Αναπαράσταση του Θόδωρου Αγγελόπουλου........ 213
Χριστίνα Α δάμου
14. Η θεατρική σκηνή ως φιλμικός τόπος του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν...................................... 225
Γιάννης Λεοντάρης
15. Τα Κουρέλια τραγουδάνε ακόμα: η σχέση λόγου και εικόνας στη «γλυκιά τριλογία»
του Νίκου Νικολαΐδη.............................................................................................................. 237
Ρέα Γρηγορίου
16. Όψεις της τελετουργίας: επιβιώσεις τελετουργικών δρώμενων στο νεοελληνικό
θέατρο και στις κινηματογραφικές αναπαραστάσεις της ελληνικής δημοφιλούς
παραγωγής και του κινηματογράφου τέχνης...................................................................... 245
Ορσαλία -Ελένη Κασσαβέτη
17. Το Greek Weird Wave και η «αισθητική του επιτελεστικού»: σκηνοθεσία,
υποκριτική και αφηγηματικά μοτίβα στο έργο του Γιώργου Λάνθιμου............................ 261
Αφροδίτη Νικολαΐδου
Ε. Οι τρ όποι τη ς υ ποκριτικής
18. «Σημειώσεις υποκριτικής» του Λευτέρη Βογιατζή. Αθησαύριστα στοιχεία
από το αρχείο του με αφορμή μια παράσταση..................................................................... 277
Αλεξία Αλτουβά
19. Αναζητώντας τους κώδικες της υποκριτικής στον κινηματογράφο:
η εργασία του Δημήτρη Καταλειφού στην κάμερα από τα Πέτρινα χρόνια
στις Νύφες του Παντελή Βούλγαρη...................................................................................... 291
Μιχαέ λα Αντωνίου
Στ. Δ ιακειμενικές ε στιά σεις
20. Από τους θεατρικούς στους κινηματογραφικούς Απάχηδες των Αθηνών:
μια βαθιά τομή στην εξέλιξη της μεσοπολεμικής κωμωδίας.............................................. 307
Μανώλης Σειραγάκης
21. Η διαλεκτική των ταυτοτήτων. Βασίλη Κατσικονούρη Το γάλα, το θεατρικό έργο
και η κινηματογραφική του εκδοχή...................................................................................... 321
Κωνσταντίνα Ζηροπούλου
22. Από την οθόνη στη σκηνή: οι θεατρικές διασκευές κινηματογραφικών
επιτυχιών ως κυρίαρχη τάση................................................................................................. 333
Κατερίνα Καρρά
23. Πυρκαγιές του Ουαζντί Μουαουάντ. Διασταυρώσεις και περάσματα:
από την ιστορία στον μύθο, από τη θεατρική σκηνή στην κινηματογραφική οθόνη ...... 343
Θάλεια Μπουσιοπούλου
Bιβλιογραφία........................................................................................................................... 357
Οι συγγραφείς του τόμου....

Οι Μυκήνες δεν ήταν το παν. Καμπανελλικά ανάλεκτα

Κάπα Εκδοτική, 2022

Ένα αδιόρατο χαμόγελο 1. O μοντέρνος Kαμπανέλλης 2. Ο γενέθλιος τόπος, το στρατόπεδο και η λειτο... more Ένα αδιόρατο χαμόγελο
1. O μοντέρνος Kαμπανέλλης
2. Ο γενέθλιος τόπος, το στρατόπεδο και η λειτουργία της μνήμης στην καμπανελλική σκηνή.
3. Γενικευτικές αποφάνσεις. Περιεκτικοί στοχασμοί και σύντομοι συλλογισμοί εν μέσω διαλόγων.
4. Η δραματουργία του Καμπανέλλη και το δυτικό θέατρο. Η περίπτωση του Luigi Pirandello.
5. Η ιστορική διάσταση στην πολιτική τριλογία: Το μεγάλο μας τσίρκο, Το κουκί και το ρεβύθι, Ο εχθρός λαός.
6. «Στίχος που ξανατρελαίνεται και γίνεται τραγούδι». Τα θεατρικά τραγούδια.
7. Από την οικονομία της μελαγχολίας στη μελαγχολία της οικονομίας. Εξουσία, χρήμα και ηθική στη δραματική αφήγηση: Τα Τέσσερα πόδια του τραπεζιού.
8. Σκηνοθετικά ζητήματα των έργων. Ο χρόνος, το πέρασμα και ο εαυτός.
9. Από την εμπειρία του στρατοπέδου στη θεατρική γραφή. Ο Κρυφός ήλιος: η πρώτη του παρουσίαση.
10. Στις απαρχές της καμπανελλικής δραματουργίας. Άνθρωποι και ημέρες (1946-1947).
Βιβλιογραφία

Theatrical Bestiaria. Theatrical and Philosophical scenes of Animality, Θεατρικά Bestiaria. Θεατρικές και φιλοσοφικές σκηνές της ζωικότητας,

Παπαζήσης, Αθήνα 2018, σσ. 563., 2018

Τα Θεατρικά Bestiaria επιχειρούν, για πρώτη φορά στην ελληνόγλωση βιβλιογραφία, έναν διάλογο της ... more Τα Θεατρικά Bestiaria επιχειρούν, για πρώτη φορά στην ελληνόγλωση βιβλιογραφία, έναν διάλογο της θεωρητικής θεατρολογίας και της συναφούς φιλοσοφικής σκέψης με το νεώτερο διεπιστημονικό πεδίο των ζωο-λογικών σπουδών (animal studies) και ειδικότερα της ανθρω(πο)ζωολογίας (human-animal studies), θέτοντας ως επιμέρους πεδία μελέτης τις σκηνές εμφάνισης των ζώων στο θέατρο, στις performances και στα (δραματικά και φιλοσοφικά) κείμενα. Οι σκηνές αυτές ορίζονται ως παραγωγικοί χώροι στοχασμού της ανθρώπινης και της ζωικής υποκειμενικότητας, κυρίως μέσα από θεατρικές παραστάσεις ή από πολιτισμικές και καλλιτεχνικές performances, αλλά και από φιλοσοφικές αντιπαραθέσεις, λογοτεχνικά κείμενα, κινηματογραφικά και εικαστικά έργα, λαϊκά δρώμενα, εκθέσεις, νομοθετικά εγχειρήματα και κοινωνικές πρακτικές. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί κάθε φορά να αναδειχθεί το γεγονός ότι ο «άνθρωπος» και το «ζώο» είναι μάλλον λογοθετικά ενεργήματα, κατηγορίες δηλαδή που έχουν καθοριστεί και καθιερωθεί από τη γλώσσα και τον λόγο, τα προνόμια δηλαδή που διαθέτουμε για να ερμηνεύουμε τον κόσμο, ονομάζοντάς τον.
Προλογικό σημείωμα
Ο σκύλος του Lévinas και οι σκηνές των ζώων: μια εισαγωγή

Κεφάλαιο πρώτο
Οι σκηνές των ζώων. Από το Chauvet στον Montaigne

Η πρωταρχική σκηνή του Chauvet. Από τον Enkidu στην κληρονομιά του Μινώταυρου. Εκεί που δεν το περιμένεις. Ζωολογικές σκηνές στο αρχαίο αθηναϊκό θέατρο. Η ρωμαϊκή εκατόμβη. Μεσαιωνικές ιππικές σκηνές. Το θέαμα της ζωομαχίας. Πλούταρχος, Gelli, Bonifacio και Turmeda. Montaigne: το πιο αλαζονικό ζώο, ο άνθρωπος.

Κεφάλαιο δεύτερο
Από την καρναβαλική ευθυμία και την αιματηρή μεσαιωνική σκηνή στην ανθρωποκεντρική Αναγέννηση

Missae asini. Σκηνές του λαϊκού πολιτισμού και οι αμφισημίες τους στον ελληνικό και τον βαλκανικό χώρο. Οι σκληροί ρόλοι των ζώων. Γκροτέσκος κόσμος και καρναβαλική ζωικότητα. Η ανθρωποκεντρική Αναγέννηση. Η μεγάλη των Ελισαβετιανών σκηνή του Bear Garden. Απόλυτος ανθρωποκεντρισμός, σχετικός ανθρωποκεντρισμός και ανθρωπομορφισμός.

Κεφάλαιο τρίτο
Η φωνή των φιλοσόφων

Ο μεγάλος Descartes. Η πολυμορφία των νεωτέρων χρόνων: οι ζώνες της ζωικής ανθρωπινότητας και της ανθρωπόμορφης ζωικότητας. Η Πραγματεία για τα ζώα του Condillac. Η έμπνευση του βασιλιά Ήλιου, το Πανοπτικόν του Bentham και ο Foucault. Το ανθρωποκεντρικό επιχείρημα. Η απεικονιστική επιχειρηματολογία του William Hogarth. Οι φιλόζωοι στοχαστές και ο απόμακρος Kant.

Κεφάλαιο τέταρτο
Στους κήπους του 19ου αιώνα. Το πέρασμα στον 20ό αιώνα

Νέα νομοθετικά εγχειρήματα. Η επιμονή της βαναυσότητας και η βιομηχανοποίηση. Μουσεία, κήποι και ενυδρεία. Πώς μπορεί κανείς να συστεγάσει τον ειδισμό με τον αποικιακό ρατσισμό; Οι ζωολογικοί κήποι ανθρώπων. Ένας μικρός καφκικός απόηχος. Όταν οι κήποι και τα ενυδρεία γίνονται θεματικά πάρκα. Ο κόσμος του τσίρκου. Τα ιπποδράματα. Η χρυσή εποχή του τσίρκου. Παρακμή, ανανέωση, αμφισβήτηση. Μικρή παρέμβαση: Max Horkheimer ή Nicholas Ridout; Θεσμικές αλλαγές.

Κεφάλαιο πέμπτο
Η σκηνική ζωογραφία στον 20ό και τον 21ο αιώνα
Η οριοφιλία του Derrida και το γίγνεσθαι-ζώο των Deleuze και Guattari. Kira O’Reilly: Inthewrongplaceness. Η επανεμφάνιση των αλόγων. Πώς να εξηγήσεις τον Heidegger σε έναν νεκρό λαγό. Τα bestiaria του Jan Fabre: ο εντομολόγος προπάππος και οι performers-ζώα. Τα ζώα αυτοπροσώπως στη σκηνή. «Εκπνέουν όπως εγώ»: Parrots and Guinea Pigs του Jan Fabre.

Κεφάλαιο έκτο
Σκηνές της σκληρότητας

Α. Το πορτραίτο του καλλιτέχνη ως αδέσποτου σκύλου. Β. Το ζωικό αίμα στον Hermann Nitsch και ο αστακός του Rodrigo García. Γ. Τέσσερις σκηνές από την Κροατία. Δ. Πίσω στον Fabre. Ε. Marco Evaristti: Η ωραία Ελένη στο blender. ΣΤ. Μια παρεξηγημένη ζωοτομή και ένα τσακισμένο πιάνο: Genet à Tangeri των Magazzini Criminali και The Sky Is Falling του Rafael Ortiz. Ζ. «Βασάνισα τα ζώα μέχρι θανάτου, αλλά ήταν σημαντικό για μένα να βιώσω αυτήν την εμπειρία ως έργο τέχνης»: Rat Piece του Kim Jones. Η. Αμφισβητήσεις, συμφέροντα και προτιμήσεις. Θ. Μια σύγχρονη αντικαρτεσιανή. Rachel Rosenthal: The Others.

Κεφάλαιο έβδομο
Από το φιλοσοφικό επιχείρημα στη ματιά του ζώου. Πέντε σκηνές

Ανωνυμία και ονοματοθεσία. Ανθρωπολογικές μηχανές, καθεστώς εξαίρεσης και γυμνή ζωή. Η σύγκλιση των δρόμων του Derrida και του Agamben. Ο Adorno και η ματιά του ετοιμοθάνατου ζώου. Η θεατρική οριοφιλία. Σκηνή Α. Το πένθος των πουλιών. Ιάκωβος Καμπανέλλης: Ο δρόμος περνά από μέσα. Σκηνή Β. Η ενανθρώπιση του γορίλα. Ιάκωβος Καμπανέλλης: Ο γορίλας και η ορτανσία. Σκηνή Γ. Η ανθρώπινη λεοντή. Βασίλης Μαυρογεωργίου-Κώστας Γάκης: Λιοντάρια. Θεατρικά καθεστώτα εξαίρεσης. Σκηνή Δ. Ο auteur της σκηνής και το κογιότ-performer. Rodrigo García: 4. Σκηνή Ε. Το σπάνιο αίσθημα της έξαρσης και της ταραχής. Rodrigo García: Λίαν αιμάσσον. Αιμάσσον. Μισοψημένο. Καμένο. Τα ζώα της οδύνης.
Κεφάλαιο όγδοο
Το ζώο-συμβάν. Ζωική επισφάλεια και ηθική παλιμβουλία στις σκηνές του Joseph Beuys, της Marina Abramović και του Romeo Castellucci.

Το συμβάν της φιλοξενίας. Το συμβάν της δημοκρατίας. Η εμπειρία του ίσως. Ίσως, οι σκηνές του ζώου-συμβάντος. Α. Οι γερμανικοί ποιμενικοί στην Κόλαση του Romeo Castellucci. Β. Τα πέντε ατάιστα ερπετά στο Dragon Heads της Marina Abramović. Γ. Πώς «μου αρέσει η Αμερική»; Το εγκλεισμένο κογιότ του Joseph Beuys. Ύστερες αμφιβολίες για το «αν παραβλέψουμε το γεγονός ότι…» της Fischer-Lichte. Ύστερες αμφιβολίες για τη «μη διαθεσιμότητα» των ζώων επί σκηνής. Το κατ’ εξαίρεση ζώο-συμβάν.
Κεφάλαιο ένατο
«Είμαι… άλογο… εγώ…». Το παρασκήνιο της τρέλας και της ζωικότητας στο Προς Ελευσίνα του Παύλου Μάτεσι

Α. Το άλογο του Martin Buber. Β. Κεντρικές και παράπλευρες σκηνές του Προς Ελευσίνα. Β1. Το παρασκήνιο του θανάτου. Β2. Το παρασκήνιο της τρέλας και της ζωικότητας. Γ. Η γλωσσική χρήση των μη ανθρώπινων ζώων. Τα κατοικίδια. Γ1. Οι φτερωτές οντότητες. Γ2. Το άλογο. Δ. Καθ’ οδόν προς την τρέλα. Ε. Λαθραίες αντιμεταθέσεις της τρέλας και της ζωικότητας. «Είμαι… άλογο… εγώ… Το άλογό μου είμαι».

Κεφάλαιο δέκατο
«Του διπλώσανε τα φτερά, τα μαύρα τα υπέροχα φτερά…»
Πτυχώσεις στο Bella Benezia του Γιώργου Διαλεγμένου και του Λευτέρη Βογιατζή

Κεφάλαιο ενδέκατο
Καρναβαλικός βιταλισμός και ανθρωποζωολογικά στοιχεία στην Επτανησιακή σκηνή.
Η Κωμωδία των ψευτογιατρών του Σαβόγια Ρούσμελη

Ο πόλος της δυσθυμίας… . …και ο πόλος της ευθυμίας. Η ανθρώπινη ζωικότητα και ο καρναβαλικός βιταλισμός της φράσης. Οι ζωολογικές σκηνές. Επιλογικά.

Adherents & Philosophers of Theatre. An Outline of Theatre Philosophy, Θιασώτες και φιλόσοφοι. Σκιαγράφηση μιας θεατροφιλοσοφίας, Παπαζήσης, Αθήνα 2016, σσ. 384.

Παπαζήσης, Αθήνα, σσ. 384. , 2016

Πρόλογος. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... more Πρόλογος. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Κεφάλαιο 1
Φιλοσοφίες της σκηνής/Σκηνές της φιλοσοφίας.
Μια εισαγωγή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Για τη διάκριση θεωρίας και φιλοσοφίας του θεάτρου . . . . . . . . . . . . 26
Κεφάλαιο 2
Επιζώντας στο ανεγγύητο της δικαιοσύνης.
Επί-σκεψη στην Αντιγόνη του Σοφοκλή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
Η διεργασία και η εμπειρία του πένθους . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
Το πάθος της δικαιοσύνης. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
Η τοπολιτολογία του τάφου. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
Παρεκβατικό υστερόγραφο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
Κεφάλαιο 3
Η αισιοδοξία του Δραγανίγου, οι Philosophes
και ο Giambatista Vico. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
10 ΘΙΑΣΩΤΕΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ
Κεφάλαιο 4
«Έχει υπάρξει».
Χρονικές ρωγμές και ανθρώπινα ναυάγια στην παράσταση
Μέδουσα του Θωμά Μοσχόπουλου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
Η πραγματολογία των τριών εισόδων. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
Μια ανοικτή δομή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
Η τροπικότητα του «έχει υπάρξει» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
Ο ιστορικός και ο βιωμένος χρόνος . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
Η μυθοπλαστική πτυχή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
Η ερμηνευτική πτυχή. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Η επιτελεστικότητα της ιστορίας και του θεάτρου . . . . . . . . . . . . . . . 151
Η διακειμενική πτυχή . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
Ο Schopenhauer και ο Benjamin ανάμεσα σε άλλους . . . . . . . . . . . . 160
Κεφάλαιο 5
Στα άκρα της απόφασης.
Αφηγήσεις αυτοθυσίας και το πολιτικό πρόταγμα
της σύγχρονης σκηνής. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
Το υποκείμενο της απόφασης και ο μεταμοντέρνος ηρωισμός. . . . . . . 169
Η επιτελεστικότητα της αυτοθυσίας. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
Ο μεταηθικός ηρωισμός . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
Η σωκρατική μύγα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
Κεφάλαιο 6
Αντηχήσεις σε ένα χλιμίντρισμα.
Ιχνηλατώντας το Χλιμίντρισμα του Μάριου Ποντίκα . . . . . . . . . . . . 193
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 11
Κεφάλαιο 7
«Τρέφομαι με τον θάνατο».
Η βρώση και οι βροτοί στις σκηνές του Rodrigo García
και του Βασίλη Ζιώγα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
1. Οι έννοιες-κλειδιά . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
2. Η εμβέλεια της θεατρικής μεταφοράς . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
3. Οι σκηνές του Rodrigo Carcía . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
4. Ανθρωποφαγικά τοπία . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243
Κεφάλαιο 8
Δυστοπίες, ετεροτοπίες, οριοφιλίες
και άλλα θεατρικά ιδιώματα του τόπου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253
Από τη δυστοπία στην ετεροτοπία. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
Διαφυγή από τη δυστοπία. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
«Κωλοδουλειά»: Η σύγχρονη κανονικότητα της δυστοπίας . . . . . . . . . 263
François Tanguy, Passim: Ομορία και οριοφιλία . . . . . . . . . . . . . . . 272
Μικρή φαινομενολογία του «κάτω» στο «Go Down Moses»
του Romeo Castellucci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
Κεφάλαιο 9
Ο δρόμος ανήκει στους πολίτες.
Σκηνές και ετεροτοπίες στους δρόμους της πόλης . . . . . . . . . . . . . 289
Επιλεγόμενα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307
Βιβλιογραφία . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313

The Shine of Money in Modern Greek Literature. From the Cretan Renaissance to the Present, Η λάμψη του χρήματος στην νεοελληνική λογοτεχνία. Από την Κρητική Αναγέννηση έως σήμερα, επιμέλεια (εισαγωγή και βιβλιογραφία) Γιώρτου Π. Πεφάνη

Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα, σσ. 924., 2014

Γιῶργος Π. Πεφάνης: Εἰσαγωγή: Ἡ λάμψη τοῦ χρήματος στὴ νεοελληνικὴ λογοτεχνία. Ἀπὸ τὴν Κρητικὴ Ἀν... more Γιῶργος Π. Πεφάνης: Εἰσαγωγή: Ἡ λάμψη τοῦ χρήματος στὴ νεοελληνικὴ λογοτεχνία. Ἀπὸ τὴν Κρητικὴ Ἀναγέννηση στὴν αὐγὴ τοῦ 21ου αἰώνα. Ἀπὸ τὰ ἔργα τέχνης στὰ ἀντικείμενα καὶ στὰ θεάματα; 13

Νικόλας Α. Σεβαστάκης: Χρῆμα-ἐμπόρευμα, λογοτεχνία καὶ πολιτισμικὴ κριτική. Κάποιες σκέψεις . . . . . . 44
Βαγγέλης Ἀθανασόπουλος: Τὸ χρῆμα ποὺ σκέπτεται, ἀφηγεῖται, τραγουδᾶ. (Μαδριγάλι γιὰ δύο ἔννοιες καὶ δύο φωνὲς) . . . . . 59
Σάββας Πατσαλίδης: Θέατρο vs χρῆμα: Σημειῶστε 2 . . . . . . . . . . . . . 98
Θόδωρος Γραμματᾶς: Username: Χρῆμα, Password: Τέχνη. Ἡ οἰκονομία τῶν «θεάτρων τέχνης» . . . . . . . . . . . 118
Βαγγέλης Χατζηβασιλείου: Ἡ ἔκρηξη τοῦ σύγχρονου ἑλληνικοῦ μυθιστορήματος: Ἀπὸ τὴν οἰκονομία τῆς ἐκδοτικῆς ἀγορᾶς στὸ πεδίο
τῶν λογοτεχνικῶν θεσμῶν . . . . . . . . . . . . . 133
Γιῶργος Σαμπατακάκης: Χρῆμα καὶ θέατρο. Κρατικὲς ἐπιχορηγήσεις θεάτρου γιὰ τὸν 21ο αἰώνα . . . . . . . . . . . 140
Μάνος Στεφανίδης: Γάμος ἀπὸ συμφέρον. Ζωγραφικὴ καὶ καπιταλισμὸς . . 156
Konstantinos A. Dimadis: The Cultural Policy of the Metaxas Regime (1936-1941) . . . . . . . . . . 161
Μιχάλης Γ. Μερακλής: Τὸ χρῆμα στὴ λαϊκὴ λογοτεχνία . . . . . . . . . . . 214
Ξένια Γεωργοπούλου: Ἀπ' τὰ δουκάτα τῆς Πόρσια στὰ τσεκίνια τῆς Πουλισένας: Γυναῖκες καὶ χρῆμα στὴν κωμωδία τῆς Ἀναγέννησης . . 234
Ἀναστασία-Δανάη Λαζαρίδου: Τάλαρα, κολονάτα, τσεκίνια καὶ πεντάρες: Σολωμικὲς κληρονομιὲς . . . . . . . . . . 247
Ἀθανάσιος Γ . Μ πλέσιος: Φιλάργυρος, φιλαργυρία-ἀσωτία στὶς ἑλληνικὲς κωμωδίες τοῦ πρώτου μισοῦ τοῦ 19ου αἰώνα καὶ ἡ σχέση
τους κυρίως μὲ τὸν Φιλάργυρο τοῦ Μolière . . . . . . . 262
Θανάσης Ἀγάθος: Οἱ ἀντιφάσεις τοῦ χρήματος στὴν ἀφηγηματικὴ πεζογραφία τοῦ Ἀλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβῆ . . . . . . . 290
Καίτη Διαμαντάκου-Ἀγάθου: Ὄψεις τοῦ πλούτου καὶ τοῦ Πλούτου στὴν ἑλληνικὴ κωμωδιογραφία τοῦ 19ου αἰώνα . . . . . . . .312
Ἀρετὴ Βασιλείου: Τὰ χρήματα τοῦ διαβόλου . . . . . . . . . . 332
Ἔρη Σταυροπούλου: «Μακάριοι οἱ πτωχοί». Τὸ χρῆμα στὰ διηγήματα τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη . . . . . . . . . . . .350
Μαρία Οἰκονόμου: Τὸ χρῆμα ἀπ’ τὴν Ἀμέρικα. . . Μετανάστευση, καπιταλισμὸς καὶ βαμπιρισμὸς . . . . . . . .366
Θεοδούλη Ἀλεξιάδου: Ἡ ἐξαπάτηση τοῦ πεπρωμένου στὸν Ζητιάνο τοῦ Καρκαβίτσα . . . . . . . . .385
Βάλτερ Ποῦχνερ: Τὸ χρῆμα τοῦ Alexandre Dumas (υἱοῦ) σὲ ἑλληνικὴ μετάφραση τοῦ Νικόλαου Πολίτη (1906) . . . . 400
Σοφία Φελοπούλου: Ὄψεις τοῦ χρήματος στὸ ἑλληνικὸ θέατρο τῶν ἀρχῶν τοῦ 20οῦ αἰώνα. Παραλληλισμὸς καὶ σύγκριση μὲ ἔργα τοῦ
εὐρωπαϊκοῦ νατουραλισμοῦ . . . . . 436
Renée-Paule Debaisieux: Αἰσθητισμὸς καὶ κοινωνικὸ μυθιστόρημα, δύο διαφορετικὲς λογοτεχνικὲς προσεγγίσεις τοῦ θέματος τῶν χρη-
μάτων γιὰ τὸν ἴδιο λανθάνοντα σκοπό: Τὸ βιβλίο τῆς αὐτοκράτειρας Ἐλισάβετ (1908) τοῦ Χρηστομάνου καὶ Πλούσιοι καὶ φτωχοὶ
(1919) τοῦ Γρηγόριου Ξενόπουλου . . . . . .452
Κυριακὴ Χρυσομάλλη-Henrich: Ἀπὸ τὸ Πλούσιοι καὶ φτωχοὶ τοῦ Γρηγόριου Ξενόπουλου στὸ Οἱ δεξιώσεις τῆς Σωτηρίας Σταυρακοπού-
λου: Τὸ χρῆμα στερεότυπο καὶ εἰρωνικὸς καταλύτης τῆς δράσης στὴ μυθοπλασία . . . . . . .463
Χαρὰ Μπακονικόλα: Τὸ χρῆμα στὸ θέατρο τοῦ Ibsen καὶ τοῦ Ξενόπουλου . . . . . .479
Θεοδόσης Πυλαρινός: Τὸ χρῆμα στὴν πεζογραφία τῶν ὄψιμων χρόνων τῆς Ἑπτανησιακῆς Σχολῆς (1880-1920) . . . . . .504
Henri Tonnet: Σημείωμα γιὰ τὴ σημασία τοῦ χρήματος στὸ Ἡ τιμὴ καὶ τὸ χρῆμα (1912) τοῦ Κωνσταντίνου Θεοτόκη . . . . . . .518
Ἀντιγόνη Βλαβιανοῦ: Εὐγενία Γκραντὲ - Ἡ τιμὴ καὶ τὸ χρῆμα. Ἀγάπη καὶ Χρῆμα - θεὸς ἐναντίον θεοῦ . . . . . . . 528
Sophie Coavoux: Ἡ συμβολικὴ διάσταση τοῦ χρήματος στὴν ἐρωτικὴ ποίηση τοῦ Κ. Π. Καβάφη . . . . . . . . 545
Vassiliki Coavoux: «Νά ’χαμε λίγη ἄνεση οἰκονομική, τί εὐτυχία!». Ὁ Νίκος Καζαντζάκης καὶ τὸ βιοποριστικὸ . . . . . 556
Ἄννα Ὀλβία Ἰακωβίδου-Andrieu: «Τίς ἐστὶ πλούσιος;» Τὸ χρῆμα στὴ Λωξάντρα τῆς Μαρίας Ἰορδανίδου . . . . . . . 565
Gunnar De Boel: Ὁ Καραγάτσης καὶ τὸ χρῆμα . . . . . . 585
Ἄννα Καρακατσούλη: Τράπεζες καὶ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξη στὴν Ἑλλάδα τοῦ Μεσοπολέμου: Ὁ Γιούγκερμαν τοῦ Μ. Καραγάτση . . . . 606
Κωνστάντζα Γεωργακάκη: Ὑπεράνω ὅλων τὸ χρῆμα. Τὸ χρῶμα τοῦ χρήματος στὶς κωμωδίες τοῦ Δημήτρη Ψαθᾶ . . . .620
Γρηγόρης Ἰωαννίδης: Τιμὴ δὲν ἔχει. . . Ἡ ἄρνηση τοῦ χρήματος ὡς σημεῖο ἠθικῆς ἀντίστασης στὸ νεοελληνικὸ θέατρο. Ἡ περίπτωση τοῦ
"Ἂν δουλέψεις, θὰ φᾶς" τοῦ Νίκου Τσεκούρα καὶ τοῦ "Χρήματος" τοῦ Ἀσημάκη Γιαλαμᾶ . . . . . . 635
Εὔα Στεφανῆ: Ἡ ἐπιδίωξη τοῦ χρήματος καὶ τὸ αἴτημα γιὰ ἀγάπη: Ἡ ἱστορία μιᾶς κάλπικης λίρας . . . . . . . .683
Χρίστος Ἀλεξίου: Χρῆμα καὶ ἀνθρώπινες σχέσεις στὸ ἔργο τοῦ Ἀντρέα Φραγκιᾶ . . . . . . .697
Ἀφροδίτη Σιβετίδου: Ἡ αἰσθητικὴ τοῦ χρήματος στὸ σύγχρονο θέατρο: Ἰάκωβος Καμπανέλλης καὶ Joël Pommerat . . . . 737
Γιῶργος Π. Πεφάνης: Ἀπὸ τὴν οἰκονομία τῆς μελαγχολίας στὴ μελαγχολία τῆς οἰκονομίας. Ἐξουσία, χρῆμα καὶ ἠθικὴ στὴ δραματικὴ
ἀφήγηση. Τὰ Τέσσερα πόδια τοῦ τραπεζιοῦ τοῦ Ἰάκωβου Καμπανέλλη . . . . . .753
Gonda van Steen: Money, Μaterialism, Tramps, and Strongmen on the Greek Stage of 1970: The Nannies of Giorgos Skourtis. . . . . . 769
Ζωὴ Βερβεροπούλου: Οἰκονομικὲς ἀναπαραστάσεις τοῦ περιθωρίου στὴ σύγχρονη ἑλληνικὴ δραματουργία . . . . . . .783
Μαργαρίτης Σαμαρᾶς: Ἡ οἰκονομικὴ σκέψη στὴ σύγχρονη παιδικὴ λογοτεχνία . . . .797
Ντόρα Τσιμπούκη: Ἐπιχειρηματικότητα, ἐθνότητα καὶ ἀφήγηση στὸ μυθιστόρημα τοῦ Νίκου Θέμελη Ἡ ἀναζήτηση . . . . 810
Vassiliki Rapti: For 20 Quid: Money and Coinage in the Style of Nanos Valaoritis . . . . 836

Specters of theatre. Scenes of theory II, Φαντάσματα του θεάτρου. Σκηνές της θεωρίας ΙΙΙ

Παπαζήσης, Αθήνα, σσ. 398., 2013

«Αναζητώντας τον μίτο προς τον αρχαίο ελληνικό μύθο» «Πολιτική και θεατρική φαντασία. Οι φιλοσοφ... more «Αναζητώντας τον μίτο προς τον αρχαίο ελληνικό μύθο»
«Πολιτική και θεατρική φαντασία. Οι φιλοσοφικές παρατηρήσεις του Καστοριάδη στην αττική τραγωδία»
«Τέσσερεις σύγχρονες κατευθύνσεις της πιραντελλικής σκέψης»
«Από την ηθική φιλοσοφία στο θέατρο των καταστάσεων. Ο Διάβολος και ο καλός Θεός του Jean-Paul Sartre»
«Ο χώρος και ο χρόνος του φαντάσματος. Μια φαινομενολογική προσέγγιση της ξενότητας στη σύγχρονη ελληνική δραματουργία»
«Θεατρική μνήμη. Μνημονικοί τόποι στη σύγχρονη ελληνική δραματουργία»
«Από το θέατρο ως ετεροτοπία στο θέατρο της μνήμης. Στοιχεία για μια ποιητική της μνήμης στη δραματουργία της Λούλας Αναγνωστάκη»
«Παραστάσεις της έμφυλης ετερότητας στο θέατρο»
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 36 σελίδων και με ευρετήρια ονομάτων έργων και παραστάσεων.

Adventures of representation. Scenes of theory II, Περιπέτειες της αναπαράστασης. Σκηνές της θεωρίας ΙΙ,

Παπαζήσης, Αθήνα, σσ. 572., 2013

Περιπέτειες της αναπαράστασης, το επιμύθιο της φυσικότητας και η λογική του συμβάντος. Εισαγωγή. ... more Περιπέτειες της αναπαράστασης, το επιμύθιο της φυσικότητας
και η λογική του συμβάντος. Εισαγωγή.
«Σκηνές της Φραγκφούρτης. Η καταφατική κουλτούρα και η αισθητική μορφή στον Herbert Marcuse»
«Σκηνές της σύγχρονης κριτικής θεάτρου»
«Διακυβεύματα της σκηνοθεσίας κατά την όψιμη νεωτερικότητα»
«Περί σκηνών και ετεροτοπιών. Μια φουκωική ανάγνωση της θεατρικής σκηνής»
«Σκηνές της κοινωνικής φαντασίας. Η σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη περί κοινωνικής φαντασίας στο πλαίσιο των θεωριών για το θέατρο»
«Θεατρικές και πολιτικές σκηνές. Στοιχεία για έναν πολιτικό προσδιορισμό της θεατρικής σχέσης»
«Σκηνές και συμβάντα. Η συμβαντολογία του θεατρικού μεταμοντερνισμού»
«Σκηνές του γαλλικού μεταδομισμού. Οι περιπέτειες της αναπαράστασης»
«Το κείμενο και η σκηνή, το fictum και το factum. Αντιθετικά δίπολα και διασταυρώσεις»
«Σκηνές της εαυτότητας. Μια φαινομενολογική προσέγγιση του εαυτού, του ρόλου και της ταυτότητας»

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 67 σελίδων και με ευρετήρια εννοιών, ονομάτων, έργων και παραστάσεων.

Acrobat's Smile. Essays and articles. Το χαμόγελο του σαλτιμπάγκου. Δοκίμια και άρθρα

Αιγόκερως, Αθήνα, σσ. 297., 2009

Στη συλλογή αυτή περιλαμβάνονται δοκίμια και άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες (Ελευθεροτυπία... more Στη συλλογή αυτή περιλαμβάνονται δοκίμια και άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες (Ελευθεροτυπία, Η Καθημερινή της Κυριακής) και περιοδικά (Νέα Εστία, Highlights κ.ά.) και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων από το ευρωπαϊκό θέατρο, τη λογοτεχνία, τη θεωρία της λογοτεχνίας και της ιστορίας, μέχρι και την αισθητική, την έλξη που ασκεί ακόμα το αρχαίο ελληνικό θέατρο ή τον λαϊκό πολιτισμό. Διαιρείται σε τρεις ενότητες: Α. Τα θέματα, Β. Τα πρόσωπα και τα έργα και Γ. Τα βιβλία. Στην πρώτη περιλαμβάνονται δοκίμια για τις σύγχρονες προκλήσεις της θεατρολογίας στην Ελλάδα, τον καρναβαλικό κόσμο, τη μάσκα, το θέατρο «Στοά», το «in yer face theatre», τα θεατρικά προγράμματα, τον αθλητισμό ως θέαμα ή τις τελετές της βίας. Στη δεύτερη ενότητα η θεματολογία στρέφεται σε πρόσωπα όπως ο Ξενόπουλος, ο Ροΐδης, ο Θεοτοκάς, ο Ζιώγας και ο Ποντίκας, ο Chekhov, ο Genet, ο Ionesco, ο Rousseau ή ο Sartre. Στην τρίτη ενότητα φιλοξενούνται βιβλιοκρισίες για θεατρολογικές, φιλοσοφικές, αισθητικές ή κοινωνιολογικές μελέτες. Αναφέρω ενδεικτικά δύο δοκίμια.
Το πρώτο άρθρο του πρώτου μέρους («Περί αληθείας και δικαιοσύνης») είναι ένα σύντομο φιλοσοφικό δοκίμιο για τη δικαιοσύνη στις ανθρώπινες σχέσεις και την αλήθεια της ανθρώπινης ύπαρξης ― με αφορμή τα Γράμματα σ’ ένα φίλο Γερμανό του Albert Camus. Tο μικρό, αλλά εκπληκτικό σε διαφάνεια και βαθύτητα κείμενο του γάλλου λογοτέχνη, όπως και η αναφορά που επιχειρείται εδώ, επικεντρώνεται γύρω από το νόημα της ρήσης του Oberman: «O άνθρωπος είναι φθαρτός. Ίσως• αλλά ας αφανιστούμε προβάλλοντας αντίσταση κι αν το μηδέν είναι η μοίρα μας, ας μη κάνουμε να ’ναι δίκαιο».
Στο πρώτο άρθρο του δεύτερου μέρους («Ειρωνικές απόπειρες. Martin Crimp: Απόπειρες ζωής») επιχειρείται μια σύντομη παρουσίαση του συγκεκριμένου έργου του Martin Crimp. Γίνεται αναφορά στην εικονικότητα της γραφής του, στη σιωπηλή συζήτηση εικόνων, οι οποίες θέλουν να εισχωρήσουν η μία στην άλλη και να αποκτήσουν ζωή. Διαπιστώνεται ότι η αποσπασματικότητά της είναι φαινομενική. H ειρωνική εικόνα λειτουργεί είτε αντιθετικά ως προς τον λόγο που τη συνοδεύει είτε αντιφραστικά ως προς τα ίδια τα εικονιζόμενα «αντικείμενα». H ειρωνεία του Crimp δεν χρησιμοποιεί αποσιωπητικά• δεν κρύβει κάποιο νόημα, που θα πρέπει ο θεατής να ανακαλύψει. Λέει τα πράγματα με το όνομά τους, αλλά το όνομα των πραγμάτων δεν είναι πλέον αρκετό ούτε αξιόπιστο. Έτσι η ειρωνεία βρίσκει καταφύγιο ακόμα και στο ρεαλιστικό βλέμμα. H ύπαρξη διαφορετικών οπτικών γωνιών αφήγησης και διαφορετικών χρονικών επιπέδων, οδηγεί σε πολλαπλές ερμηνείες της πραγματικότητας.

The Sand of the Text. Aesthetic and Dramatological issues in Greek Theatre, Η άμμος του κειμένου. Αισθητικά και δραματολογικά θέματα στο ελληνικό θέατρο

Παπαζήσης, Αθήνα, σσ. 521., 2009

«Το επτανησιακό θέατρο. Μια σύντομη επισκόπηση» «Μορφές του λαϊκού γέλιου και της καρναβαλικής ... more «Το επτανησιακό θέατρο. Μια σύντομη επισκόπηση»
«Μορφές του λαϊκού γέλιου και της καρναβαλικής παράδοσης στον Χάση του Γουζέλη»
«Οι θεατές του Καβάφη»
«Οι σκηνικές οδηγίες και οι πρόλογοι στη δραματουργία του Γρηγορίου Ξενόπουλου»
«Το θέατρο του Κώστα Μουρσελά»
«Ματ σε μία κίνηση» (τα μονόπρακτα έργα του Kώστα Mουρσελά)
«Ο πόθος και η εκλογίκευση στο θέατρο του Μουρσελά»
«Tρεις εν Kλειστώ. H Kυρία δεν πενθεί του Kώστα Mουρσελά».
«Απόδημοι και αποσυνάγωγοι. Αναπαραστάσεις του ξένου στο ελληνικό μεταπολεμικό δράμα»
«Θεατρικά τοπία της νύχτας. Νυχτερινές περιηγήσεις σε ιστορίες παράβασης και υπέρβασης της ελληνικής δραματουργίας: 1975-2007»
«Μεταξύ λευκής σελίδας και παλκοσένικου. Η παρουσία του Παναγιώτη Μέντη στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο»
«Οι δικοί μας ξένοι. Για τους Ξένους του Παναγιώτη Μέντη»
«Η άμμος του κειμένου. Με αφορμή τους νέους έλληνες δραματουργούς»
«Επιστημολογικά θέματα μιας θεατρολογικής επιθεώρησης κατά την όψιμη νεωτερικότητα. Η περίπτωση της Παράβασης»

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 43 σελίδων και με ευρετήρια ονομάτων, και θεατρικών έργων.

Nulla dies sine linea. Approaches to the Work of Grigorios Xenopoulos. Nulla dies sine linea. Προσεγγίσεις στο έργο του Γρηγορίου Ξενόπουλου, Γιώργος Π. Πεφάνης (επιμ.)

Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα, σσ. 872. , 2007

Συμμετέχουν με μελέτες τους οι συγγραφείς: Γιώργος Π. Πεφάνης, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Γιάννης Βαρβέ... more Συμμετέχουν με μελέτες τους οι συγγραφείς: Γιώργος Π. Πεφάνης, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Γιάννης Βαρβέρης, Βαγγέλης Αθανασόπουλος, Γιώργος Μανιώτης, Γιάννης Χρυσούλης
Θεοδώρα Γλυκοφρύδη, Κωνσταντίνος Μαλαφάντης, Henri Tonnet, Βίκυ Πάτσιου, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αλέξης Ζήρας, Λίτσα Χατζοπούλου, Έφη Βαφειάδη, Σάββας Πατσαλίδης,
Θόδωρος Γραμματάς, Βάλτερ Πούχνερ, Τηλέμαχος Μουδατσάκις, Χαρά Μπακονικόλα, Κυριακή Πετράκου, Ηλίας Τουμασάτος, Χρυσόθεμις Σταματοπούλου-Βασιλάκου, Σοφία Βαφειάδου-Πασχαλινού, Ελένη Γουλή, Βαρβάρα Γεωργοπούλου, Διονύσης Μουσμούτης, Διονύσης Σέρρας, Μαρία Δημάκη-Ζώρα, Άννα Κατσή, Κώστας Παπαγεωργίου, Βούλα Ποσάντζη.

Scenes of theory. Open fields in the theory and criticism of theatre. Σκηνές της θεωρίας. Ανοιχτά πεδία στη θεωρία και την κριτική του θεάτρου

Παπαζήσης, Αθήνα, σσ. 574, 2007

Πρώτο κεφάλαιο, «Οι σκηνές της Θεωρίας» α. «Η θεωρία πίσω από τις κουΐντες» β. «Οι αξιώ... more Πρώτο κεφάλαιο, «Οι σκηνές της Θεωρίας»
α. «Η θεωρία πίσω από τις κουΐντες»
β. «Οι αξιώσεις της ιστορίας»
γ. «Οι αξιώσεις των καλλιτεχνών. Όχι πια θεωρίες;»
δ. «Τι είναι λοιπόν η θεωρία;»
ε. «Ο θεωρητικός πλουραλισμός»
στ. «Η αντιφυσική στάση»
ζ. «Η φαντασίωση του φυσικού αναγνώστη και καλλιτέχνη»
η. «Ο χορός των παραπομπών και των παραθεμάτων»
θ. «Οι πάντα σχετικές θεωρίες»
ι. «Οι εποπτικές θέσεις ‘ως...’»
ια. «Αποθεματικές έννοιες»
ιβ. «Για έναν ενεργητικό ρόλο της θεωρίας του θεάτρου»

Δεύτερο κεφάλαιο: «Ο κυρίαρχος της σκηνής. Όψεις και όρια της θεατρικής μεταφοράς στις αρχές του 21ου αιώνα»
Τρίτο κεφάλαιο: «Στα όρια της θεατρικότητας Α΄. Η αναπαράσταση των παθών του Χριστού στο χωριό-σκηνή»
Τέταρτο κεφάλαιο: «Β΄. Η λατρευτική ζωή ενός νησιού»
Πέμπτο κεφάλαιο, «Παραστατικά και ηθικά ζητήματα στη θεατρική μεταφορά. Μια τριμερής συζήτηση Εrving Goffman – Bruce Wilshire – Marvin Carlson»
Έκτο κεφάλαιο, «Το ελάχιστο κείμενο της παράστασης και τα διακειμενικά πλέγματα»
Έβδομο κεφάλαιο: "Το μεταδραματικό θέατρο"
Όγδοο κεφάλαιο: «Σταυροδρόμια στην ιστορία και τη θεωρία του θεάτρου»
Ένατο κεφάλαιο: «Ο εμηνευτικός λόγος της θεατρικής κριτικής»
Δέκατο κεφάλαιο: «Στοιχεία για μια κριτική της θεατρικής κριτικής».

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 71 σελίδων και με ευρετήρια εννοιών ονομάτων, έργων και παραστάσεων.

Texts and Meanings. Studies and Essays on Theatre. Κείμενα και νοήματα. Μελέτες και δοκίμια για το θέατρο

Ο τόμος περιλαμβάνει τα ακόλουθα μελετήματα. 1. «Nεκρικά Δικαιώματα στην Aρχαία Eλληνική Tραγωδί... more Ο τόμος περιλαμβάνει τα ακόλουθα μελετήματα.
1. «Nεκρικά Δικαιώματα στην Aρχαία Eλληνική Tραγωδία. H περίπτωση του Aίαντα και της Aντιγόνης».
2. «Πολιτικά τοπία του Aριστοφανικού κόσμου».
3. «Σημειωτική και Συμβολική Συγκρότηση του Δραματικού Προσώπου: O Πρίγκηπας του Xόμπουργκ του H. von Kleist».
4. «Η λειτουργία του μιμητικού και του διηγητικού χώρου στο κοινωνικό δράμα του Ibsen. Tο Kοινωνικό Δράμα του Ibsen».
5. «Mακρινά Tαξίδια Mυθικών Προσώπων. H Kλυταιμνήστρα και ο Aγαμέμνων στο Nεοελληνικό Θέατρο (1720-1996)».8
6. «Ασθένειες και θεραπείες στο ελληνικό θέατρο του 20ού αιώνα».
7. «Tο έργο του Δημήτρη Kεχαΐδη και η θέση του στην Eλληνική δραματουργία της μεταπολεμικής και σύγχρονης εποχής».
8. «Mορφές και τοπία της ετερότητας στη δραματουργία του Παύλου Mάτεσι».
9. «Bιβλιογραφικές Πηγές για την Eλληνική Δραματουργία της Mεταπολεμικής Περιόδου (1959-2004). Πρώτη καταγραφή».
ι. «Ζητήματα αισθητικής του ελληνικού θεάτρου στην αρχή της τρίτης χιλιετίας».
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 16 σελίδων και με ευρετήρια ονομάτων, έργων και εννοιών.

Eugena's Kingdom. Literary Intertexts and Anthropological Contents in Theodore Montzelese's Eugena. Το βασίλειο της Ευγένας. Λογοτεχνικά διακείμενα και ανθρωπολογικά περιεχόμενα στην Ευγένα του Θεοδώρου Μοντσελέζε

Αλεξάνδρεια, Αθήνα, σσ. 318, 2005

Το βιβλίο θέτει αρχικά το ζήτημα της διακειμενικότητας και της σπουδαιότητάς του στη μελέτη ευρύτ... more Το βιβλίο θέτει αρχικά το ζήτημα της διακειμενικότητας και της σπουδαιότητάς του στη μελέτη ευρύτερων λογοτεχνικών ενοτήτων. Στη συνέχεια εξετάζεται το πλούσιο διακείμενο της Ευγένας. Ο θεματικός κύκλος του μύθου της Κουτσοχέρας είναι εντυπωσιακά ευρύς. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες του τύπου 706 στον κατάλογο Aarne-Thompson καλύπτουν σχεδόν όλη την υφήλιο από τη Λατινική Αμερική μέχρι την Ινδία και από τα Απαλάχια μέχρι τα Ουράλια. Οι καταγραφές βεβαίως πυκνώνουν με τους υπότυπους (706C, 712). Από την άλλη μεριά, οι χρονικές αναγωγές του κύκλου μάς οδηγούν στον 11ο αιώνα και στην περιοχή της Βόρειας Αγγλίας, όπου ο βασιλιάς πατέρας του παραμυθιού είναι ακόμα «σκοτεινός» και θέλει να παντρευτεί την κόρη του, η οποία αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της, για να αποφύγει τις ανόσιες ορέξεις του πατέρα της. Αργότερα, και με την κάθοδο του παραμυθιού στην ηπειρωτική Ευρώπη και στην ιταλική χερσόνησο, ο βασιλιάς «φωτίζεται» περισσότερο και εξευγενίζεται, συνάδοντας με τη χριστιανική δεοντολογία, ενώ το βάρος του κακού χρεώνεται στη δεύτερη σύζυγό του και μητριά της μικρής κόρης. Εντούτοις, η αρχική γραμμή του αιμομικτικού κινδύνου διατηρείται επίσης, τόσο στην προφορική παράδοση των παραμυθιών, όσο και στις λογοτεχνικές διασκευές που δέχεται ο μύθος. Στην ιταλική χερσόνησο το παραμύθι γνωρίζει μεγάλη εξάπλωση και περνά γρήγορα τόσο στα Miracoli della gloriosa Vergine Maria, όσο και στο ρεπερτόριο των λαϊκών παραστάσεων (με τις δύο εκδοχές του, την παλαιότερη με τον «σκοτεινό» πατέρα στη Sacra Rappresentazione di Santa Uliva και τη νεώτερη με τη μοχθηρή μητριά στη Sacra Rappresentazione di Stella), αλλά και, με την παραμυθική του μορφή, στην προφορική παράδοση των Βαλκανίων.
Στον ελληνικό χώρο, το παραμύθι εμφανίζεται σε πολλές περιοχές και σε ενδιαφέρουσες παραλλαγές. Όταν λοιπόν γράφεται πριν από το 1646 η Ευγένα στη Ζάκυνθο, μπορούσε ήδη να στηριχτεί σε μια πλούσια παράδοση λαϊκών, θρησκευτικών και λογοτεχνικών κειμένων. Έτσι, η Ευγένα εντάσσεται στο ευρύτατο και πολύπλοκο διακειμενικό πεδίο της ευρωπαϊκής ιστορίας, όπου εγγράφεται και το έργο του Μοντσελέζε. Από την πρώιμη εκδοχή του αιμομικτικού κινδύνου 1. η Manekine του Philippe de Rémi , 2. η Belle Hélène de Constantinople του Jean Wauquelin, 3. θεατρικό Miracle de la fille du roy de Hongrie του ανώνυμου διασκευαστή του Rémi , 4. η Historia della regina Oliva του Francesco Corna de Soncino, η οποία ίσως αντλεί από τη Novella della figlia del re di Dacia, 5. η Sacra Rappresentazione di Santa Uliva, 6. το παραμύθι της Γαϊδουρογούνας του Charles Perrault, 7. η Χιλιογουναρένια των αδελφών Grimm στην παραμυθική συλλογή τους το 1812, 8. Penta manomozza του Jiambattista Basile από το Pentamerone, 9. η παραλλαγή της Κουλοχέρας από την Κω και 10. της Ξυλένιας κούκλας από τη Μικρά Ασία, καθώς και 11. το μεταγενέστερο θεατρικό έργο La fille aux mains coupées του Pierre Quillard, ενώ από την θεματικά εγγύτερη προς την Ευγένα παράδοση θα εξεταστούν 12. η παραλλαγή της Κουτσοχέρας όπως σώζεται από τους αδελφούς Grimm, 13. η παραλλαγή της Κέρκυρας, όπως διασώθηκε και μεταφράστηκε από τον J. Boulanger, 14. η παραλλαγή της Ζακύνθου, όπως αποθησαυρίστηκε το 1888, 15. μια δεύτερη παραλλαγή της Κουλοχέρας από την Τρίπολη, 16. το κείμενο από τη θεατρική Sacra Rappresentazione di Stella και 17. το αφήγημα του Αγάπιου Λάνδου. Τέλος, αναλύονται 18. το ίδιο το θεατρικό έργο Ευγένα του Θεόδωρου Μοντσελέζε, 19. η δραματουργική προσαρμογή-ερμηνεία και η παράσταση του έργου από τον Σπύρο Ευαγγελάτο το 1997, καθώς και 20. η παράσταση από το «Θέατρο δρόμου» του Νίκου Χατζηπαπά. Οι αναλύσεις του βιβλίου αναδυκνύουν τα στοιχεία που σχετίζονται με τον λαϊκό πολιτισμό (θρηνητικά τραγούδια, παραμυθιακά μοτίβα, γλωσσικές ιδιοτυπίες, σατιρική διάθεση, τεχνικές και δομικά σχήματα των λαϊκών αφηγήσεων, στοιχεία του καρναβαλικού κόσμου, του γκροτέσκου και των διαβατηρίων δρωμένων), μετατοπίζοντας έτσι το ερμηνευτικό κέντρο από το είδος του θρησκευτικού δράματος, σε εκείνο της λαϊκότροπης δραματουργίας με θρησκευτικά στοιχεία.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 19 σελίδων και με ευρετήρια ονομάτων, έργων και εννοιών και με έναν κατάλογο εικόνων.

Dramatic Landscapes. Fifteen studies on Greek Theatre. Τοπία της Δραματικής Γραφής. Δεκαπέντε μελετήματα για το Ελληνικό Θέατρο

Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Ακαδημία Αθηνών, Αθήνα, σσ. 635, 2003

Το βιβλίο αποτελείται από 15 κεφάλαια. Πρώτο κεφάλαιο: «Pίζες και άνθη του επτανησιακού θεάτρου... more Το βιβλίο αποτελείται από 15 κεφάλαια.

Πρώτο κεφάλαιο: «Pίζες και άνθη του επτανησιακού θεάτρου. O Bασιλικός του Aντωνίου Mάτεσι».
Δεύτερο κεφάλαιο: «Ποσοτικές και στατιστικές μετρήσεις στην ανάλυση της σχεσιοδυναμικής των δραματικών προσώπων. Mια εφαρμογή στον Xαρτοπαίκτη του M. Xουρμούζη»: Τρίτο κεφάλαιο: «O σατιρικός λόγος του M. Xουρμούζη».
Τέταρτο κεφάλαιο: «Oι γλωσσικές λειτουργίες στον Φιάκα του Δ. Mισιτζή».
Πέμπτο κεφάλαιο: «O Aνδρέας Λασκαράτος και το Θέατρο. Οι δρόμοι της σάτιρας και τα μονοπάτια της ειρωνείας».
Έκτο κεφάλαιο: «Tο ατέλειωτο φθινόπωρο ενός βαρόνου παλιάτσου. Tο κίνημα του συμβολισμού και ο Kωνσταντίνος Xρηστομάνος».
Έβδομο κεφάλαιο: «Kοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις του ελληνικού θεάτρου στις αρχές του 20ού αιώνα. Tο θέατρο ιδεών και οι ιδεολογικές ζυμώσεις. (1897-1910)».
Όγδοο κεφάλαιο: «Tο Eύοσμον Mυριάνθεμον του θεάτρου μας. Για τον Γρηγόριο Ξενόπουλο».
Ένατο κεφάλαιο: «Ειδολογικές Διασταυρώσεις στο έργο του Γρηγόριου Ξενόπουλου. Θεατρικά Τοπία της Πεζογραφίας του».
Δέκατο κεφάλαιο: «Tο Θέατρο και η Kατοχική Aθήνα».
Ενδέκατο και δωδέκατο κεφάλαιο: «Σημείωμα αναδρομής στον Aλέκο Σακελλάριο» και «Aπό τα φώτα της ιστορίας στη σκιά του αγάλματος. Για το Ένας ήρως με παντούφλες» των A. Σακελλάριου-Xρ. Γιαννακόπουλου».
Δέκατο τρίτο κεφάλαιο: «H αναπαράσταση των Παθών του Xριστού στην Πάρο. Eπισημάνσεις και υποθέσεις».
Δέκατο τέταρτο κεφάλαιο: «O ερμηνευτικός λόγος της θεατρικής κριτικής».
Δέκατο πέμπτο κεφάλαιο: «H φιλοσοφική σημασία του θεάτρου στην παιδεία του 21ου αιώνα. Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή τον Evreinov και τον Kαστοριάδη».

Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 38 σελίδων και με ευρετήρια συγγραφέων, καλλιτεχνών και μελετητών, όρων, θεατρικών και λογοτεχνικών έργων.

Topics on Post-war and Contemporary Greek Theatre. Θέματα του Mεταπολεμικού και Σύγχρονου Eλληνικού Θεάτρου

Kέδρος, Aθήνα, σσ. 412, 2001

Το βιβλίο αποτελείται από 21 μελετήματα. Αρχικά προβάλλεται η αξία της γλώσσας και του νοήματος ω... more Το βιβλίο αποτελείται από 21 μελετήματα. Αρχικά προβάλλεται η αξία της γλώσσας και του νοήματος ως βασικών κλειδιών της θεατρολογικής έρευνας και επιχειρείται η αποτροπή του πλήρους εξοβελισμού της κειμενικής προσέγγισης από την παραστασιολογία.
Στο πρώτο κείμενο-εισαγωγή του βιβλίου «Το ελληνικό θέατρο και τα είδωλα του Νάρκισσου» επιχειρείται μια σύντομη κριτική του σύγχρονου πολιτισμού της οπτικοποίησης των πάντων και μια ουσιαστική υπεράσπιση του ποιοτικού θεάτρου. Στο πρώτο μελέτημα «Προβλήματα ταξινόμησης του ελληνικού μεταπολεμικού δράματος» επιχειρείται μια θεματολογική κωδικοποίηση και ταξινόμηση της ελληνικής δραματουργίας. Προτείνονται 14 θεματικές ενότητες: αρχαιότητα (ιστορία και μυθολογία), βιβλικός και χριστιανικός κόσμος, βυζαντινός πολιτισμός, 1821 και πατριωτικό δράμα, λαϊκός πολιτισμός, αγροτική και επαρχιώτικη ζωή στον 20ό αιώνα, Μικρασιατική καταστροφή και αλύτρωτος ελληνισμός, Κατοχή και Αντίσταση, Εμφύλιος πόλεμος, Επταετία, σύγχρονη αστική ζωή, παγκόσμια ιστορία, παγκόσμια λογοτεχνία και μυθολογία, ελληνική λογοτεχνία. Προτείνονται επίσης 24 θεματικοί άξονες που εξειδικεύουν και συγκεκριμενοποιούν τις θεματικές ενότητες (λ.χ. το θέατρο και οι τέχνες του θεάματος, εγκλωβισμός και καθήλωση, στρατιωτική ζωή, ο κόσμος του ψυχιατρείου, η ζωή ως όνειρο, η ετερότητα, η μητρότητα και ο φεμινιστικός λόγος). Οι κωδικοποιήσεις αυτές συμβάλλουν στην ευχερέστερη θεματολογική προσέγγιση των δραματικών κειμένων.
Το δεύτερο μελέτημα προσφέρει για πρώτη φορά μια περιγραφή και ανάλυση του θεατρικού έργου του ποιητή Γιώργου Θέμελη (παραμένει η μοναδική μελέτη στο θέμα αυτό μέχρι σήμερα). Το τρίτο και το τέταρτο μελέτημα αφιερώνονται στη δραματουργία του Γιώργου Σεβαστίκογλου και είναι τα πρώτα, χρονολογικά, μελετήματα που γράφονται για τα θεατρικά έργα του γνωστού σκηνοθέτη. Το πέμπτο μελέτημα αφιερώνεται στη γραφή του Μποστ, το έκτο στην ανάλυση του Μουγγού του Στρατή Καρρά και το έβδομο στον τελετουργικό χαρακτήρα και το εξπρεσιονιστικό ύφος στη δραματουργία της Μαργαρίτας Λυμπεράκη. Το όγδοο κεφάλαιο επιχειρεί μια θεωρητική προσέγγιση της τεχνικής του montage στον κινηματογράφο και το θέατρο με πεδία εφαρμογής τα έργα του Πέτρου Μάρκαρη, του Γιώργου Μανιώτη και του Παύλου Μάτεσι. Το ένατο και το δέκατο μελέτημα είναι αφιερωμένα στη δραματουργία του Αλέξη Σεβαστάκη και είναι τα πρώτα, χρονολογικά, μελετήματα που γράφονται για τον συγγραφέα αυτόν. Το ενδέκατο και το δωδέκατο μελέτημα αναλύουν τους γλωσσικούς μηχανισμούς και το ζήτημα της εαυτότητας αντιστοίχως στη δραματουργία του Γιάννη Χρυσούλη. Το δέκατο τρίτο και το δέκατο τέταρτο μελέτημα εξετάζουν τις διαδικασίες καθήλωσης και ενοχοποίησης, καθώς και τη διεργασία του βλέμματος στη συγκρότηση της ατομικής συνείδησης στη δραματουργία του Μάριου Ποντίκα. Το δέκατο πέμπτο μελέτημα αναλύει τις πτυχές του τραγικού στο έργο του Παύλου Μάτεσι. Το δέκατο έκτο μελέτημα διερευνά τις συνάψεις των εννοιών της ετερότητας και του κακού, με πεδία εφαρμογής τα θεατρικά έργα του Μάτεσι, του Διαλεγμένου, του Χρυσούλη, του Μανιώτη, του Ποντίκα και του Καμπανέλλη. Το δέκατο έβδομο μελέτημα αναλύει τον ποιητικό μονόλογο Τειρεσίας του Γιάννη Ρίτσου. Το δέκατο όγδοο μελέτημα προσφέρει μια θεατρολογική προσέγγιση (την πρώτη χρονολογικά στην ελληνική θεατρολογία) του έργου Μαρία Νεφέλη του Οδυσσέα Ελύτη με την εξέταση της αντιφωνικής δομής, των εστιών θεατρικότητας του λόγου, των έμμεσων σκηνικών οδηγιών, των λέξεων-κλειδιών κ.ο.κ. Το δέκατο ένατο μελέτημα εξετάζει ορισμένες περιπτώσεις νέκυιας στη μεταπολεμική δραματουργία, το εικοστό αναλύει τα σκηνικά και τα υπαρξιακά τοπία σε κείμενα των Ζιώγα, Καμπανέλλη, Μάτεσι, Κεχαΐδη και Ρίτσο, ενώ το εικοστό μελέτημα αναλύει τους σταθμούς, τις τάσεις και τις προοπτικές της ελληνικής δραματουργίας στην τελευταία εικοσαετία του εικοστού αιώνα.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 27 σελίδων, ευρετήρια εννοιών, έργων, συγγραφέων και μελετητών.

Iakovos Kambanellis. Approaches to his Works. Iάκωβος Kαμπανέλλης. Aνιχνεύσεις και προσεγγίσεις στο θεατρικό του έργο

Kέδρος, Aθήνα, σελ. 237, 2000

Το βιβλίο, που αποτελείται από έξι κεφάλαια και είναι το πρώτο χρονολογικά που γράφεται για τον Ι... more Το βιβλίο, που αποτελείται από έξι κεφάλαια και είναι το πρώτο χρονολογικά που γράφεται για τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, επιχειρεί μια συστηματική ανάλυση της δραματουργίας του μεγάλου έλληνα συγγραφέα στο σύνολό της, εφαρμόζοντας διαφορετικές μεθόδους ανάλυσης και κριτικής προσέγγισης. Το πρώτο κεφάλαιο («Μικρό οδοιπορικό στη χώρα Καμπανέλλη») συνδυάζει στοιχεία μίας σύνθετης εργοβιογραφίας, μιας ιστορικής περιγραφής και μιας διακειμενικής προσέγγισης των κειμένων. Ο απολογισμός αυτός καταλήγει στο συμπέρασμα ότι εάν τα έργα του είχαν γραφτεί στα αγγλικά, ο συγγραφέας του θα θεωρείτο σήμερα παγκοσμίως κορυφαίος.
Το δεύτερο κεφάλαιο ασχολείται με τους πρωτεϊσμούς του δραματικού χώρου, χρησιμοποιώντας χωρικές συντεταγμένες του άνω/κάτω, μέσα/έξω κ.ά. για να διαφανούν οι οριζόντιες και κάθετες διατάξεις του χώρου, οι διαστάσεις της εσωτερικότητας και της εξωτερικότητας, οι ιεραρχικές σχέσεις, η σφαίρα του ιδιωτικού και του δημοσίου, του ατομικού και του διυποκειμενικού. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται οι τροπικότητες του χρόνου. Αναλύονται οι χρόνοι της ιστορίας και εκείνοι του μύθου, οι ονειρικοί χρόνοι, ο παρελθοντικός χρόνος που συμπυκνώνεται στα πρόσωπα, αλλά και στα πράγματα (Ο δρόμος περνά από μέσα), ο μεταφυσικός χρόνος που επιτρέπει τη συμβίωση νεκρών και ζωντανών (Ο Δείπνος), αλλά και τη ζωή στον κάτω κόσμο (Μια κωμωδία) σε μια εντυπωσιακή άρση του έσχατου ορίου που είναι ο θάνατος, ο χρόνος του θεάτρου σε αντίστιξη, αλλά και σε συνδυασμό με τον χρόνο της καθημερινής ζωής (Τελευταία πράξη), ο πολυεπίπεδος χρόνος με τις εγκιβωτισμένες χρονικότητες που συνδυάζεται με τον πολυεδρικό εαυτό (Μια συνάντηση κάπου αλλού) και με την χαϊντεγγεριανή βιομέριμνα.
Το τέταρτο κεφάλαιο σκιαγραφεί τους διακειμενικούς ιστούς στη δραματουργία του Καμπανέλλη και ειδικά εκείνους που σχετίζονται με την αρχαία ελληνική λογοτεχνία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους Νεκρικούς διαλόγους του Λουκιανού (Μια κωμωδία), στις μυθικές και λογοτεχνικές αφηγήσεις για τα πρόσωπα του Οδυσσέα και της Πηνελόπης, του Ελπήνορα και του Τηλέμαχου, αλλά και στην τυπολογία των προσώπων (είρων, αλαζόνας, βωμολόχος κ.ά.) και τη θεματολογία των αριστοφανικών κειμένων. Είναι η πρώτη φορά στην ελληνική θεατρολογία που εξετάζεται μεθοδικά η σχέση του Καμπανέλλη με τον Αριστοφάνη. Το κεφάλαιο κλείνει με μια ανάλυση των μονοπράκτων Ο Δείπνος, Γράμμα στον Ορέστη και Πάροδο Θηβών που ανανεώνουν τη θεματολογία του Θηβαϊκού κύκλου και του κύκλου των Ατρειδών. Το πέμπτο κεφάλαιο εξετάζει το παιχνίδι της ειρωνείας, τις πολλαπλές χρήσεις και εφαρμογές της στο έργο του Καμπανέλλη και ειδικότερα σε δύο επίπεδα: στο γλωσσικό και σε αυτό των δραματικών καταστάσεων. Στο γλωσσικό επίπεδο, τα ίχνη της ειρωνείας εντοπίζονται ήδη στους τίτλους των κειμένων, όπως και στα ονόματα των προσώπων, στις παρωδιακές μορφές, στην αυτοειρωνεία, την υπερβολή, τον υποτονισμό, τον υπερτονισμό, το burlesque, το υφολογικό πλασάρισμα, τις αταίριαστες λέξεις κ.ά. Στην ειρωνεία των καταστάσεων αναφέρονται οι διαφορετικές γωνίες αφήγησης που δημιουργούν πολύπλευρες, ενίοτε δε και αντινομικές καταστάσεις, οι δισημίες και οι αμφιθυμίες, οι ψευδαισθήσεις και οι αυταπάτες που θολώνουν την ανθρώπινη κρίση και συμπεριφορά. Η ειρωνεία των γεγονότων περιλαμβάνει τις απρόσμενες εκβάσεις και τις απροσδόκητες εξελίξεις. Διαπιστώνεται ότι ο ειρωνικός λόγος είναι εγγενής στο καμπανελλικό θέατρο, καθώς δηλώνει την πάροδο της ψευδαίσθησης δίπλα στην οδό της αντίληψης και υπαινίσσεται τη ζωντανή αντίφαση που διέπει την ανθρώπινη ύπαρξη.
Στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου μελετώνται ορισμένες βασικές πτυχές του καμπανελλικού δραματικού λόγου, όπως οι σκηνικές οδηγίες, το στικτικό σύστημα, οι τίτλοι και οι υπότιτλοι, οι παύσεις και οι σιωπές, οι αφηγηματικές ρήσεις και το montage, η τεχνική των μονολόγων (προτείνεται μάλιστα μια πρωτότυπη ανάλυση του έργου Γράμμα στον Ορέστη βάσει των μονολογικών και διαλογικών διανυσμάτων), ποσοτικές διαστάσεις των διαλόγων, η επεξεργασία των θεμάτων, των μοτίβων και των επιμέρους θεματικών αντικειμένων, οι ομιλιακές πράξεις, η εκκρεμότητα και ελλειπτικότητα των διαλόγων (qui pro quo, απροσδόκητη επικοινωνία, συνεκδοχικός λόγος. Επιχειρείται έτσι μια ανατομία και μια συστηματική ανάλυση του δραματικού λόγου ως τέτοιου, προκειμένου να φανεί η τέχνη και η τεχνική του.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 28 σελίδων, ευρετήρια έργων, συγγραφέων και μελετητών.

Theatre and Symbols. Symbosisation Procedures of Dramatic Reason. Tο Θέατρο και τα Σύμβολα. Διαδικασίες Συμβόλισης του Δραματικού Λόγου

Παπαζήσης, Αθήνα , σσ. 710, 2012

Το πρώτο μέρος του βιβλίου («Προς μία φιλοσοφική προσέγγιση του σημείου και του συμβόλου») αποτε... more Το πρώτο μέρος του βιβλίου («Προς μία φιλοσοφική προσέγγιση του σημείου και του συμβόλου») αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο: «Η σημειολογία και ο κόσμος των σημασιών» επιχειρείται μια κριτική προσέγγιση στο ζήτημα της δυνατότητας συνδυασμού της φαινομενολογίας και της σημειολογίας, καθώς μόνο ο συνδυασμός αυτός μπορεί να αποφύγει τις μονομέρειες και να ανταποκριθεί στον σύνθετο χαρακτήρα του θεατρικού φαινομένου. Εξετάζονται οι απόψεις των κυριοτέρων εκπροσώπων των δύο σχολών: από την πλευρά της σημειολογίας, τα ταξινομικά κριτήρια του Eco, οι τρεις τριχοτομήσεις του Peirce, η σύγχρονη κριτική του σημείου, η αποδόμηση των σημειωτικών σχέσεων από τον Jacques Derrida, η θεωρία του κειμένου της Julia Kristeva και η πολιτική οικονομία των σημείων του Jean Baudrillard• από την πλευρά της φαινομενολογίας, αναπτύσσεται η φαινομενολογική ερμηνευτική του Paul Ricoeur και η θεωρία της γλώσσας στον Μaurice Merleau-Ponty. Η αντιδιαστολή σημείου και συμβόλου στοχεύει στον περιορισμό της φορμαλιστικής ακαμψίας που παρατηρείται στα μηχανιστικά μοντέλα επικοινωνίας αφ’ ενός και αφ’ ετέρου η πολυσημία και η πολυμορφία των περί συμβόλων θεωριών. Επιλέγεται να προταθεί ένας ελάσσων ορισμός του συμβόλου με ταυτόχρονη κριτική των αδυναμιών των μειζόνων ορισμών. Οι διαδικασίες συμβόλισης, που αναπτύσσονται στα δραματικά κείμενα, έχουν ως αφετηρία αυτόν τον ορισμό και περιλαμβάνουν πάντα την εγγενή εκκρεμότητα των κειμένων προς τη δυνητική τους παράσταση. Στο δεύτερο κεφάλαιο του πρώτου μέρους («Το συμβολικό και το θεατρικό») επιχειρείται η ειδητική προσπέλαση του συμβόλου με βάση την εργασία του Paul Ricoeur στην Philosophie de la volonté II. Finitude et culpabilité περί της διπλής προθετικότητας του συμβόλου, η οποία είναι και ο γενέθλιος τόπος της αληθινής ύπαρξης: η συνείδηση στοχεύει τον κόσμο μέσω του συμβόλου, τον σκέπτεται ως κόσμο-της και έτσι σκέπτεται τον εαυτό της ως συνείδηση-του-κόσμου και ως συνείδηση-του-άλλου, χάριν του οποίου σκέπτεται τον κόσμο· καθίσταται, με άλλους λόγους, ανασκοπική (ανασκεπτική) συνείδηση ή, κυριολεκτώντας, συνείδηση. Το σύμβολο διαχωρίζεται από την αναλογία, την αλληγορία και τα «σύμβολα» της λογικής, ενώ συσχετίζεται με τον μύθο: ο μύθος είναι ένα αφηγηματικά ανεπτυγμένο σύμβολο. Στο βιβλίο όμως προστίθενται και δύο ακόμα διακρίσεις του συμβόλου, από τα νεκρά σύμβολα και τα ομοιώματα. Η ειδητική ανάλυση δίνει τη βάση στον εντοπισμό ορισμένων στοιχείων που απαρτίζουν έναν ελάχιστο ορισμό του συμβόλου:
1. Το σύμβολο διαθέτει δύο στρώματα σημασίας: αυτό της κυριολεξίας και αυτό που διαπερνάται από την πρόθεση υπέρβασης του πρώτου στρώματος σημασίας διά του λόγου. Αυτό σημαίνει ότι: 2. Το σύμβολο, στην πρώτη του άρθρωση, είναι ένα σημείο, πάνω στο οποίο το «ομιλούν» υποκείμενο χτίζει ένα άλλο νόημα, σαφώς υπέρτερο του πρώτου, που συνιστά έναν ανώτερο βαθμό σημασιοδότησης. 3. Η σημασιοδότηση αυτή συσχετίζει πλέον κάποιο νόημα με ένα άλλο νόημα, διανοίγοντας τους ορίζοντες του υποκειμένου προς τη μαγματική υπόσταση των σημασιών. 4. Αυτό είναι εφικτό χάρη στη διπλή προθετικότητα του συμβόλου, η οποία φαίνεται έτσι ως η αιτία της αδιαφάνειας και της πολυσημίας του, που είναι ακόμα 5. η αδιαφάνεια και η πολυσημία της εμπλοκής του ατόμου στην κοινωνία του, στην ιστορία και στη γλώσσα της, με δυο λόγια: της δέσμευσής του από τον άλλον και τον κόσμο. 6. Το σύμβολο, σε αντίθεση με την αναλογία, δεν επιτρέπει τη διανοητική
κυριαρχία πάνω στο συμβολιζόμενο, 7. διότι αυτό ποτέ δεν καθορίζεται εντελώς, ποτέ δεν αποκτά τετελεσμένο χαρακτήρα και αμετάβλητη υπόσταση – όπως συμβαίνει με την αλληγορία. 8. Πρόκειται δηλαδή για ένα προθετικό σχήμα που γεννά, μεταξύ άλλων, ιδέες και όχι το αντίστροφο: μεταθέτοντας το αρχικό νόημα στο ανοιχτό σύμπαν, το επαναφέρει ανά πάσα στιγμή εντός του μετουσιωμένο. 9. Αυτή η επαναφορική-μεταθετική λειτουργία του κάνει να εμφανιστεί το άρρητο εντός και διά του ρητού· μιλούμε τότε για συμβολική φάτιν. 10. Το σύμβολο αναφέρεται στο σύνολο της ανθρώπινης ύπαρξης. 11. Το σύμβολο δεν συμπίπτει με τον μύθο· είναι προτερόχρονο, αλλά όχι διάφορο αυτού, διότι κατοπτρίζει το ποιόν και την αξία του. 12. Στην ατομική, ψυχική ζωή λειτουργεί ως αρχέτυπος: συγκλίνει
και εναρμονίζει τις αντίρροπες δυνάμεις του ασυνειδήτου και του συνειδητού, προβάλλοντας ένα μεσολαβημένο νόημα, που δεν μπορεί να εκφραστεί ει μη μόνο δι’ αυτού του συγκεκριμένου συμβόλου, 13. το οποίο όμως ερείδεται σε άλλες αρχέγονες μορφές έκφρασης και σε άφατες εμπειρίες της συλλογικής ζωής. 14. Σε αντίθετη περίπτωση, το σύμβολο νεκρώνεται και εκπίπτει σε απλό σήμα, 15. δηλαδή, μπορεί να κατασκευαστεί και να αναπαραχθεί κατά το δοκούν σε οποιαδήποτε παραλλαγή. Μιλούμε τότε για ομοίωμα,
το οποίο κατ’ επίφαση προσποιείται το πραγματικό, ενώ φαλκιδεύει τη διπλή φύση του συμβόλου, τη διπλή του συμμετοχή στον κόσμο του φαντασιακού και του πραγματικού. 16. Ο συμβολικός κόσμος είναι ο κόσμος της διαφοράς, της διαφοροποιημένης και διαφοροποιούσας ταυτότητας, της καθαρής διάρκειας, της αλληλουχίας πραγματικού και μη-πραγματικού· πρόκειται δηλαδή για μια 17. ανοιχτή αρτίωση της ανθρώπινης ύπαρξης εντός και διά του κόσμου αφ’ ενός, και αφ’ ετέρου του κόσμου εντός και διά της ανθρώπινης ύπαρξης. Το πρώτο αυτό μέρος ολοκληρώνεται με τη σκιαγράφηση της αναγκαιότητας του συμβόλου στη φιλοσοφική μελέτη του θεάτρου, της αναδρομής του συμβόλου στην ανασκοπική συνείδηση και της αναδρομής της ανασκοπικής συνειδήσεως στο σύμβολο και τελειώνει με την περιγραφή της ματαίωσης της καλλιτεχνικής συμβόλισης, που είναι η περίπτωση του ομοιώματος.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου αποτελείται από τα κεφάλαια 3-7. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύεται η παροντικότητα και η εκκρεμότητα του δραματικού λόγου. Αρχικά, ακολουθώντας τον Keir Elam, εντοπίζονται τα στοιχεία ενδότητας του δραματικού λόγου
στη συντακτική ταξινόμηση, την πληροφοριακή πυκνότητα, την καθαρότητα συνομιλίας και στον έλεγχο του καταμερισμού σε επίπεδα. Τα στοιχεία αυτά διακρίνονται σε έξι επίπεδα συνάφειας: 1) συνάφεια προαίρεσης, 2) συνάφεια αναφοράς, 3) συνάφεια του λόγου, 4) λογική συνάφεια, 5) ρητορική και υφολογική συνάφεια και 6) σημασιολογική συνάφεια.
Στο τέταρτο κεφάλαιο αναλύονται τα επικά στοιχεία στις αφηγηματικές δομές του δραματικού λόγου (σκηνικές οδηγίες, μονόλογος, πρόλογος, επίλογος, χορικά, montage και collage, θέατρω εν θεάτρω κ.ά.). Στο πέμπτο κεφάλαιο προσεγγίζεται το ζήτημα των σχέσεων της δραματουργίας με τη σκηνική τέχνη καθ’ εαυτήν. Στο έκτο κεφάλαιο αναλύονται τα μαθηματικά μοντέλα των ρουμάνων θεωρητικών (Marcus, Dinu, Gabrielescu κ.ά.) και προτείνεται ένα πρωτότυπο μοντέλο ποσοτικής ανάλυσης των δραματικών κειμένων. Αναλύονται επίσης και τα μοντέλα δράσης του Greimas και της Ubersfeld, καθώς επίσης και άλλα πιο παραδοσιακά μοντέλα.
Στο έβδομο και τελευταίο κεφάλαιο προτείνονται δύο επίπεδα ανάλυσης του δραματικού χώρου και χρόνου: το διηγητικό και το παραστατικό, το πρώτο αναφέρεται στον μυθοπλαστικό κόσμο του έργου, ενώ το δεύτερο στον σκηνικό κόσμο του που εκκρεμεί, που μέλλει να υλοποιηθεί. Παριστώμενοι λοιπόν είναι οι αδιαμεσολάβητοι χώροι και χρόνοι,που είναι αντιληπτοί και διακριτοί, ενώ προορίζονται να παρουσιαστούν επί σκηνής στους θεατές, ενώ διηγητικοί είναι οι χώροι και χρόνοι που διαμεσολαβούνται πλήρως από τα λεκτικά σημεία, με τρόπο άμεσο ή έμμεσο· είναι οι χώροι και χρόνοι που δεν υλοποιούνται βάσει ορατών διαδικασιών, δεν «φιλοξενούν» ανθρώπους και αντικείμενα, αλλά επενδύονται με διαφόρους τρόπους από τον λόγο και τις πράξεις των προσώπων. Έτσι αναλύονται διεξοδικά οι συμβολισμοί του παριστώμενου και του διηγητικού χώρου στο κοινωνικό δράμα του Ibsen. Ακολούθως αναλύονται οι ασυνείδητοι μηχανισμοί και η διαλεκτική του κόσμου και του χάους, ως δύο οριακές εκδοχές της χωρικότητας, στον Πέερ Γκυντ. Στη συνέχεια αναλύεται ο δραματικός χρόνος, ο οποίος διακρίνεται αρχικά στις τρεις χρονικές στιβάδες (παρελθόν, παρόν και μέλλον) και εν συνεχεία σε ειδικότερες υποκατηγορίες: ονειρικός χρόνος, μυθικός χρόνος, η επανάληψη, ο χρόνος ως πλαίσιο δράσης, ο κυκλικός χρόνος, ο κερματισμένος ή συνειρμικός χρόνος, η ειρωνεία και ο σκηνικός χρόνος, το σύγχρονο παρόν και το ιστορικό παρελθόν. Οι υποκατηγορίες αυτές του χρόνου συνυφαίνονται με τις διαδικασίες συμβόλισης του κειμένου. Το κεφάλαιο κλείνει με τις τροπικότητες του παρόντος, οι οποίες διακρίνονται στις εξής κατηγορίες: 1) αναδρομικό παρόν, 2) το παρόν ως άρνηση του παρελθόντος, 3) το προβολικό παρόν, 4) το πολλαπλό παρόν, 5) το απεριόριστο παρόν, 6) το επιταχυνόμενο ή επιβραδυνόμενο παρόν, ενώ και το αναδρομικό παρόν διακρίνεται σε α) αναδρομή ως δομική τεχνική, β) υποκειμενική αναδρομή, γ) αναδρομή με αφετηρία έναν αφηγητή και δ) αναδρομή με μαγικό ή μεταφυσικό χαρακτήρα.
Τα δύο μέρη του βιβλίου αρθρώνονται ως εξής: ό,τι θεμελιώνεται σε θεωρητικό επίπεδο κατά τα δύο πρώτα κεφάλαια του πρώτου μέρους της μελέτης εφαρμόζεται και ελέγχεται ως προς την εγκυρότητά του στο εσωτερικό του δραματικού κειμένου στο δεύτερο μέρος. Μελετήθηκαν λοιπόν μηχανισμοί όπως η δείξη, η αναφορά, η διακειμενικότητα, οι ομιλιακές πράξεις, οι επικές τάσεις, η δημιουργία της παραστασιμότητας και του κειμενικού θεατή, ο ρόλος των κειμενικών αντικειμένων και των δραματικών προσώπων, οι σχηματισμοί του χώρου και του χρόνου: κάθε έλεγχος καταλήγει πάντα στη διαπίστωση πως πίσω από κάθε τεχνοτροπία και τεχνική, πίσω από κάθε σημειωτικό σύστημα, υφίστανται και ενεργούν δραστικά εδραίες συμβολικές δυνάμεις του δραματικού λόγου. Σε κάθε περίπτωση δε, εντοπίζεται ένας βασικός άξονας γύρω από τον οποίον αναπτύσσονται οι συμβολικές δυνάμεις· ο άξονας αυτός ονομάζεται άλλοτε παροντικότητα, άλλοτε δυνητικότητα, και άλλοτε ανοιχτότητα του κειμένου. Στην πραγματικότητα, οι ονομασίες αυτές προσδιορίζουν με διαφορετικό τρόπο την εκκρεμότητα του δραματικού λόγου – ενός λόγου που τελεί μονίμως εν δράσει.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 85 σελίδων (στη δεύτερη έκδοση), ευρετήρια εννοιών, σχεδιαγραμμάτων και δραματικών κειμένων.

Jean-Paul Sartre. Four Studies on his Work and Philosophy. Jean-Paul Sartre. Tέσσερα μελετήματα για το έργο και τη φιλοσοφία του

Aιγόκερως, Aθήνα, σσ. 176., 1996

Στο βιβλίο φιλοξενούνται τέσσερα μελετήματα για τη σκέψη του Jean-Paul Sartre, όπως αυτή αποτυπών... more Στο βιβλίο φιλοξενούνται τέσσερα μελετήματα για τη σκέψη του Jean-Paul Sartre, όπως αυτή αποτυπώνεται στα θεατρικά και μυθιστορηματικά του κείμενα. Το πρώτο κεφάλαιο «Η κατά μόνας ελευθερία. Για τις Μύγες του Jean-Paul Sartre» αναλύει το σύμβολο των μυγών, καθώς λειτουργεί στο διακείμενο του ατρειδικού κύκλου και περιγράφει διεξοδικά την πλοκή του έργου. Εστιάζει στη διαδικασία με την οποία ο Ορέστης αποφασίζει να αντιτεθεί στον Δία, μέσα από εσωτερικές συγκρούσεις και διλήμματα που βιώνει ο ήρωας. Αναλύεται η ιδέα ενός κόσμου που απαρτίζεται μόνο από ανθρώπους, ένα ανθρωποκεντρικό σύμπαν, όπου οι άνθρωποι έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο για τη ζωή τους. Με το όνομα του Δία ο Sartre βαφτίζει καθετί που δίνεται στον άνθρωπο έξωθεν, κάθε ετερόδοτη ιδέα ή αρχή που ενδέχεται να τον εκτρέψει από τη συνείδηση της ανθρώπινης κατάστασής του, δηλαδή από την καταδίκη του να είναι ελεύθερος.
Το ζήτημα της ελευθερίας όπως παρουσιάζεται στην υπαρξιστική δραματουργία του γάλλου φιλοσόφου αναλύεται διεξοδικά στο δεύτερο κεφάλαιο. Εδώ περιγράφεται η έννοια του θεάτρου-των-καταστάσεων. Η κατάσταση είναι το αμφίδρομο διάνυσμα της γεγονότητας (facticité) και της υπέρβασης (transcendence), η πολύπλοκη σχέση που εντοπίζεται στο ενδεχόμενο της ελευθερίας και της ευθύνης. Αυτός που ίσταται με ευθύνη και επίγνωση της ελευθερίας του έναντι των περιοριστικών της ανθρώπινης ύπαρξης όρων• αυτός που κουβαλά μαζί του το παρελθόν και το εισάγει σε κάθε πράξη του παρόντος για να συγκροτήσει ένα μέλλον• αυτός που στρατεύεται στη ζωή που του δόθηκε και αγωνίζεται να την αλλάξει μέσα από τις ελεύθερες επιλογές του, καθιστώντας τον εαυτό του ένα παράλογο σχέδιο μέσα στην εξωτερική σιωπή του εξωτερικού κόσμου: αυτός είναι ο άνθρωπος του υπαρξιστικού θεάτρου του Sartre.
Ανάλογα ζητήματα αναλύονται και στο τρίτο κεφάλαιο με πεδίο εφαρμογής τη μυθιστορηματική τριλογία Les chemins de la liberté (1945-1949), που περιλαμβάνει τα μυθιστορήματα L’âge de raison, Le sursis και το La mort dans l’âme, όπως και στο τέταρτο κεφάλαιο, το οποίο εξετάζει τη σημασία της μελέτης του σαρτρικού έργου στα τέλη του εικοστού αιώνα.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται με βιβλιογραφία 13 σελίδων.

Introduction to Sociology of Entertainment. Th Neobaroque and the End of History. Eισαγωγή στην Kοινωνιολογία της Διασκέδασης. Tο Nεομπαρόκ και το Tέλος της Iστορίας

Eκδόσεις Πρίσμα, Aθήνα, σσ. 118., 1992

Στο βιβλίο αυτό υιοθετείται ο συνδυασμός μιας κοινωνικής και πολιτισμικής σημειολογίας με τη φαιν... more Στο βιβλίο αυτό υιοθετείται ο συνδυασμός μιας κοινωνικής και πολιτισμικής σημειολογίας με τη φαινομενολογική σκέψη. Πεδίο εφαρμογής τώρα είναι οι σύγχρονοι τρόποι διασκέδασης, καθώς και οι μέσω αυτής της διασκέδασης αναπαραστάσεις που κατασκευάζει η μεταμοντέρνα κοινωνία για τον εαυτό της. Πηγή έμπνευσης και σταθερή αναφορά είναι η φιλοσοφική σκέψη του Jean Baudrillard. Το έργο χωρίζεται σε δύο ενότητες. Στην πρώτη ενότητα «Το νεομπαρόκ και ο σκηνοθέτης» οριοθετείται η έννοια του νεομπαρόκ ως η μεγαλύτερη δυνατή σχηματοποίηση της ρευστότητας των τελευταίων πολιτισμικών μορφωμάτων του 20ού αιώνα, τα οποία υποβάλλονται και εν τέλει επιβάλλονται από τα αλλεπάλληλα κύματα της μόδας, της διαφήμισης και των τεχνολογιών αιχμής μιας μεταηθικής εποχής. Το νεομπαρόκ επομένως προτάσσεται ως ένα πολιτισμικό χαρακτηριστικό του όψιμου 20ού αιώνα ο οποίος έχει θολώσει τους κοινωνικούς ρόλους, έχει συγχύσει τις κοινωνικές σχέσεις για να φανεί ότι τάχα δεν υπάρχει σκηνοθετικό σχέδιο πίσω από αυτές και να εδραιωθεί η άποψη ότι το νεφέλωμα της προσομοίωσης δεν αναιρεί τις ιεραρχικές και άρα εξουσιαστικές δομές. Νεομπαρόκ κουλτούρα είναι η φετιχιστική και ναρκισσιστική εκδοχή μιας κοινωνίας που στερείται όλο και περισσότερο σημείων (ιστορικής και κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής) αναφοράς διότι στηρίζεται στα σημεία των media, παρακάμπτοντας τα ίδια τα πράγματα, τις χρήσεις και τις σημασίες του. Είναι λοιπόν η κουλτούρα των σημείων χωρίς σημαινόμενα, των σημείων που πολιορκούν και σταδιακά περιστέλλουν τη δράση των υποκειμένων στη διαχείρηση των σημείων. Το νεομπαρόκ θέλει να φαίνεται ανοικτό και ευαίσθητο σε κάθε απόκλιση και ιδιορρυθμία, σε κάθε διαφορά που του αντιπαραβάλλεται, την οποία όμως έχει φροντίσει να προσοικειωθεί και να αφομοιώσει, προτού την αναγάγει σε έμβλημά του. Έτσι, προσπαθεί να ακυρώσει τον νόμο του κανόνα και να επικυρώσει τον νόμο των εξαιρέσεων που τις θέλει αυτόνομες παρουσίες, εξαιρέσεις χωρίς κανόνα, διαφορές χωρίς κεντρικές ταυτότητες. Με αφομοιωμένες τις διαφορές, επομένως, όλα μοιάζουν όμοια, όλα είναι ομοιώματα χωρίς πρωτότυπα: δεν ανταλλάσσεται τίποτα πλέον πέρα από το ομοίωμα της ανταλλαγής, δεν κυκλοφορεί τίποτα πέρα από το πάθος της κυκλοφορίας, δεν εικονίζεται τίποτα πέρα από την εξεικόνιση. Η διαδιακσία της εξομοιωμάτωσης και το ίδιο το εξομοιωμάτωμα προκύπτουν από αυτήν την ευφορία των εικόνων-σημείων χωρίς αναφορά και χωρίς υποκείμενο εκφοράς, από αυτήν την παγίδα κατά την οποία το υποκείμενο σαγηνεύεται από το ομοίωμά του, από το ναρκισσιστικό του είδωλο και χάνεται μέσα σε αυτό. Αντίθετα προς το πάθος της γοητείας, η σαγήνη είναι το εξαϋλωμένο πάθος ενός βλέμματος χωρίς αντικείμενο, αλλά και χωρίς υποκείμενο, όπως γράφει ο Baudrillard στο La Séduction.
Στη δεύτερη ενότητα «Στοιχεία για μια φαινομενολογία της διασκέδασης» επιχειρείται μια ανάγνωση της νύχτας και του κόσμου της διασκέδασης ως σκηνής, ως θεάτρου χωρίς έναν επώνυμο σκηνοθέτη, αλλά με πολλές σκηνοθετημένες δράσεις. Η διασκέδαση εκλαμβάνεται ως μια ολισθαίνουσα μορφή κοινωνικής συμπεριφοράς, καθώς λειτουργεί ως «υπεδαφικότητα» που λειτουργεί ενισχυτικά πάνω στα κοινωνικά εδάφη, συμβάλλοντας στην εδραίωσή τους, τη στιγμή ακριβώς που ισχυρίζεται το αντίθετο. Η νύχτα είναι το αντεστραμμένο είδωλο της ημέρας, είναι ο φαντασιωτικός κόσμος της σπατάλης που προϋποθέτει όμως και ενισχύει της καταναλωτική ανάγκη και τη νόρμα της πολιτικής οικονομίας. Ο κόσμος της διασκέδασης, όπως και οι τέχνες της διασκέδασης, είναι το πλαίσιο εκείνο όπου το πληθωρικό και το εντυπωσιακό του μπαρόκ συνυπάρχει με το χαλαρό, το παιγνιώδες και ερωτικό στοιχείο του ροκοκό, όπως και με τον ναρκισσιστικό ατομικισμό του μεταμοντέρνου.

Download

On Stage. Theatre Reviews 1994-2004. Επί σκηνής. Κριτικές θεάτρου 1994-2004

εκδ. Ergo, Αθήνα, σσ. 478, 2004

Στον τόμο αυτόν περιλαμβάνονται εκατόν εξήντα κείμενα κριτικής θεάτρου, που δημοσιεύτηκαν κατά τη... more Στον τόμο αυτόν περιλαμβάνονται εκατόν εξήντα κείμενα κριτικής θεάτρου, που δημοσιεύτηκαν κατά τη διάρκεια μίας δεκαετίας, από το 1994 έως και το 2004 στα περιοδικά Δρώμενα, Νέα Εστία, Περίτεχνο, Μετρό και Highlights. Αποτελούν δείγμα της δραστηριότητας του συγγραφέα έξω από τα ακαδημαϊκά πλαίσια και συγκεκριμένα της ενεργούς συμμετοχής του στα θεατρικά δρώμενα του τόπου. Τα κείμενα αυτά αποτέλεσαν μέρος του υλικού (κειμενικού και εμπειρικού), που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας για τη διατύπωση της θεωρίας και του ερωτηματολογίου σχετικά με την κριτική θεάτρου, την οποία ανέπτυξε αργότερα.

Download

George P . Pefanis

Uploads

Books by George P . Pefanis

Log In